II KK 313/11 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 11 KWIETNIA 2012 R.

II KK 313/11

Okoliczność, czy w konkretnej sytuacji zachodzi „wypadek niecierpiący

zwłoki” (art. 308 § 1 k.p.k.) jest sprawą ocenną, przy czym ocena, czy taki

wypadek

zachodzi,

należy

do

organu

prowadzącego

postępowanie

przygotowawcze, który musi brać pod uwagę m. in. możliwość wcześniejszego

kontaktowania się osoby, która będzie przesłuchana, ze świadkami lub innymi

osobami uczestniczącymi w popełnieniu przestępstwa, co może grozić

porozumieniem się tych osób i utrudnieniem w ten sposób dotarcia do prawdy.

Przewodniczący: sędzia SN E. Wildowicz.

Sędziowie: SN W. Wróbel, SA (del. do SN) D. Kala (sprawozdawca).

Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Wilkosz-Śliwa.

Sąd Najwyższy w sprawie Roberta G. i innych skazanych z art. 53 ust. 2

ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 11

kwietnia 2012 r., kasacji, wniesionych przez obrońców skazanych od wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 18 maja 2011 r., utrzymującego w mocy wyrok

Sądu Okręgowego w P. z dnia 18 listopada 2009 r.,

o d d a l i ł wszystkie kasacje (...).

Z uzasadnienia:

Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 18 listopada 2009 r. uznał

oskarżonych Ryszarda K., Jarosława P. i Roberta G. za winnych tego, że w

okresie od miesiąca listopada 2007 r. do miesiąca stycznia 2008 r. w

miejscowości G., działając wspólnie i w porozumieniu, w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry

powziętego zamiaru wytworzyli znaczną ilość substancji psychotropowej w

postaci amfetaminy w ilości 18 kilogramów, przy czym czynu dopuścili się w

ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za

umyślne przestępstwo podobne, co stanowi przestępstwo z art. 53 ust. 2

ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179,

poz. 1485 ze zm.) w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to z mocy

tych przepisów skazał ich, a na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii wymierzył wszystkim oskarżonym kary

po 10 lat pozbawienia wolności oraz 200 stawek dziennych grzywny ustalając

wysokość jednej stawki na kwotę 50 zł. (…)

Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r. zaskarżony

wyrok utrzymał w mocy. Kasację od wskazanego wyżej wyroku sądu

odwoławczego, „zaskarżając go w całości na korzyść skazanego”, wniósł

obrońca Roberta G.

Obrońca ten we wniesionym nadzwyczajnym środku zaskarżenia

podniósł rażące naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść

wyroku, a mianowicie: (...)

1. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. wskutek pozornego

rozpoznania zarzutów apelacji, polegającego na nierozpoznaniu istoty

zarzutów, a mianowicie:

a. Zarzutu I.1. apelacji, albowiem Sąd Apelacyjny w ogóle nie rozważył i

nie odniósł się do tej istotnej okoliczności, jak brak zaistnienia okoliczności –

wypadku niecierpiącego zwłoki – uzasadniającej dokonanie przesłuchania z

udziałem Ryszarda K. w trybie art. 308 § 2 k.p.k.; (...)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy skazanego Roberta G. okazała się bezzasadna. W

konsekwencji Sąd Najwyższy ją oddalił. (...)

Pozostając w obszarze zarzutu kasacyjnego sformułowanego przez

obrońcę Roberta G. w pkt. 1 należy nadmienić, że istotnie Sąd Apelacyjny nie

zajął stanowiska co do podnoszonej w skardze apelacyjnej kwestii

przeprowadzenia czynności przesłuchania Ryszarda K. w warunkach art. 308

§ 2 k.p.k. Zdaniem obrońcy Roberta G., wyrażonym w zwyczajnym środku

odwoławczym, nie było zaś podstaw do zastosowania tego przepisu, a w

konsekwencji wyjaśnienia Ryszarda K. obciążające Roberta G. nie powinny

stanowić podstawy rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu.

Skoro Sąd Apelacyjny nie odniósł się do powyższej kwestii w

uzasadnieniu swego wyroku, to w istocie dopuścił się rażącego naruszenia

dyspozycji art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. Z przyczyn

szczegółowo wskazanych poniżej, nie mogło to mieć jednak istotnego wpływu

na treść wyroku sądu ad quem.

Nadmienić należy, że skazany Ryszard K. został zatrzymany w

miejscowości B., po uzyskaniu przez Policję w sposób operacyjny informacji,

że będzie on przewoził środki odurzające. Po zatrzymaniu tej osoby, w

kierowanym przez nią pojeździe znaleziono amfetaminę o wadze 112 gram

brutto. W związku ze spontaniczną wypowiedzią Ryszarda K. mającą miejsce

w obecności funkcjonariuszy Policji, co do pochodzenia tej substancji, miejsca

i okoliczności jej wyprodukowania, osób dokonujących tej produkcji, podjęto w

pełni trafnie, w sposób niezwłoczny, szereg czynności procesowych

realizowanych w warunkach art. 308 § 1 k.p.k. (oględziny, przeszukanie osoby

i miejsca, zatrzymanie rzeczy) oraz zasadnie podjęto decyzję o przesłuchaniu

Ryszarda K. w trybie art. 308 § 2 k.p.k.

