Supreme Court excludes judge from ruling on his own disqualification due to conflict of interest.

II KK 311/24 POSTANOWIENIE Dnia 7 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie M. B. skazanego z art. 286 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 marca 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie o rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie II KK 311/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie o rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie II KK 311/24.

UZASADNIENIE

W dniu 5 lipca 2024 r. zarejestrowano w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą II KK 311/24 kasację obrońcy skazanego M. B. , wywiedzioną od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 23 lutego 2024 r., sygn. akt VI Ka 280/23. Zarządzeniem z dnia 10 lipca 2024 r. sprawę tę przydzielono do rozpoznania SSN Małgorzacie Bednarek. Postanowieniem z dnia 17 października 2024 r. Sąd Najwyższy, uwzględniając wniosek obrońcy skazanego, wyłączył wskazaną sędzię od udziału w opisanej sprawie kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 18 października 2024 r. sprawę przydzielono do rozpoznania SSN Pawłowi Kołodziejskiemu.

Obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie także i tego sędziego. Sprawę o wyłączenie sędziego przydzielono do rozpoznania SSN Antoniemu Bojańczykowi (k – 95). Obrońca złożył kolejny wniosek o wyłączenie sędziego i w jego konsekwencji Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 13 grudnia 2024 r. wyłączył SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie II KK 311/24. Po tym orzeczeniu sprawę z wniosku o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego przydzielono SSN Ryszardowi Witkowskiemu (k – 108).

Wywołało to wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie wskazanego sędziego od udziału w opisanej sprawie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że sędzia Ryszard Witkowski, podobnie jak sędzia Paweł Kołodziejski, został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw z dnia 8 grudnia 2017 r., co może pociągnąć za sobą bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a nadto rozpoznanie wniosku o wyłącznie sędziego pozostawałoby w sprzeczności z zasadą nemo iudex in causa sua.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek zasługuje na uwzględnienie.W myśl art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd Najwyższy wskazywał niejednokrotnie, że wyłączenie sędziego zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. powinno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.

Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.Okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez Ryszarda Witkowskiego, w następstwie brania udziału w postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), w konsekwencji do uznania, że sąd z jego udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Stanowisko to wynika z analizy dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. m.in. orzeczenia ETPC w sprawach: Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19, Dolińska - Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skarga 49868/19 oraz Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga 1469/20) i Sądu Najwyższego: uchwała połączonych trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 16 września 2021 r., I KZ 29/21; 13 października 2021 r., II KO 30/21; 28 września 2022 r., IV KK 333/22; 27 lutego 2023 r., II KB 10/22), z dnia 25 marca 2024 r., IV KK 566/23, a także z dnia 2 października 2024 r., V KB 11/24).

Z uwagi na to, że szerokie uzasadnienie w tym przedmiocie zawarto w pisemnych motywach przywołanych orzeczeń, ponowne przytaczanie tej argumentacji nie jest konieczne w sytuacji, w której Sąd Najwyższy rozpoznający wniosek w całości argumenty te aprobuje – argumentacja ta została zresztą w części podniesiona we wniosku obrońcy.Podkreślić także trzeba, że sędzia Ryszard Witkowski został pierwotnie powołany na stanowisko sędziego w Izbie Dyscyplinarnej, która była organem powiązanym administracyjnie z Sądem Najwyższym, jednak sama nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. i uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 2 czerwca 2022 r.).

Zależność od władzy politycznej tego organu budziła zastrzeżenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co w jego ocenie mogło powodować także w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tej Izby. W rezultacie Trybunał uznał, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem w rozumieniu prawa europejskiego (por. wyrok TSUE z 15 lipca 2021 r., C-791/19, przeciwko Polsce).Autor wniosku zasadnie również wywodzi, że udział sędziego Ryszarda Witkowskiego w rozpoznaniu sprawy o wyłączenie sędziego Pawła Kołodziejskiego pozostawałby w sprzeczności z zasadą nemo iudex in causa sua.

Wniosek o wyłączenie Pawła Kołodziejskiego został oparty m.in. na twierdzeniu, że objął on stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc organu, który nie jest Krajową Radą Sądownictwa w rozumieniu Konstytucji RP. Ryszard Witkowski pozostaje w podobnej sytuacji prawnej, zatem rozstrzyganie wskazanej kwestii stanowiłoby niejako orzekanie we własnej sprawie.W zaistniałej sytuacji konieczne było wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania omawianej sprawy, bowiem nie ulega wątpliwości, że niezależnie od subiektywnego nastawienia sędziego, zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż w odbiorze zewnętrznym będzie on uznany za sędziego niedającego gwarancji bezstronnego rozpoznania złożonego wniosku. [J.J.][a.ł] ‎