II KK 427/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KK 427/19 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 22 maja 2020 r. sprawy M. S. skazanego za czyn z art. 202 § 4a k.k. i in. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt V Ka (…) zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II K (…) p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

M. S. został oskarżony o to, że:1.w okresie od 16 do 18 grudnia 2017 roku w miejscowości P. gmina D., działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru kilkukrotnie doprowadził małoletnią poniżej 15 roku życia – J. K. do obcowania płciowego w ten sposób, że wkładał jej członka do ust i odbytu oraz dopuścił się wobec niej innej czynności seksualnej polegającej na dotykaniu małoletniej po całym ciele, tj. o czyn z art 200 § 1 k.k. w zw. z art 12 k.k.2.w dniu 19 grudnia 2017 roku w miejscowości P. gmina D., posiadał treści pornograficzne z udziałem małoletnich na używanym przez siebie laptopie marki Lenovo w postaci 8 plików graficznych - zdjęć i 10 plików filmowych oraz na telefonie komórkowym marki Samsung w postaci dwóch plików zdjęciowych, a nadto na w/w laptopie jeden plik graficzny przedstawiający wytworzony wizerunek małoletnich uczestniczących w czynności seksualnej, tj. o czyn z art 202 § 4a i 4b k.k.3.w bliżej nieokreślonym dniu, nie później niż w dniu 19 grudnia 2017 roku w bliżej nieokreślonym miejscu prezentował małoletniej poniżej 15 roku życia - J.

K. treści pornograficzne w postaci swojego nagiego zdjęcia, tj. o czyn z art 200 § 3 k.k.Sąd Rejonowy w P., wyrokiem z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II K (…):1. oskarżonego M. S. uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie I, wypełniającego dyspozycję art. 200 § 1 kk. w zw. z art. 12 kk. i za to na podstawie art. 200 § 1 kk. wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności.2. oskarżonego M. S. uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie II, wypełniającego dyspozycję art. 202a § 4a i 4b k.k. i za to na podstawie art. 202a § 4a k.k. wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności.3.oskarżonego M.

S. uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie III, z tym uzupełnieniem, że miał on miejsce w grudniu 2017 r., nie później jednak niż w dniu 19 grudnia 2017 r. i za to na podstawie art. 200 § 3 k.k. wymierzył mu karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności.4.na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w związku ze skazaniami w punktach 1-3 orzekł wobec oskarżonego karę łączną 3 (trzech) lat i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności.5.na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 19 grudnia 2017 r. godzina 12:10.6. zwolnił oskarżonego w całości od kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.Od powyższego wyroku apelację wywiódł obrońca oskarżonego, który zaskarżył wyrok:1. w całości w zakresie czynu z punktu II,2.w części co do kary w zakresie czynów z punktu I i III,podnosząc następujące zarzuty,1. w zakresie czynu z punktu I wyroku:„a) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegającą na nienależytym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, braku należytej oceny materiału dowodowego:1.poprzez pominięcie zeznań świadka D.

A. I. - siostry oskarżonego, która zeznała, iż ojciec posiadał na komputerze pornografię dziecięcą, a ten komputer otrzymał jej brat, co w korelacji z wyjaśnieniami oskarżonego doprowadziło, iż brak jest podstaw by przypisać oskarżonemu czyn z punktu II wyroku,2.poprzez pominięcie zeznań świadka D. A. I. , która wskazała, iż była naocznym świadkiem tego, iż ojciec posiadał na komputerze dziecięcą pornografię i sama była molestowana przez ojca, w sytuacji gdy biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego należy dojść do wniosku, iż tak traumatyczne wspomnienia mogły powodować, iż świadek mogła nie pamiętać dokładnej daty przekazania oskarżonemu komputera przez ojca i mogła ją pomylić,b) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę ustaleń, który miał wpływ na treść orzeczenia Sądu, polegający na:3.bezpodstawnym przypisaniu oskarżonemu posiadania treści pornograficznych z udziałem małoletnich na używanym przez siebie komputerze, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż oskarżony o tych plikach nie wiedział;2. w zakresie czynów z punktu I i II wyroku:a) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, a to:- art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. poprzez nienależytą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie okoliczności o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, a to, iż oskarżony pozostawał z pokrzywdzoną w związku, pokrzywdzona była zakochana w oskarżonym, na wszystkie czynności oskarżonego wyrażała zgodę,- art. 7 k.p.k. poprzez niedanie wiary wyjaśnieniom oskarżonego, iż jego celem przyjazdu do Polski było wsparcie J.

