II KK 362/23 · Sąd Najwyższy

II KK 362/23 POSTANOWIENIE Dnia 3 października 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba na posiedzeniu w trybie art. 535§3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 3 października 2023r. sprawy E. N. skazanej za czyn z art. 286§1 k.k. i art. 286§1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 91§1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 3 marca 2023r., sygn. akt V Ka 305/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 27 grudnia 2021r., sygn. akt II K 1141/18 postanowił:

1. oddalić kasację uznając ją za oczywiście bezzasadną, 2. obciążyć skazaną kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIEKasacja wniesiona w imieniu skazanej jest bezzasadna w stopniu oczywistym.Choć w wywiedzionym nadzwyczajnym środku odwoławczym podniesiono zarzut o randze bezwzględnej przesłanki odwoławczej, to jednak zarzut ten nie okazał się zasadny.Z załączonej do akt sprawy kserokopii delegacji sędzi Sądu Rejonowego w Radomiu – E.G., która zasiadała w składzie sądu rozpoznającego apelację od orzeczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w Radomiu z dnia 27 grudnia 2021r., wynika że została ona delegowana do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w Radomiu w dniu 1 mara 2022r., na okres od dnia 1 kwietnia 2022r. do dnia 31 marca 2023r., przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie.

Z powyższego wynika, że delegacja ww. sędzi dokonana została w trybie zgodnym z przepisami Ustawy z dnia 27 lipca 2001r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020r., poz. 2072 ze zm.) – konkretnie na podstawie art. 77§9 tej ustawy – i przez organ do tego upoważniony. Z uzasadnienia kasacji wynika, że obrona upatruje w powyższej procedurze naruszenia naczelnych zasad postępowania karnego, tj. bezstronności sędziego w aspekcie zewnętrznym, niezawisłości sądu (niezależności od władzy wykonawczej) oraz zasady dwuinstancyjności, bowiem sędzia E. G. uczestniczyła, czy raczej była brana pod uwagę w losowaniu dotyczącym składu orzekającego przed Sądem I instancji.Odnosząc się do pierwszej z obaw wyrażonych przez skarżącego należy zwrócić uwagę na analogię poruszonej problematyki do tej występującej w procesie nominacyjnym sędziów, w którym udział bierze konstytucyjny organ, jakim winna być Krajowa Rada Sądownictwa, a także procedurze delegowania sędziów przez Ministra Sprawiedliwości, łączącego funkcję Prokuratora Generalnego, która to procedura może rodzić uzasadnione obawy wynikające z możliwości wywierania przez reprezentanta władzy wykonawczej swoistego nacisku na delegata, rzutujące na ocenę jego bezstronności i niezawisłości.

Zastosowanie takiej analogii do sytuacji, z którą mamy do czynienia w niniejszej sprawie wydaje się jednak niewłaściwe. Znamienne jest bowiem to, że zarówno prezes sądu, jak również kolegium sądu, nie są organami konstytucyjnymi, a organami administracyjnymi jednostki sądowej. Nie ma zatem możliwości budowania prostej analogii pomiędzy ustrojowym usytuowaniem Krajowej Rady Sądownictwa (w kształcie po 8 grudnia 2017r.) a kolegium sądu.Z kolei postulowane przez obrońcę badanie kwestii racjonalności wykorzystania kadr sądownictwa powszechnego nie leży w gestii Sądu Najwyższego.Również niepokój związany z możliwością naruszenia zasady dwuinstancyjności jawi się jako nieusprawiedliwiony.

Normą w procesie delegacyjnym sędziego jest bowiem orzekanie tego sędziego w sądzie wyższej instancji właściwym miejscowo i rzeczowo do rozpoznawania spraw rozstrzyganych w sądzie macierzystym sędziego, w którym wykonuje on podstawowe obowiązki służbowe. Dotychczas takie rozwiązanie ustrojowe nie rodziło żadnych zastrzeżeń i, jak się wydaje, w dalszym ciągu brak jest podstaw do jego kwestionowania. Zawarte w kasacji obiekcje w tej przestrzeni nie przekonują.W drugim zarzucie kasacji wskazano na rażące naruszenie art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. poprzez zaniechanie wszechstronnego skontrolowania trafności oraz prawidłowości całego zaskarżonego orzeczenia, jak również nierzetelną i powierzchowną ocenę podniesionych w apelacji zarzutów obrazy prawa procesowego - art. 410 k.p.k. i art. 7 k.p.k. i błędu w ustaleniach faktycznych.Rozważania poczynione przez Sąd Odwoławczy w zakresie wskazanych zarzutów apelacyjnych, choć w istocie można uznać za zwięzłe, to jednak dotykają meritum poruszonej problematyki, są rzeczowe, osadzone są w realiach niniejszej sprawy i odnoszą się do zgromadzonego i ujawnionego w niej materiału dowodowego.