Nie może w realiach tej sprawy budzić jakichkolwiek wątpliwości to, że w

odniesieniu do czynności przesłuchania Ryszarda K. aktualizował się

„wypadek niecierpiący zwłoki” o jakim mowa w art. 308 § 2 k.p.k. Istnienie tego

„wypadku” stanowi warunek sine qua non dopuszczalności przesłuchania w

trybie powołanego przepisu (szerzej zob. T. Grzegorczyk, J. Tylman: Polskie

postępowanie karne, Warszawa 2009, s. 619-620; A. Bulsiewicz, M. JeżLudwichowska, D. Kala, D. Osowska: Przebieg postępowania karnego, Toruń

1999, s. 34-35). O zaktualizowaniu się powyższego warunku w realiach

niniejszej

sprawy

świadczy

treść

spontanicznych,

wskazanych

wyżej

oświadczeń Ryszarda K., mających miejsce wobec funkcjonariuszy Policji

bezpośrednio po zatrzymaniu. W ich świetle niezbędne było natychmiastowe

przesłuchanie Ryszarda K., aby pozyskać w ten sposób od niego stosowne

wyjaśnienia, mogące być wykorzystane w przyszłości w toku dalszych

czynności śledczych i sądowych. Realizując tę czynność przesłuchania w

warunkach art. 308 § 2 k.p.k. nie dopuszczono do zatarcia śladów lub

dowodów przestępstwa zarówno samego Ryszarda K., jak i Roberta G. oraz

Jarosława P. Zwłoka w przesłuchaniu Ryszarda K. mogłaby zaś umożliwić

jemu

samemu,

jak

też

Robertowi

G. i

Jarosławowi

P.,

zatarcie

przedmiotowych śladów i dowodów przestępstwa poprzez porozumienie się

między sobą, jak też „dotarcie” do świadków przestępstwa, w tym w

szczególności do S. P. (właściciela posesji, na której wyprodukowano

amfetaminę) oraz pozwoliłaby im na podjęcie innych czynności „zacierających”

w odniesieniu do rzeczowych środków dowodowych.

W powyższym kontekście warto również odwołać się do stanowiska

zaprezentowanego w judykaturze, zgodnie z którym „okoliczność, czy w

konkretnej sytuacji zachodzi "wypadek niecierpiący zwłoki" (art. 308 § 1 k.p.k.)

jest sprawą ocenną, przy czym ocena, czy taki wypadek zachodzi, należy do

organów prowadzących postępowanie przygotowawcze, które muszą brać pod

uwagę m.in. możliwość wcześniejszego porozumienia się osoby, która będzie

przesłuchana, ze świadkami lub innymi osobami uczestniczącymi w

przestępstwie, co może grozić porozumieniem się tych osób i utrudnieniem w

ten sposób dotarcia do prawdy” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 maja

1983 r., I KR 74/83, OSNKW 1984, z. 3-4, poz. 35). W okolicznościach tej

sprawy

treść

powyższego

judykatu

znajduje

pełną

aktualność,

przy

uwzględnieniu brzmienia art. 308 § 2 k.p.k. Jak wyżej wskazano, organ

prowadzący postępowanie przygotowawcze dokonał trafnej oceny istnienia

wypadku

niecierpiącego

zwłoki

zasadnie

przyjmując,

że

zaniechanie

niezwłocznego przesłuchania Ryszarda K. może grozić zatarciem śladów lub

dowodów przestępstwa.

Reasumując trzeba stwierdzić, że choć nieodniesienie się przez Sąd

Apelacyjny do zarzutu odwoławczego sformułowanego przez obrońcę Roberta

G., a związanego z wadliwą (zdaniem obrońcy) realizacją czynności

przesłuchania Ryszarda K. w trybie art. 308 § 2 k.p.k., nosiło znamiona

rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k., w żadnym jednak

razie nie mogło to mieć istotnego wpływu na treść wyroku sądu

odwoławczego. Jak wykazano wyżej, odnosząc się do tego zarzutu

apelacyjnego sąd odwoławczy musiałby dojść do wniosku, że jest on

całkowicie niezasadny, gdyż czynność dowodowa w postaci przesłuchania

Ryszarda K. w warunkach art. 308 § 2 k.p.k. była zgodna z treścią

analizowanego przepisu i uzasadniona stanem faktycznym sprawy, a wobec

tego należało ją uznać za legalną.

Tak więc kasacja obrońcy skazanego Roberta G. także w tej części nie

mogła zostać oceniona jako zasadna. (…)