K. , w sytuacji gdy pokrzywdzona żaliła się oskarżonemu na stan swojego zdrowia i brak porozumienia z rodzicami,- art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie faktu, iż oskarżony cierpiał na zaburzenia depresyjne, co spowodowało, iż historie opisywane mu przez pokrzywdzoną spowodowały, iż jeszcze bardziej był wrażliwy na jej opisywane cierpienie i skłonny był do pomocy,- art. 410 k.p.k. poprzez danie wiary zeznaniom M. K., a pominięcie zeznań w zakresie, w jakim świadek wskazywała, iż oskarżony do niczego jej córki nie zmuszał, córka kochała oskarżonego,- art. 410 k.p.k. poprzez danie wiary zeznaniom świadka M.

R. - właściciela hotelu, w którym zatrzymał się oskarżony, a pominięcie jego zeznań w zakresie, w jakim świadek wskazywał, iż do oskarżonego przychodziła zakochana dziewczyna, obściskiwała go, całowała, była nachalna, jak dziewczyna była w pokoju u oskarżonego, to nie słyszał żadnych krzyków, a pokój znajdował się przy recepcji i byli jedynymi gośćmi obiektu,- art. 7 k.p.k. poprzez uznanie za okoliczność obciążającą tego, iż oskarżony dopuścił się obcowania płciowego z pokrzywdzoną poniżej 15 roku życia, w sytuacji gdy okoliczność, która stanowi znamię czynu zabronionego nie może być uznana jako taka okoliczność”.Powyższe naruszenia zdaniem obrońcy doprowadziły do:„b) rażącej niewspółmierności orzeczonych kar jednostkowych w wymiarze 3 lat za czyn I i 4 miesięcy za czyn III, w sytuacji gdy cele kary, w tym prewencja indywidualna, szczególna, postawa oskarżonego, okoliczności podmiotowe i przedmiotowe czynu wskazują za zasadnym uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, który powinien skutkować zastosowaniem nadzwyczajnego złagodzenia kary”.Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:1.rozwiązanie węzła kary łącznej orzeczonej w punkcie 4 wyroku,2.co do czynu z punktu II wyroku o uniewinnienie oskarżonego,3.co do czynów z punktu I i III wyroku zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianego w art. 60 § 2 k.k. Wyrokiem z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt V Ka (…), Sąd Okręgowy w Ł.: - w punkcie 1 zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten tylko sposób, że:a.w podstawie prawnej skazania w miejsce art. 202a § 4a i § 4b k.k. umieścił art. 202 § 4a i § 4b k.k.,b.w podstawie prawnej wymiaru kary w miejsce art. 202a § 4a k.k. umieścił art. 202 § 4a k.k.;2.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części;3.zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Od powyższego wyroku kasację wywiódł obrońca skazanego, który zaskarżył wyrok sądu odwoławczego „w części, tj. w zakresie jego pkt. 2 w całości i na podstawie art. 523 k.p.k. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie prawa, mogące mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie obrazę następujących przepisów prawa procesowego - art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie zeznań świadka D. A. I. (siostry oskarżonego), która zeznała, iż ojciec posiadał na komputerze pornografię dziecięcą, a ten komputer otrzymał jej brat po ojcu oraz że była naocznym świadkiem tego, że ojciec posiadał na komputerze dziecięcą pornografię i sama była przez niego molestowana, co w korelacji z wyjaśnieniami oskarżonego wskazuje, iż brak jest podstaw do przypisania oskarżonemu sprawstwa czynu polegającego na tym, iż w dniu 19 grudnia 2017 r. w miejscowości P., gmina D., posiadał treści pornograficzne z udziałem małoletnich na użytkowanym przez siebie laptopie marki Lenovo w postaci 8 plików graficznych - zdjęć i 10 plików filmowych oraz na telefonie komórkowym marki Samsung w postaci dwóch plików zdjęciowych, a nadto na w/w laptopie jeden plik graficzny przedstawiający wytworzony wizerunek małoletnich uczestniczących w czynności seksualnej”.W związku z powyższym obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w P. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację, prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna.Przed przystąpieniem do szczegółowej analizy podniesionego w niej zarzutu, skarżącemu należy przypomnieć, gdyż najwyraźniej uszło to jego uwadze, że celem postępowania kasacyjnego jest wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawa, ale o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które mogły mieć istotny wpływ na treść orzeczenia (art. 523 § 1 k.p.k.). Możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest zatem istotnie ograniczona.

