II KK 386/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KK 386/21 POSTANOWIENIE Dnia 25 października 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba na posiedzeniu w trybie art. 535§5 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 25 października 2021r. sprawy D. N. z powodu kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 2 września 2020r., sygn. akt V Ka (…), utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 24 lipca 2020r., sygn. akt V Ka (…) p o s t a n o w i ł: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P. w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

Kasacja wniesiona przez Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5 k.p.k.Jednocześnie jednak stwierdzić trzeba, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest na granicy dopuszczalności. Rzecz bowiem w tym, że bez względu na przedmiot sporu pomiędzy poszczególnymi jednostkami organizacyjnymi Skarbu Państwa, to rozstrzygnięcie wskazujące, iż zobowiązany do pokrycia kosztów procesu w omawianym zakresie jest Skarb Państwa jest prawidłowe. Wskazywanie zatem statio fisci było dla rozstrzygnięcia sprawy w istocie zbędne, wynika ono bowiem z przepisów.Niemniej wskazanie takie nastąpiło i na tym tle Prokurator Generalny sformułował w kasacji zarzut następującej treści:- rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 433§2 k.p.k., art. 636§1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k. i art. 98§1 k.p.k. w zw. z art. 94§1 pkt 5 k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania prawidłowej kontroli odwoławczej, co skutkowało wydaniem wadliwego orzeczenia utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie, które zapadło z rażącą i mającą istotny wpływ na treść tego orzeczenia obrazą art. 636§1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k., podczas gdy rezultaty należycie przeprowadzonej kontroli odwoławczej winny prowadzić Sąd ad quem do konstatacji, iż Sąd a quo, obciążając Skarb Państwa – Prokuraturę Okręgową w P. w części kosztami procesu za postępowanie odwoławcze, wynikającymi z ustanowienia obrońcy z wyboru przez oskarżonego D.

N., który został uniewinniony od zarzucanego mu czynu wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 4 października 2019r., sygn. akt II K (...), utrzymanym w mocy, po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, na mocy wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 2 czerwca 2020r., sygn. akt V Ka (…), błędnie wskazał Prokuraturę Okręgową w P., jako stado fisci Skarbu Państwa będące adresatem roszczenia oskarżonego, w sytuacji, w której jest nim organ procesowy wydający orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, a tym samym do wniosku o konieczności wydania w tym zakresie orzeczenia reformatoryjnego, przy czym postanowienie Sądu odwoławczego w pisemnej części motywacyjnej nie czyni zadość wymogom stawianym treścią przepisu art. 98§1 k.p.k. w zw. z art. 94§1 pkt 5 k.p.k., gdyż nie uzasadnia w sposób należyty zajętego stanowiska, dotyczącego braku podstaw do uwzględnienia w tym zakresie zażalenia oskarżyciela publicznego.Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w P. i przekazanie sprawy wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.Sąd Odwoławczy argumentację w omawianym zakresie ograniczył do jednego zdania wskazując, że „wszak byłoby to sprzeczne z zasadami słuszności i odpowiedzialności za własne działanie, gdyby za błędnie wywiedziony środek odwoławczy przez jedno statio fisci koszty miała ponosić inna jednostka Skarbu Państwa”.

Zdanie to prawdopodobnie zasługiwałoby na aprobatę, gdyby ponoszenie kosztów w procesie karnym przez poszczególne jednostki Skarbu Państwa oparte zostało o ową zasadę słuszności. Tak jednak nie jest. Powyższe można zatem jedynie potraktować jako rozsądny postulat de lege ferenda. Tymczasem obecnie decydujące dla określenia podmiotu zobowiązanego do pokrycia owych kosztów w imieniu Skarbu Państwa jest to, w jakim stadium proces karny został zakończony. Nie ulega zatem wątpliwości, że zobowiązanie to, skoro sprawa wkroczyła w fazę postępowania sądowego, dotyczyć powinno Sądu, nie zaś prokuratury.Rzecz ta jawi się jako oczywista, tak jest przecież w każdym przypadku, gdy środek odwoławczy wniesiony przez oskarżyciela publicznego okazał się nieskuteczny, a zwłaszcza, gdy w sprawie zapada wyrok uniewinniający.

Sądy wówczas nie mogą sięgać po zasadę słuszności, choć koszty bywają w takiej sytuacji wygenerowane wyłącznie zachowaniem oskarżyciela publicznego. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Okręgowy winien mieć na względzie przedstawione zapatrywanie Sądu Najwyższego.