Supreme Court dismisses prosecutor's appeal as inadmissible because the defendant was not acquitted or proceedings terminated. The appeal was rejected because the lower court retained the conviction while only removing the confiscation order. The court ruled that the prosecutor lacks standing to appeal under these specific circumstances. The decision clarifies the strict conditions for public prosecution appeals in criminal cases. The ruling emphasizes procedural admissibility over substantive merits in this instance.

II KK 36/23 POSTANOWIENIE Dnia 29 marca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu bez udziału stron sprawy R. S. skazanego z art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i innych, w przedmiocie rozważenia z urzędu dopuszczalności kasacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2022 r., sygn. akt II AKa 250/21, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 marca 2021 r., sygn. akt VIII K 209/18, na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 531 § 1 k.p.k. i art. 523 § 3 k.p.k. w zw. z art. 429 in fine k.p.k., p o s t a n o w i ł I. pozostawić bez rozpoznania kasację prokuratora; II. wydatkami postępowania kasacyjnego w tej części obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2021 r., w sprawie VIII K 209/18, skazał R. S. za przestępstwa z art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. w zw. art. 65 § 1 k.k., z art. 59 ust. 1 w/w ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. oraz z art. 127a ust. 2 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. prawo farmaceutyczne w zw. z art. 11 § 2 k.k. - na karę łączną 4 lat pozbawienia wolności oraz karę łączną 200 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość każdej stawki na kwotę 200 zł; na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekał wobec niego przepadek równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstw w zakresie czynów z punktu 2 i 3 aktu oskarżenia - po 25.000 zł w zakresie każdego z czynów.Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego.

Po jej rozpoznaniu Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2022 r., w sprawie II AKa 250/21, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o przepadku wobec oskarżonego R. S. równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa przypisanego w pkt III wyroku (czyn z pkt 3 aktu oskarżenia); w pozostałej części utrzymał w mocy ten wyrok. Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł na podstawie art. 518 k.p.k., art. 519 k.p.k., art. 520 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 525 § 1 k.p.k.

Zastępca Prokuratora Okręgowego w Warszawie, który zaskarżył wyrok na niekorzyść skazanego R. S. w części dotyczącej rozstrzygnięcia z punktu 1, dotyczącego zmiany wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 marca 2021 r., polegającej na uchyleniu orzeczenia o przepadku wartości korzyści majątkowej z popełnienia przestępstwa z punktu III wyroku (czyn z punktu 3 aktu oskarżenia). Powołując się na przepisy art. 523 § 1 i 3 k.p.k. i art. 526 § 1 k.p.k. prokurator zarzucił: 1/ rażące naruszenie prawa procesowego - przepisu art. 455a k.p.k., mające istotny wpływ na treść tego wyroku poprzez częściową zmianę wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 marca 2021 r., o sygn.

VIII K 209/18, polegającą na całkowitym uchyleniu rozstrzygnięcia o orzeczeniu wobec R. S. przepadku równowartości korzyści majątkowej z popełnienia przestępstwa z punktu III wyroku (czyn z punktu 3 aktu oskarżenia), które to uchylenie spowodowane było faktem, iż uzasadnienie wyroku Sądu I instancji w tym zakresie nie spełniało wymogów określonych w art. 424 k.p.k., co skutkowało niesłusznym uchyleniem całości orzeczenia o przepadku równowartości korzyści majątkowej;2/ rażące naruszenie prawa procesowego - przepisu art. 433 § 1 k.p.k., mające istotny wpływ na treść w/w wyroku polegające na wyjściu poza granice zaskarżenia zakreślone w zarzutach apelacji obrońcy skazanego poprzez dokonanie kontroli orzeczenia o przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa z punktu III wyroku, z punktu widzenia procesowego i zgodności uzasadnienia wyroku z art. 424 k.p.k., w sytuacji, gdy autor apelacji podnosił w tym zakresie tylko zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, co skutkowało niesłusznym uchyleniem całości tego orzeczenia o przepadku równowartości korzyści majątkowej.

W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W zaistniałej sytuacji procesowej zaszła potrzeba rozstrzygnięcia z urzędu, czy przedmiotowa kasacja została prawidłowo przyjęta i czy jest prawnie dopuszczalna. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II WKK 80/22, kasacja została przyjęta na podstawie art. 530 § 1 k.p.k. jako odpowiadająca warunkom formalnym (k. 22 akt SN).

