II KKN 1/00 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KKN 1/2000

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 lipca 2001 r.

Sąd Najwyższy - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN

- Tomasz Grzegorczyk

Sędziowie: SN

- Dorota Rysińska

SO del. do SN

- Wiesław Błuś (spraw.)

Protokolant: Katarzyna Głodowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Aleksandra Herzoga

po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2001 r.

sprawy K. G.

skazanego z art. 279 § 1 kk i in.

z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 19 marca 1999 r., sygn. II Ka (...)

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S.

z dnia 25 maja 1998 r., sygn. II K (...).

- uchyla wyrok Sądu Okręgowego w S. wobec K. G. oraz na

postawie art. 435 kpk w zw. z art. 536 kpk w stosunku do Ł. P. i w

tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w P. do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym

- zarządza zwrot na rzecz K. G. kwoty 450 (czterystu pięćdziesięciu)

zł uiszczonej tytułem opłaty kasacyjnej.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 maja 1998 r., sygn. akt II K (...).,

K. G. został uznany za winnego tego, że:

1) w nocy z 24/25 sierpnia 1996 r. wspólnie i w porozumieniu z P. D. i A. C.

z ul. F. w S. po uprzednim otworzeniu drzwi śrubokrętem zabrali w celu

krótkotrwałego użycia samochód osobowy m-ki Fiat 126p nr rej. (...)

wartości około 5 000 zł stanowiący własność M. T., a następnie porzucili

go na ul. P. w okolicznościach, w których zachodziło niebezpieczeństwo

jego utraty, tj. przestępstwa określonego w art.214 § 2 k.k. z 1969 r.

2) w okresie od lipca do grudnia 1996 r. w S., woj. skierniewickie, działając

wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami :

- na początku lipca z ul. B. wspólnie z Ł. J. i P. D. po uprzednim wybiciu

szyby w samochodzie „Fiat 126p” koloru białego, dostał się do jego

wnętrza , a następnie zabrał w celu przywłaszczenia radioodtwarzacz mki „Blaupunkt” oraz dezodorant firmy „Adidas” bliżej nieustalonej

wartości na szkodę nieustalonej osoby,

- w nocy z 1/2 września z ul. Ż. wspólnie z A. C. i Ł. J. i P. D. po

uprzednim dokonaniu włamania zabrał w celu przywłaszczenia samochód

m-ki „Fiat 126p”, nr rej. (...), wartości ok.4000 zł na szkodę D. L.,

- we wrześniu z ul. Ż. zabrał w celu przywłaszczenia dwa lusterka

urywając je z samochodu m-ki „Fiat 126p”, koloru białego, na szkodę

nieustalonej osoby,

- w nocy z 12/13 września wspólnie z Ł. J. i P. D. z ul. N., po uprzednim

otworzeniu drzwi samochodu śrubokrętem, włamał się do samochodu

„Fiat 126p”, nr rej. (...), wartości ok.5000 zł, a następnie zabrał w celu

przywłaszczenia na szkodę A. F.,

- pod koniec września wspólnie z A. C. i P. D., na ul. W., po uprzednim

otworzeniu drzwi samochodu śrubokrętem włamał się do „Fiata 126p”

koloru czerwonego, usiłował go zabrać w celu przywłaszczenia, ale celu

nie osiągnął z uwagi na niemożność uruchomienia pojazdu , zabierając

jedynie z niego 6 kaset magnetofonowych bliżej nieustalonej wartości na

szkodę nieustalonej osoby,

- tej samej nocy, pod koniec września, wspólnie z A. C. i P. D., z ul. K., po

uprzednim otworzeniu drzwi samochodu śrubokrętem włamał się do

„Fiata 126p”, koloru zielonego, a następnie usiłował zabrać go w celu

przywłaszczenia, czego nie osiągnął gdyż został spłoszony,

- na początku grudnia wspólnie z Ł. J. i P. D. z parkingu przy ul. Ż.

