Supreme Court dismisses defense lawyer's request for additional public defense costs due to retroactive constitutional ruling.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court rejected the defense lawyer's request for additional costs to cover public defense services rendered during a cassation proceeding. The court noted that while a recent Constitutional Court ruling declared relevant cost regulations unconstitutional, its effect is prospective, not retroactive. Consequently, the principle of legal certainty and the defense lawyer's duty to act solely in the accused's interest prevented a new cost allocation that would disadvantage the defendant.
Legislator headnote
AI generatedArt. 626 § 2 k.p.k.; Art. 86 § 1 k.p.k.; The Supreme Court may issue a supplementary ruling on defense costs only if the state bears all costs or the liable party is exempted from public defense expenses, and a prospective constitutional ruling does not retroactively alter established cost allocations.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
II KK 318/21 POSTANOWIENIE Dnia 16 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie M.K. po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 16 grudnia 2024 r. wniosku obrońcy skazanego adw. M.W. o dodatkowe ustalenie wysokości zasądzonych dotychczas kosztów obrony udzielonej z urzędu odpowiadające kosztom obrony udzielonej z wyboru, na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł: wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIEPostanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2021 r., II KK 318/21 oddalono jako oczywiście bezzasadną kasację wniesioną przez adw.
M.W. - obrońcę z urzędu skazanego M.K., obciążając skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego i zasądzając na rzecz obrońcy kwotę 738,00 zł, w tym 23 % VAT tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji. W dniu 22 listopada 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy o przyznanie dodatkowego wynagrodzenia tytułem kosztów obrony w wysokości odpowiadającej kosztom obrony podejmowanej przez adwokata z wyboru, z powołaniem się na postanowienie SN z 31 grudnia 2023 r., I KZP 5/23 i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2024 r.
SK 90/22. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kwestia niekonstytucyjności przepisów, na podstawie których orzeczono o kosztach pomocy prawnej świadczonej przez adwokata z urzędu została rozstrzygnięta już we wskazanym postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2023 r. Wskazano w nim, że stwierdzenie tej ułomności konstytucyjnej obliguje sąd do odstąpienia od stosowania tych przepisów i umożliwia w trybie art. 626 § 2 wydanie postanowienia uzupełniającego, z uwzględnieniem stawek należnych adwokatowi działającemu z wyboru.W tym postanowieniu, czego nie zauważa wnioskodawca stwierdzono również, że powyższe nie oznacza jednak, iż takie orzeczenie uzupełniające rozstrzygnięcie o kosztach pomocy prawnej świadczonej z urzędu, nawet przy stwierdzeniu niekonstytucyjności przepisów, będzie uprawniało do określenia tych kosztów na nowo, w każdym przypadku stwierdzenia tego rodzaju zaszłości.
Nie przestają bowiem obowiązywać inne reguły prawa procesowego, w tym zasada prawomocności w zakresie rozstrzygnięcia o tym kto i w jakiej części oraz w jakim zakresie ponosi koszty procesu ( art. 626 § 1 k.p.k.), a także działania obrońcy na korzyść oskarżonego. Wobec tego na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. takie orzeczenie uzupełniające może zostać wydane wyłącznie wówczas, gdy w orzeczeniu merytorycznym rozstrzygającym w przedmiocie kosztów procesu, kosztami tymi został w całości obciążony Skarb Państwa lub też, gdy osoba obciążona kosztami procesu została zwolniona od tej części, która jest związana z wydatkami Skarbu Państwa z tytułu wypłat dokonywanych za pomoc świadczoną z urzędu.
Możliwość zasądzenia kosztów uzupełniających limitują też przewidziane okresy przedawnienia. Mając na uwadze tę argumentację i konfrontując ją z treścią postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2021 r., II KK 318/21 należało uznać, że wydanie rozstrzygnięcia uzupełniającego koszty obrony z urzędu byłoby orzeczeniem niekorzystnym dla skazanego, który przecież został obciążony kosztami sądowym postępowania kasacyjnego w całości, w skład których to kosztów wchodzą też wypłaty dokonane z tytułu nieopłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata ( art. 616 § 2 pkt 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.), a samo żądanie zawarte we wniosku byłoby nie do pogodzenia z powinnością obrońcy działania wyłącznie na korzyść oskarżonego ( art. 86 § 1 k.p.k.).
W końcu rozważań, w związku z powołaniem we wniosku jako podstawy żądania uzupełniającego wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego należało odnieść się do skutku prawnego tego orzeczenia w wymiarze czasowym. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że z chwilą publikacji sentencji w Dzienniku Ustaw przy zasądzeniu kosztów pomocy prawnej udzielanej z urzędu zastosowanie będą mieć stawki minimalne przewidzianedla pełnomocników z wyboru określone w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie. Publikacja sentencji została dokonana w Dzienniku Ustaw z 2024 r. poz. 3000.
Zatem treść uzasadnienia przekonuje, że wyrok ten ma skutek prospektywny. Można w płaszczyźnie teoretycznej wskazać, że gdyby Trybunał nie określił skutków czasowych orzeczenia to w takiej sytuacji, sąd rozstrzygając tę kwestię i rozważając możliwość zaistnienia skutku retroaktywnego tego wyroku były zmuszony kierować się ogólną aksjologią konstytucyjną oraz aksjologią gałęzi prawa, której dotyczy zagadnienie ( por. Roman Trzaskowski - Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w ujęciu czasowym, Zeszyty Prawnicze 3/2 ( 2003), 313-341).
Zatem - w świetle wskazanych walorów – trudno byłoby uzasadnić skutek retroaktywny, który naruszałby ustalone prawa jednostki (skazanego) i niweczył zasadniczy kierunek działalności procesowej obrońcy związany z obowiązkiem podejmowania działań procesowych (czynności procesowych) wyłącznie na korzyść oskarżonego. Z tych względów orzeczono jak na wstępie.[WB][ał]