II KK 96/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KK 96/05

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Dołhy (przewodniczący)

SSN Rafał Malarski (sprawozdawca)

SSN Ewa Strużyna

Protokolant Anna Janczak

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Pogorzelskiego

w sprawie J. K.

i R. W.

skazanych z art. 286 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 12 stycznia 2006 r.,

kasacji, wniesionych przez obrońców skazanych

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 3 sierpnia 2004 r., sygn. akt X Ka …/04,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 27 października

2003 r., sygn. akt II K …/01,

I. oddala kasacje jako oczywiście bezzasadne;

II. obciąża skazanych kosztami sądowymi za postępowanie

kasacyjne w częściach nań przypadających;

III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. G. (Zespół

Adwokacki

) kwotę 1200 zł podwyższoną o stawkę

podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za

sporządzenie i wniesienie kasacji oraz udział w rozprawie

kasacyjnej.

UZASADNIENIE

Prokurator oskarżył J. K. o dokonanie w warunkach recydywy z art.

64 § 1 k.k. czterech oszustw na szkodę spółek z ograniczoną

odpowiedzialnością. Oskarżył również R. W. o to, że w dniu 20 września

1999 r. dopuścił się dwóch przestępstw: poświadczenia nieprawdy w

piśmie wydanym w imieniu Banku […] skierowanym do A. sp. z o. o. (art.

271 § 1 k.k.) i udzielenia pomocy J. K. do oszusta na szkodę P. sp. z o. o.

(art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.).

Sąd Rejonowy , wyrokiem z dnia 27 października 2003 r., skazał J.

K.: 1) na karę 4 lat pozbawienia wolności, grzywnę w ilości 300 stawek

dziennych i zakaz prowadzenia wszelkiej działalności gospodarczej o

charakterze handlowym i usługowym na okres 10 lat za to, że w okresie od

10 września do 4 października 1999 r., działając w wykonaniu z góry

powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z R. W. i innymi osobami,

w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził P. sp. z o. o. do

niekorzystnego rozporządzenie kwotą 749 000 zł za pomocą wyzyskania

błędu (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z

art. 64 § 1 k.k.); 2) na karę 2 lat pozbawienia wolności i grzywny w ilości

200 stawek dziennych za to, że w dniu 5 stycznia 2001 r. przywłaszczył

sobie powierzone mu meble i wyposażenie biurowe o wartości 201 340 zł

na szkodę K. Polska sp. z o. o. (art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k.); 3) na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i

grzywnę w ilości 150 stawek dziennych za to, że w październiku 2000 r.

dopuścił się oszustwa na szkodę O. sp. z o. o., wyłudzając materiały

biurowe wartości 10 947 zł (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z

art. 64 § 1 k.k.). Na podstawie art. 85 i 86 § 1 i 2 k.k. wymierzył karę

łączną 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w

ilości 540 stawek dziennych, każda w wysokości 10 zł. Przyjmując, że

działanie na szkodę T. sp. z o. o. nosiło znamiona czynu z art. 300 § 1 k.k.,

wobec braku wniosku o ściganie, umorzył wobec J. K. w tej części

postępowanie (art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.).

Tym samym wyrokiem skazano R. W. na karę 2 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, grzywnę w ilości 200 stawek dziennych, każda w

wysokości 30 zł, i zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych w bankach

na okres 5 lat za to, że od 18 września do 4 października 1999 r., działając

wspólnie i w porozumieniu z J. K. i innymi osobami, w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej, doprowadził P. sp. z o. o. do niekorzystnego

rozporządzenia kwotą 749 000 zł za pomocą poświadczenia nieprawdy w

wystawionym przez siebie, w imieniu Filii Banku […], dokumencie oraz

rozmowach telefonicznych (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb.

z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 1 i 2 k.k.).

Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2004 r.

apelacji J.K. (kwestionującej wyrok sądu a quo w całości) i jego obrońcy

(atakował skazania za oszustwa co do winy, a za sprzeniewierzenie co do

kary) oraz obrońcy R. W. (skarżył rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w

całości), utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Kasacje od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego złożyli

obrońcy skazanych. Obrońca skazanego J. K. zarzucił „naruszenie przepisu

prawa procesowego, a mianowicie art. 457 § 2 k.p.c. przez pominięcie

powodów, dlaczego zarzuty zgłoszone w złożonej przez obrońcę apelacji

sąd uznał za niezasadne, co miało zasadniczy wpływ na treść skarżonego

wyroku” (przyjąć trzeba, że intencją skarżącego było podniesienie zarzutu

obrazy art. 457 § 3 k.p.k.). Obrońca skazanego R. W. wysunął natomiast

zarzut rażącego naruszenia przepisów art. 399 § 1 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 6

k.p.k., art. 7 k.p.k. oraz art. 457 k.p.k. W konsekwencji autorzy skarg

kasacyjnych wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

Prokurator Okręgowy w W., w złożonych odpowiedziach na kasacje,

ocenił skargi kasacyjne jako oczywiście bezzasadne i – na podstawie art.

535 § 2 k.p.k. – zażądał ich oddalenia. Obecny na rozprawie kasacyjnej

prokurator Prokuratury Krajowej poparł to stanowisko.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacje okazały się bezzasadne stopniu oczywistym.

W pierwszym rzędzie, odnosząc się do podniesionego w obu skargach

kasacyjnych zarzutu naruszenia art. 457 § 3 k.p.k., należało stwierdzić, że

jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonego wyroku odznaczało się pewną

ogólnikowością, co wykluczało możliwość uznania go za wzorcowe, to

jednak w dostatecznym stopniu wyjaśniało zasadność podjętych w

postępowaniu odwoławczym decyzji. Takie postąpienie sądu ad quem było

następstwem z jednej strony tego, że sąd pierwszej instancji umotywował

swoje rozstrzygnięcie w sposób nadzwyczaj wszechstronny i wyczerpujący

(obrońca J. K. lojalnie scharakteryzował owe motywy jako „wyjątkowo

staranne i rzetelne”), a z drugiej tego, że skargi apelacyjne sprowadzały się

w istocie do powierzchownej negacji dokonanych przez Sąd Rejonowy

ocen materiału dowodowego i ustaleń faktycznych. Swoją niechęć do

formułowania w apelacji rzeczowych argumentów obrońca skazanego R.

W. wiązał – co wyznał bez ogródek w końcowym fragmencie kasacji – z

obszernością uzasadnienia wyroku sądu a quo, uniemożliwiająca

przytoczenie

w

środku

odwoławczym

wszystkich

sprzeczności

i

niespójności, których rzekomo dopuścił się sąd pierwszej instancji. Sąd

Okręgowy w W. mógł zatem w szerokim zakresie odwołać się do

argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku sądu a quo. Taki

sposób procedowania, polegający na tym, że sąd odwoławczy poprzestaje

na odwołaniu się do rzetelnych rozważań poczynionych przez organ

pierwszej instancji, oczywiście wtedy, gdy wartość argumentacji środka

odwoławczego jest nikła, zyskał w judykaturze powszechną akceptację

(zob. wyroki SN z 20 stycznia 2000 r., III KKN 10/98, LEX nr 51450 i z

21 września 2000 r., IV KKN 316/00, LEX nr 51096).

Obrońca J. K. nie wskazał co prawda, aby w konkretnej sprawie

doszło do naruszenia innych przepisów prawa niż wymienionego w części

wstępnej kasacji art. 457 k.p.k., niemniej treść uzasadnienia skargi dawała

podstawę do przypuszczanie, że za niezbędne dla prawidłowego

wyrokowania uważał on objęcie postępowaniem karnym osób, które sąd a

quo uznał za współsprawców przestępstwa popełnionego na szkodę spółki

Pegromar. Uszło jednak uwagi skarżącego, że obowiązująca ustawa

karnoprocesowa, silnie akcentująca zasadę skargowości, w myśl której

wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego

oskarżyciela (art. 14 § 1 k.p.k.), wyeliminowała możliwość cofnięcia

sprawy do śledztwa lub dochodzenia w celu rozszerzenia postępowania na

inne osoby (art. 345 k.p.k.). Taką możliwość przewidywał poprzedni

Kodeks postępowania karnego w art. 344 § 2.