usiłował zabrać w celu przywłaszczenia samochód m-ki „Fiat 126p”,

koloru zielonego, na szkodę nieustalonej osoby, lecz zamierzonego celu

nie zrealizował gdyż nie zdołał pokonać zabezpieczenia drzwi

samochodu,

- tej samej nocy, na początku grudnia, wspólnie z Ł. J. i P. D. z parkingu

przy Al. (...), po uprzednim otworzeniu drzwi samochodu śrubokrętem,

włamał się do „Fiata 126p”, koloru białego, a następnie usiłował zabrać

go w celu przywłaszczenia na szkodę nieustalonej osoby lecz

zamierzonego celu nie osiągnął, gdyż nie zdołał uruchomić samochodu,

zabrał więc tylko w celu przywłaszczenia radioodtwarzacz samochodowy

bliżej nieustalonej marki i wartości na szkodę nieustalonej osoby,

tj. przestępstwa określonego w art.208 k.k., art.203 § 1 k.k., art.11 § 1 k.k. w

zw. z art.208 k.k. i w zw. z art.58 k.k. w zw. z art.10 § 2 k.k. z 1969 r., i za

to skazany odpowiednio na kary 1 roku pozbawienia wolności i 2 lat i 2

miesięcy pozbawienia wolności, łącznie na karę 2 lat i 4 miesięcy

pozbawienia wolności.

Tym samym wyrokiem skazano Ł. P. za to, że:

1) na przełomie sierpnia i września 1996 r. w S. działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej przyjął a następnie ukrył w swoim garażu

pochodzące z kradzieży co najmniej 2 silniki od samochodu „Fiat 126p”,

skrzynię biegów, komplet siedzeń, koła zapasowe, szyby, zawieszenia

oraz inne części i akcesoria samochodowe ogólnej wartości około 1300

zł, tj. za przestępstwo określone w art.215 § 1 k.k. z 1969 r., na karę 1

roku pozbawienia wolności,

2) od 1 do 13 września 1996 r., w S. chcąc aby Ł. J., A. C., K. G. i P. D.

dokonali kradzieży z włamaniem do samochodów „Fiat 126p”, ułatwił im

popełnienie przestępstwa przez to, że przed popełnieniem kradzieży

obiecał sprawcom, że ukryje w swoim garażu pochodzące z kradzieży

samochody i w nocy z 1/2 września 1996 r. ukrył w swoim garażu

pochodzący z kradzieży z włamaniem samochód marki „Fiat 126p, nr rej.

(...), wartości ok.4000 zł, stanowiący własność D. L., a w nocy z 12/13

września 1996 r. ukrył w swoim garażu pochodzący z kradzieży z

włamaniem samochód marki „Fiat 126p”, nr rej. (...), wartości ok. 5000

zł, stanowiący własność A. F., tj. za przestępstwo określone w art.18 § 2

k.k. w zw. z art.208 k.k. w zw. z art. 58 k.k. z 1969 r. na karę 1 roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności,

3) w okresie od października do grudnia 1996 r. w S. działając w warunkach

przestępstwa ciągłego, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami

- w nocy 14 października wspólnie z P. D. i A. C. z parkingu przy ul. W.,

po uprzednim wybiciu szyby włamał się do samochodu m-ki „Fiat 126p”,

nr rej. (...), wartości ok. 11 000 zł, a następnie zabrał go w celu

przywłaszczenia na szkodę C. M.,

- w nocy z 1/2 grudnia 1996 r. wspólnie z AA. C. i P. D. z ul. S., po

uprzednim wybiciu szyby, włamali się do samochodu m-ki „Fiat 126p”,

nr rej. (...), wartości ok. 7 500 zł, a następnie usiłowali zabrać go w celu

przywłaszczenia na szkodę M. B., lecz zamierzonego celu nie osiągnął

wobec niemożności uruchomienia pojazdu, tj. za przestępstwo określone

w art. 208 k.k. i w art.11 § 1 k.k. w zw. z art.208 k.k. w zw. z art. 58 k.k.

z 1969 r. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Łącznie Ł. P. wymierzono karę 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności.

Apelację od tego orzeczenia wniósł obrońca K. G. zarzucając wyrokowi sądu

pierwszej instancji rażącą surowość kar jednostkowych jak i kary łącznej

pozbawienia wolności, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez

złagodzenie

kar

pozbawienia

wolności

orzeczonych

za

poszczególne

przestępstwa, wymierzenie kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania, oddanie skazanego pod dozór

kuratora

i

zobowiązanie

go

do

naprawienia

szkody

wyrządzonej

przestępstwami.