Sąd objaśnił w nich między innymi, jakie okoliczności świadczyły o zamiarze skazanej i uczynił to w sposób przekonujący (str. 5 motywów pisemnych orzeczenia in fine). Podobnie, dokonał w nich rozważań odnośnie do zeznań poszczególnych świadków i dał jednoznaczny wyraz aprobaty w stosunku do oceny zgromadzonego i ujawnionego w sprawie materiału dowodowego, poczynionej przez Sąd I instancji, należycie swoje stanowisko uzasadniając.A zatem nawet gdyby uznać za skarżącym, że Sąd winien odnieść się do wszystkich szczegółowo wymienionych w apelacji zastrzeżeń obrony, to metodyki sporządzenia uzasadnienia orzeczenia przyjętej przez Sąd nie można uznać za rażące uchybienie, które winno skutkować orzeczeniem o charakterze kasatoryjnym, w szczególności wobec brzmienia art. 537a k.p.k.Mając na uwadze wywody obrońcy skazanej zawarte w uzasadnieniu kasacji jedynie na marginesie zauważyć trzeba, że sam fakt spłaty zobowiązań, choćby w całości, nie świadczy w sposób jednoznaczny o braku zamiaru po stronie sprawcy doprowadzenia osoby trzeciej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w momencie zaciągania zobowiązania.

Zachowanie polegające na spłacaniu zobowiązań może być, jak uznał Sąd w przedmiotowej sprawie, jedynie „wabikiem”, sposobem na zaskarbienie zaufania, aby następnie zaufanie to wykorzystać w celu pozyskania jeszcze większej korzyści, a niekiedy może wynikać ze strachu przed poniesieniem konsekwencji karnych. Dlatego też nie sam fakt spłaty zobowiązań winien być brany pod uwagę przy ustalaniu zamiaru sprawcy, lecz, jak uczyniły to sądy w niniejszym postępowaniu, wszystkie okoliczności towarzyszące danemu zdarzeniu faktycznemu.

Jak wynika z wywodów Sądu Okręgowego, skazana podawała zmyślone powody w celu pozyskania pieniędzy od pokrzywdzonych, żyła ponad stan, mimo że wpadła w spiralę zadłużeń, niekiedy wykorzystywała zły stan zdrowia pokrzywdzonych, a po fakcie unikała z nimi kontaktu, czy próbowała ich skłócić, by nie dopuścić do ich wzajemnych kontaktów. Fakt częściowego uregulowania przez E. N. zadłużeń, w konfrontacji ze wskazanymi powyżej jej zachowaniami, zupełnie nie przekonuje o braku istnienia po jej stronie oszukańczych zamiarów.

Z kolei okoliczność wprowadzania przez pokrzywdzonych w błąd pracowników banku co do przeznaczenia zaciąganych przez nich zobowiązań w żaden sposób nie wpływa na ustalenia w przestrzeni sprawstwa i winy skazanej za zarzucane jej czyny. Co się zaś tyczy omówienia przez Sąd Odwoławczy zarzutu apelacyjnego dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych, jego rozważania w tym zakresie należy podzielić. Sąd w pierwszej kolejności omówił charakter uchybienia polegającego na dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych, następnie stwierdził, że nie dostrzegł żadnego z rodzajów tego błędu (tj. ani błędu „braku” ani błędu „dowolności”) w postępowaniu Sądu Rejonowego, a w dalszej kolejności zwrócił uwagę na polemiczny charakter zarzutu apelacyjnego i jego uzasadniania.

Zarzut z pkt 2 lit.

b) kasacji należy w związku z tym uznać za chybiony.Podobnie ocenić należy także zarzut sformułowany w pkt 3 kasacji.Nie deprecjonując rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, na które powołała się w uzasadnieniu kasacji obrona, jak również możliwości dokonywania oceny zarzutów kasacyjnych (jak też apelacyjnych) z uwzględnieniem art. 118§1 k.p.k., wskazać należy, że w sytuacji konsekwentnego podważania przez stronę w toku postępowania, w tym w środku odwoławczym, ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd, tym bardziej zaś tych dotyczących zamiaru sprawcy, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, nie sposób uznać, by rzeczywistą wolą autora było podniesienie zarzutu naruszenia prawa materialnego, dla którego wszak zawsze bazą są niekwestionowane ustalenia faktyczne.W tym kontekście nie można czynić Sądowi Okręgowemu zarzutu niedokonania oczekiwanej przez obronę interpretacji zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, tym bardziej, że zarzut ten, w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, zasadniczo nie budził wątpliwości interpretacyjnych.Podsumowując, autor kasacji nie wykazał, by Sąd Odwoławczy dopuścił się jakiegokolwiek uchybienia, tym bardziej zaś takiego o rażącym charakterze, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.Powyższe skutkowało uznaniem kasacji za bezzasadną w stopniu oczywistym.

Skazaną obciążono kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, nie znajdując podstaw do zwolnienia od ich ponoszenia. [SOP][ms]