Przechodząc do skargi kasacyjnej obrońcy skazanego R. W., trzeba

odnotować, że na plan pierwszy wysunął on zarzut obrazy art. 399 § 1

k.p.k. Zapatrywanie skarżącego, jakoby w stosunku do skazanego nastąpiło

niedopuszczalne

rozszerzenie

oskarżenia,

wymagało

zdecydowanie

krytycznej oceny. Z uwagi na fakt, że sądy obu instancji analizowały owo

zagadnienie, wyrażając zasługujące w całej rozciągłości na aprobatę

poglądy, Sąd Najwyższy uznał za wystarczające przypomnieć jedynie, że o

wyjściu poza ramy oskarżenia nie może być mowy, gdy sąd ustali na

rozprawie, że będące przedmiotem osądu zdarzenia rozegrało się w innym

okresie, niż przyjmował to akt oskarżania (zob. wyrok SN z 22 kwietnia

1986 r., IV KR 129/86, OSNPG 12/1986, poz. 167), że rola oskarżonego w

zdarzeniu podlega innej ocenie prawnej do tej, którą proponował

oskarżyciel (zob. wyrok SN z 23 września 1994 r., II KKN 173/94,

OSNKW 1995, z. 1 – 2, poz. 9), i że zarzucone oskarżonemu czyny

stanowią jedno przestępstwo (zob. wyrok SN z 26 listopada 1987 r., II KR

121/87, OSNPG 1989, z. 12, poz. 135).

Całkowicie gołosłowne okazało się twierdzenie obrońcy R. W., iż

uprzedzenie o możliwości dokonania odmiennej oceny prawnej czynów

zarzucanych skazanemu nastąpiło zbyt późno i wskutek tego doszło do

istotnego uszczuplenia prawa do obrony. Sąd pierwszej instancji już w dniu

13 października 2003 r. zasygnalizował stronom możliwość przyjęcia innej

kwalifikacji prawnej zachowań R. W. od tej, którą wskazano w akcie

oskarżenia, zaznaczając, że chodzi również o odrzucenie prokuratorskiej

koncepcji pomocnictwa z art. 18 § 1 k.k. (k. 4664, tom XXIV). Rozprawa

główna odbyła się jeszcze w dniach 20 i 27 października 2003 r. Od

uprzedzenia w trybie art. 399 § 1 k.p.k. do wyrokowania upłynęły więc 2

tygodnie i nic nie stało na przeszkodzie, aby obrona podjęła kroki

zmierzające do zdyskwalifikowania rysującej się nowej konstrukcji

prawnej. W protokołach rozprawy brak jakichkolwiek zapisów, które

choćby uprawdopodobniały tezę, iż ktokolwiek ograniczał swobodę

wypowiedzi ówczesnych oskarżonych lub ich obrońców albo też w inny

sposób utrudniał realizację przysługujących im praw.

Pozostałe uwagi autora kasacji, związane z zarzutem obrazy art. 4 , 6 i

7 k.p.k., wypadało ocenić

jako próbę ominięcia ustawowego zakazu

podnoszenia w skardze kasacyjnej uchybień, o których mowa w art. 438

pkt 3 i 4 k.p.k. (art. 523 § 1 k.p.k.).

Sumując: skoro brak uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k. i

innych rażących naruszeń prawa podniesionych w kasacjach rzuca się w

oczy, Sąd Najwyższy oddalił obie skargi jako oczywiście bezzasadne (art.

535 § 2 k.p.k.). O kosztach sądowych za postępowanie kasacyjne

orzeczono po myśli art. 633 i 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.

Wobec wyznaczenia adw. J. G. zarówno do rozważenia kwestii

sporządzenia i wniesienia kasacji, jak i do ewentualnego występowania na

rozprawie

kasacyjnej,

Sąd

Najwyższy

przyznał

mu

stosowne

wynagrodzenie za obronę z urzędu według reguł określonych w § 2 ust. 2 i

3 oraz § 14 ust. 2 pkt 6 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z

późn. zm.).

Przewodniczący: SSN (Józef Dołhy)

Sędziowie: SN (Rafał Malarski)

SN (Ewa Strużyna)

bd