Postępowanie kasacyjne nie jest także postępowaniem, które ponawiać ma kontrolę odwoławczą. W jego toku z założenia nie dokonuje się zatem kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności orzeczonej kary (tak trafnie Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 13 maja 2014 r., IV KK 125/14, LEX nr 1463638). Kasacja jest bowiem nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym przeciwko orzeczeniu sądu odwoławczego, a nie orzeczeniu pierwszoinstancyjnemu, co wprost wynika z treści art. 519 k.p.k.

Oznacza to, że w kasacji nie można podnosić zarzutów typowych dla postępowania apelacyjnego, kwestionujących orzeczenie pierwszoinstancyjne. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w toku postępowania odwoławczego dojdzie do tzw. „efektu przeniesienia”, czyli zaabsorbowania do orzeczenia sądu ad quem uchybień popełnionych przez sąd a quo. W tym przypadku jednak, na autorze nadzwyczajnego środka zaskarżenia, spoczywa obowiązek wyraźnego ukierunkowania podniesionych w tymże środku zarzutów na to stadium procedowania sądu drugiej instancji, w którym doszło do "zaabsorbowania” owego uchybienia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2007 r., V KK 205/06, LEX nr 260693).

Brak jakichkolwiek zarzutów godzących w istotę orzeczenia sądu odwoławczego (np. obrazy art. 433 § 2 czy art. 457 § 3 k.p.k.) powoduje bowiem, że kasację ocenić trzeba jako próbę ponownej weryfikacji orzeczenia sądu pierwszej instancji. Zarzuty podniesione w kasacji pod adresem orzeczenia sądu a quo podlegają rozważeniu przez sąd kasacyjny tylko więc w takim zakresie, w jakim jest to nieodzowne dla należytego rozpoznania zarzutów stawianych orzeczeniu sądu odwoławczego (tak trafnie Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 lutego 2009 r., III KK 402/08, LEX nr 491256).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że zarzut podniesiony w kasacji jest w istocie skierowany nie przeciwko wyrokowi sądu odwoławczego, ale wyrokowi sądu pierwszej instancji. Wszak to nie Sąd Okręgowy, ale Sąd Rejonowy przeprowadzał postępowanie dowodowe, w ramach którego przesłuchał na rozprawie w charakterze świadka D. A. I. , ocenił jej depozycje procesowe i zdecydował, w jakim zakresie będą one wyznaczały treść poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Sąd odwoławczy jedynie kontrolował tok rozumowania sądu pierwszej instancji, rozpoznając zarzut podniesiony w punkcie 1a apelacji.

W judykaturze zaś zasadnie podnosi się, że nie można sądowi odwoławczemu skutecznie postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa dowodowego, jeżeli sąd ten nie przeprowadzał „własnego” postępowania dowodowego i samodzielnej oceny dowodów, a jedynie kontrolował sposób rozumowania sądu pierwszej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2019 r., V KK 20/18, LEX nr 2620238). Już z tej perspektywy zatem, zarzut podniesiony w kasacji musi zostać uznany za całkowicie chybiony.Co więcej jednak, zarzut ten należałoby uznać za oczywiście bezzasadny również wtedy, gdyby odczytywać go, jako skierowany pod adresem sądu odwoławczego, zarzut wadliwego, dokonanego z naruszeniem przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., rozpoznania zarzutu podniesionego w punkcie 1a apelacji.

Sąd odwoławczy w pogłębiony sposób odniósł się do tej kwestii, na co wskazują wywody zawarte na s. 5 i 6 pisemnych motywów wyroku organu ad quem. Nader lakoniczna i polemiczna argumentacja skarżącego, która sprowadza się w istocie do przedstawienia własnej oceny wyjaśnień oskarżonego i jego siostry, w żaden sposób nie jest w stanie podważyć trafności tej konstatacji. Argumenty przywoływane w kasacji wskazują, że jej autor dąży do tego, by Sąd Najwyższy przeprowadził ponowną kontrolę odwoławczą, co jak zauważono wyżej, nie mieści się w kompetencjach sądu kasacyjnego.Powyższe wywody potwierdzają postawioną wyżej tezę, że wywiedziony w przedmiotowej sprawie nadzwyczajny środek zaskarżenia okazał się oczywiście bezzasadny, co umożliwiło jego oddalenie w trybie art. 535 § 3 k.p.k.O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k., obciążając nimi skazanego.