Natomiast Ł. P. w sporządzonej własnoręcznie apelacji wniósł o

złagodzenie wymierzonej mu kary pozbawienia wolności, motywując to

szczerym złożeniem wyjaśnień w sprawie i nie ukrywaniem roli jaką odegrał w

popełnianiu przestępstw wspólnie z innymi osobami.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 19 marca 1999 r., sygn. akt II Ka (...),

w związku z wejściem w życie nowego kodeksu karnego, zmieniono orzeczenie

sądu pierwszej instancji w ten sposób, że czyny przypisane K. G.

zakwalifikowano jako przestępstwa określone odpowiednio w art.289 § 2 k.k. i

w art.279 § 1 k.k.,art..13 § 1 k.k. w zw. z art.279 § 1 k.k. w zw. z art.12 k.k., zaś

czyny przypisane Ł. P. zakwalifikowano jako przestępstwa odpowiednio

określone w art.291 § 1 k.k., art.18 §3 k.k. w zw. z art.279 § 1 k.k. w zw. z

art.12 k.k. i w art.279 § 1 k.k.,art.13 § 1 k.k. w zw. z art.279 § 1 k.k. w zw. z

art.12 k.k.. W pozostałej części wyrok Sądu Rejonowego w S. utrzymano w

mocy.

Kasację od wyroku sądu odwoławczego wniósł obrońca K. G. zarzucając

rażące naruszenie przepisów art.410 k.p.k. i art.457 § 2 k.p.k. przez pominięcie

przy wyrokowaniu bez uzasadnienia treści dokumentów, z których wynika, że

skazany G. pokrył częściowo szkodę spowodowaną przestępstwem i kontynuuje

naukę a nadto naruszenie przepisu art.60 § 3 i 6 pkt 2 k.k. przez

niezastosowanie instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary mimo spełnienia

przez sprawcę przesłanek przewidzianych prawem.

Po wysłuchaniu wniosku Prokuratora wnoszącego o uwzględnienie kasacji a

nadto w oparciu o art.435 k.p.k. w zw. z art.536 k.p.k. o uchylenie wyroku Sądu

Okręgowego w S. w stosunku do Ł. P..

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna. Wprawdzie orzeczenie Sądu Rejonowego w S.

zapadło pod rządami kodeksu karnego z 1969 r. to postępowanie odwoławcze

jakie toczyło się przed Sądem Okręgowym w S. miało miejsce już pod rządami

kodeksu karnego z 1997 r.

Okoliczność ta nałożyła na sąd rozpoznający apelacje określone obowiązki.

Jednym z nich było rozważenie, którą ustawę karną należy zastosować.

Stosownie do treści art. 4 § 1 k.k. jeżeli w chwili orzekania obowiązuje ustawa

inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, chyba że

obowiązująca poprzednio ustawa jest względniejsza. Tak więc został spełniony

warunek wyrażony w art.4 § 1 k.k. in pryncipio. Wymaga jednak rozważenia,

czy ustawa poprzednia nie jest względniejsza, tylko bowiem wtedy gdy tak nie

jest należy stosować ustawę nowa. Ustawą względniejszą jest taka, która

zastosowana w konkretnej sprawie przewiduje dla sprawcy najkorzystniejsze

konsekwencje prawne, a wybór ten powinien uwzględniać wszystkie

konsekwencje wynikające z porównywanych ustaw (zob. K. Buchała, A. Zoll

Kodeks Karny. Część ogólna . Komentarz, Kraków 2000, s. 65-66 a także

uchwała SN z dnia 12 marca 1996 r., I KZP 2/96, OSNKW 1996 z. 3 – 4 ,

poz.16 ). Decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie wzajemnego

stosunku art. art.: 11 § 1,18 § 2, 58, 203 § 1, 208, 214 § 2 i 215 § 1 k.k. z 1969

r., zastosowanych przez sąd pierwszej instancji , do art. art.: 12, 13 § 1, 18 § 3,

279 § 1, 289 § 2 i 291 § 1 k.k. z 1997 r., zastosowanych przez sąd odwoławczy.