W wyniku analizy zarówno treści kasacji jak i wyroku Sądu odwoławczego dokonanej przez Sąd Najwyższy, należało jednak stwierdzić, że kasacja wniesiona przez Zastępcę Prokuratora Okręgowego w Warszawie jest niedopuszczalna z mocy ustawy i mimo wadliwego przyjęcia, obecnie należało pozostawić ją bez rozpoznania. Przepis art. 523 § 2 i 3 k.p.k. określa przedmiotowe ograniczenia i wskazuje kategorie spraw, w których kasacja może być wniesiona przez strony. Paragraf 2 tego przepisu stwierdza, że kasację na korzyść oskarżonego można wnieść jedynie w razie skazania za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Natomiast art. 523 § 3 k.p.k. stanowi, że kasację na niekorzyść można wnieść jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowania niezależnie od podstawy tego umorzenia. A zatem a contrario, nie jest dopuszczalne wniesienie kasacji na niekorzyść, gdy osoba, której dotyczy kasacja, została prawomocnie skazana. Według treści art. 523 § 4 k.p.k., ograniczenia przewidziane w art. 523 § 2 i 3 k.p.k. nie dotyczą kasacji wniesionej z powodu uchybień określonych w art. 439 k.p.k. (bezwzględne przyczyny odwoławcze) lub przez tzw. podmiot szczególny wymieniony w art. 521 § 1 i § 2 k.p.k. (Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich, a także Rzecznik Praw Dziecka - jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka).

W rezultacie zatem, oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy (samoistny i subsydiarny) oraz oskarżyciel prywatny mogą wnieść kasację, gdy sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok i oskarżonego uniewinnił lub gdy wyrok uchylił i postępowanie umorzył, także gdy nie skarżyli wyroku wydanego w pierwszej instancji (art. 520 § 2 k.p.k.) albo gdy sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok uniewinniający lub umarzający postępowanie, wydany przez sąd pierwszej instancji. W tej ostatniej sytuacji strona będzie miała prawo do kasacji na niekorzyść, jeżeli wniosła apelację od wyroku sądu pierwszej instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2020 r., IV KK 499/20, LEX nr 3224653;

J. Matras, Komentarz do art. 523 Kodeksu postępowania karnego, [w:] K. Dudka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, WKP 2018, Lex, teza 11).Jak już wskazano wcześniej, w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy skazał oskarżonego za wszystkie zarzucane mu czyny i wymierzył R. S. karę łączną 4 lat pozbawienia wolności oraz karę łączną 200 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość każdej stawki na kwotę 200 zł. Orzekł też wobec niego przepadek korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia dwóch przestępstw (czyny z pkt 2 i 3 aktu oskarżenia) - po 25.000 zł w zakresie każdego z nich.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu wniesionej przez obrońcę apelacji co do zasady utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uchylił jedynie rozstrzygnięcie co do przepadku korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa z pkt 3 aktu oskarżenia. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że art. 523 § 3 k.p.k. nie dawał prokuratorowi podstaw do wniesienia kasacji na niekorzyść skazanego, skoro ten nie został uniewinniony, ani nie umorzono wobec niego postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2021 r., IV KK 231/21, LEX nr 3330894).

Jednocześnie brak w kasacji zarzutów dotyczących naruszenia art. 439 § 1 k.p.k. i takich autor kasacji również nie wskazał. W rezultacie więc, w przedmiotowej sprawie kasacja prokuratora została wadliwie przyjęta pomimo tego, że była niedopuszczalna z mocy ustawy. W tej sytuacji kwestia merytorycznej zasadności kasacji może być badana dopiero wówczas, gdy środek ten jest prawnie dopuszczalny i - jako taki - zostanie do rozpoznania przyjęty (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KZ 6/21, LEX nr 3267960).

W konsekwencji, jeśli wyrok Sądu odwoławczego dotknięty jest uchybieniem - i to nawet o rażącym charakterze, podobnie jak w realiach niniejszej sprawy - tak długo, jak nie są to uchybienia, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., strona postępowania nie ma możliwości wzruszenia go w trybie kasacji, a Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do badania ich w zakresie merytorycznym, o ile nie zostanie wniesiona skarga przez podmiot szczególny (art. 521 § 1 k.p.k.).Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Najwyższy rozstrzygnął w trybie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 531 § 1 k.p.k. i art. 523 § 3 k.p.k. w zw. z art. 429 in fine k.p.k. o pozostawieniu kasacji bez rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 637 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., obciążając nimi Skarb Państwa.