II KK 452/25 · Sąd Najwyższy

II KK 452/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Antoni Bojańczyk‎SSN Ryszard Witkowski w sprawie J.M. skazanego za czyn z art. 202 § 4a k.k. ‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 10 grudnia 2025 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z 29 stycznia 2025 r., o sygn. akt II K 1235/24 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę J.M. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania. Antoni Bojańczyk Małgorzata Bednarek Ryszard Witkowski

UZASADNIENIE

J.M. został oskarżony o to, że w okresie od 18 maja 2023 r. do 25 maja 2023 r. w miejscowości H. posiadał w pamięci telefonu komórkowego R. o nr IMEI 1: [...], IMEI 2: [...], film o treści pornograficznej z udziałem osoby małoletniej, tj. o czyn z art. 202 § 4a k.k.Na rozprawie 29 stycznia 2025 r. oskarżony złożył wniosek o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i:- wymierzenie mu kary 4 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym;- orzeczenie względem niego środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów albo działalności związanych ‎z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką na nimi na okres 3 lat;- orzeczenie przepadku telefonu R. wskazanego w zarzucie oraz obciążenie oskarżonego kosztami procesu w całości.Prokurator wniosek zaakceptował.Sąd Rejonowy w Siedlcach przychylił się do wniosku oskarżonego i wyrokiem ‎z 29 stycznia 2025 r., w sprawie o sygn. akt II K 1235/24:1.oskarżonego J.M. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 202 § 4a k.k. (w brzmieniu ustawy Kodeks karny obowiązujący przed 1 października 2023 r.) w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za ten czyn na podstawie art. 202 § 4a k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. wymierzył mu karę 4 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym;2.na podstawie art. 41 § 1a k.k. (w brzmieniu ustawy Kodeks karny obowiązujący przed 1 października 2023 r.) w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów albo działalności związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na okres 3 lat;3.na podstawie art. 202 § 5 k.k. orzekł przepadek telefonu komórkowego R.

IMEI 1: [...], IMEI 2: [...], szczegółowo opisany w wykazie dowodów rzeczowych i śladów kryminalistycznych nr [...] pod poz. 27;4.na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 13 października 2024 r. godz. 10.35 do 15 października 2024 r. godz. 10.00, przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się dwóm dniom kary ograniczenia wolności;5.zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem opłaty oraz kwotę 2672,90 zł tytułem zwrotu wydatków postępowania.Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony postępowania, zatem uprawomocnił się 6 lutego 2025 r.17 października 2025 r. od powyższego wyroku kasację na niekorzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, który wskazanemu orzeczeniu zarzucił:rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa karnego procesowego a mianowicie art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k., polegające na niezasadnym uwzględnieniu wadliwego wniosku oskarżonego J.M. o skazanie go bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydanie wyroku skazującego za popełnienie przestępstwa z art. 202 § 4a k.k., mimo iż wniosek ten nie zawierał propozycji orzeczenia obligatoryjnego, z mocy art. 43a § 3 k.k., świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 10 000 zł, co skutkowało wydaniem wyroku z również rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą wskazanego przepisu prawa materialnego.Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku ‎w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło uwzględnienie jej na posiedzeniu bez udziału stron w oparciu o przepis art. 535 § 5 k.p.k.Zaskarżone orzeczenie jest bowiem wadliwe, ponieważ zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k., którego konsekwencją była obraza prawa karnego materialnego w postaci 43a § 3 k.k. Rozpoznając wniosek oskarżonego złożony na podstawie art. 387 § 1 k.p.k., sąd jest zobligowany sprawdzić, czy zostały spełnione wszystkie warunki jego dopuszczalności.

Jednym z nich jest zgodność zgłaszanych we wniosku, zaakceptowanych przez uprawnionych uczestników postępowania propozycji, w tym również tych co do oceny prawno-karnej zarzucanego oskarżonemu czynu, wymiaru kary bądź środków karnych, z obowiązującymi przepisami prawa karnego materialnego. W sytuacji, w której treść wniosku nie uwzględnia tych warunków, niewątpliwym obowiązkiem sądu jest bądź to uzależnienie swojej decyzji o uwzględnieniu wniosku od dokonania w nim zmiany konwalidującej dostrzeżoną jego wadliwość (art. 387 § 3 k.p.k.), bądź też rozpoznanie w dalszym ciągu sprawy na zasadach ogólnych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 lutego 2019 r., V KK 34/18).

Zgodnie natomiast z treścią art. 43a § 3 k.k. w brzmieniu nadanym ustawą z 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1855 ) i obowiązującym od 1 stycznia 2023 r.: " W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a § 4, art. 202 § 3, 4 lub 4a, ,art. 263 § 1 sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 10 000 złotych, do wysokości określonej w § 1." Z powyższego przepisu wynika więc obowiązek orzeczenia przez sąd świadczenia na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w przypadku skazania za wymienione przestępstwa, w tym za przestępstwo opisane w art. 202 § 4a k.k. Orzeczenie tego świadczenia jest obligatoryjne, a Kodeks karny nie przewiduje od tego obowiązku żadnego wyjątku.Nie ulega wątpliwości, że Sąd Rejonowy w Siedlcach skazał J.M. za przestępstwo z art. 202 § 4a, k.k. Zgodnie zatem z art. 43a § 3 k.k. w jego brzmieniu obowiązującym zarówno w okresie popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu, tj. od 18 do 25 maja 2023 r., jak i w czasie wyrokowania w sprawie, tj. 29 stycznia 2025 r., skazując J.M. za występek określony w art. 202 § 4a k.k. sąd był zobligowany do orzeczenia świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 10.000 zł.Jak wynika z treści wyroku, sąd obowiązku tego nie dopełnił, rozstrzygając wyłącznie w przedmiocie kary, zadośćuczynienia i kosztów postępowania.Powyższe uchybienie należy uznać za rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku.

Z nieuprawnioną korzyścią dla oskarżonego nie orzeczono bowiem wobec niego obligatoryjnego środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego, a zatem nie poniósł on wszystkich konsekwencji prawnych swojego zachowania. Wykazane uchybienie będące wynikiem rażącego naruszenia art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k. miało istotny wpływ na treść wyroku. Kształt bowiem zaskarżonego orzeczenia wydanego w sprawie jest zasadniczo odmienny od właściwego w okolicznościach niniejszej sprawy, co rzutuje w sposób istotny na sytuację oskarżonego.W związku z tym należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach w całości i sprawę w tym zakresie przekazać temu sądowi do ponownego rozpoznania.

W toku ponowionego postępowania sąd meriti winien uwzględnić przedstawioną argumentację prawną.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku. Antoni Bojańczyk Małgorzata Bednarek Ryszard Witkowski [WB][r.g.]