Porównując chociażby same sankcje przewidziane w naruszonych przepisach

dawnego k.k. i obecnego k.k. należy stwierdzić, że nowa ustawa jest

względniejszą w rozumieniu art.4 § 1 k.k.

Zastosowanie zatem nowej ustawy obligowało sąd odwoławczy do

rozważenia, przy przyjętych przez Sąd Rejonowy w S. ustaleniach faktycznych,

w pełni zaakceptowanych przez sąd drugiej instancji, czy nie należy zastosować

obligatoryjnej instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianej w art.

60 § 3 k.k., nieznanej wcześniejszym polskim ustawom karnym. Kwestia ta nie

była w ogóle rozważana przez Sąd Okręgowy, który stosując nową ustawę nie

powinien ograniczyć się tylko do zmiany kwalifikacji prawnej czynów

przypisanych sprawcom lecz zważyć również czy nie mają zastosowania inne

instytucje prawa karnego, a zwłaszcza te, które ustawodawca nakazał stosować

obligatoryjnie.

Na gruncie tej konkretnej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której

sąd

pierwszej

instancji

ustalił,

że

K.

G. w

trakcie

postępowania

przygotowawczego

złożył

kilkakrotnie wyjaśnienia, w których opisał

przestępstwa dokonywane wspólnie z innymi osobami. Wyjaśnienia te

potwierdził w toku rozprawy głównej. Podobne okoliczności zachodzą w

odniesieniu do Ł. P., który w sposób konsekwentny opisywał swoje

przestępstwa i udział w nich innych osób.

Tak więc sąd odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę powinien zbadać

czy zostały spełnione, zarówno w stosunku do K. G. jak i Ł. P., łącznie

wszystkie przesłanki wymienione w art.60 § 3 k.k., a mianowicie

współdziałanie z innymi osobami przy popełnieniu przestępstw, ujawnienie

wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacji dotyczących

osób uczestniczących w ich popełnieniu oraz ujawnienie istotnych okoliczności

dotyczących tych przestępstw . Pamiętać przy tym należy, że warunkiem

zastosowania obligatoryjnego nadzwyczajnego złagodzenia kary jest , m.in.

przekazanie przez sprawcę wszystkich istotnych w sprawie, posiadanych przez

niego informacji o osobach współdziałających z nim w popełnieniu

przestępstwa oraz okolicznościach jego popełnienia. Chodzi tu o informacje

dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa mające zasadnicze

znaczenie dla identyfikacji tych osób jako sprawców przestępstwa. Chodzi

także o to aby były to informacje prawdziwe, a także o niezatajanie żadnych

znanych im okoliczności. Nie wystarczy zatem zrelacjonowanie tylko

niektórych fragmentów zdarzeń, korzystnych dla sprawcy lub osób z nim

współdziałających a zatajenie innych, czy też ujawnienie samego faktu

przestępstwa lub pewnych istotnych okoliczności czynu, przy jednoczesnym

pominięciu wszystkich osób współdziałających w popełnieniu przestępstw (

zob. K. Buchała , A. Zoll Kodeks karny . Część ogólna. Komentarz, Kraków

2000 s. 445 – 446 a także uchwałę SN z dnia 25 lutego 1999 r., I KZP 38/98,

OSNKW 1999, z. 3-4 poz.12 oraz glosę J. Kuleszy do tej uchwały zam. OSN

1999 z. 10, poz. 179).

Mając powyższe na względzie należało kasację uwzględnić i zaskarżony

wyrok sądu odwoławczego uchylić do ponownego rozpoznania w stosunku do

K. G. , którego obrońca wywiódł kasację jak również wobec Ł. P.,

nieskładającego środka odwoławczego, bowiem w pełni zachodzą przesłanki

przewidziane w art.435 k.p.k. w zw. z art.536 k.p.k.

Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P.

jako właściwemu na podstawie § 3 pkt 9 lit.a rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2001 r. w sprawie utworzenia sądów

apelacyjnych , sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich

siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 64, poz. 654 ).