II KK 254/25 · Sąd Najwyższy

II KK 254/25 POSTANOWIENIE Dnia 19 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie T. A., M. B. i M. K.uniewinnionych od czynów z art. 231 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 19 września 2025 r. wniosku obrońcy T. A. o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie II KK 254/25, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 19 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej postanowił wyłączyć sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt II KK 254/25.

UZASADNIENIEW Sądzie Najwyższym, w związku z wniesionymi na niekorzyść oskarżonych kasacjami, zarejestrowana została pod sygn. II KK 254/25, sprawa T. A., M. B. i M. K., uniewinnionych od czynów kwalifikowanych z art. 231 § 1 k.k. Sprawa zarządzeniem z dnia 29 sierpnia 2025 r. przydzielona została do rozpoznania sędziemu Stanisławowi Stankiewiczowi. W dniu 10 września 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy T. A. o wyłączenie od udziału (od orzekania) w tej sprawie sędziego referenta wskazując na tryb powołania go urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.). Uzasadniając wniosek obrońca, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego wskazał, że rozpoznanie sprawy z udziałem wymienionego sędziego będzie skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a jednocześnie nie gwarantuje reprezentowanemu przez niego oskarżonemu prawa do rzetelnego procesu, a więc sprawiedliwego i bezstronnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie Sądu Najwyższego zarejestrowanej pod sygn.

II KK 254/25 sędziego Stanisława Stankiewicza jest zasadny.Trafnie zwraca uwagę autor wniosku, że udział wymienionego sędziego w rozpoznaniu tej sprawy będzie skutkował wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Przesądza o tym pkt 1 uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNK z 2020 r., z. 2 poz.

7) oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK z 2022 r., z. 6, poz. 22).Co więcej, słusznie też podnosi obrońca – z powołaniem się na szereg judykatów Sądu Najwyższego, w tym zapadłych w odniesieniu do sędziego Stanisława Stankiewicza w związku ze złożonymi w innych sprawach wnioskami o jego wyłączenie, że rozpoznanie sprawy z udziałem tego sędziego naruszy prawo T. A. do rzetelnego procesu gwarantowane w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC).

Wskazał wreszcie, że orzeczenie o wyłączeniu od udziału w niniejszej sprawie sędziego powołanego w tożsamym trybie na urząd sędziego Sądu Najwyższego co sędzia Stanisław Stankiewicz już w toku niniejszego postępowania kasacyjnego zapadło, a to w odniesieniu do sędziego Anny Dziergawki (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2025 r., KRI 1182 – k. 222-226 akt SN). Sąd Najwyższy w tym składzie w całej rozciągłości podziela wywód przedstawiony w tym ostatnim orzeczeniu, z którego wynika, że sędzia powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego przez organ ukształtowany niezgodnie z Konstytucją, tj. w trybie określonym przepisami ustawy o KRS z 2017 r., nie uzyskuje statusu sędziego Sądu Najwyższego w rozumieniu Konstytucji RP, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Powyższe ma pełne odniesienie do sędziego Stanisława Stankiewicza, który powołany został na urząd sędziego Sądu Najwyższego przez organ mający jedynie w nazwie określenie „Krajowa Rada Sądownictwa”, w rzeczywistości nie będąc organem konstytucyjnym. Dodatkowym wparciem dla tego poglądu jest aktualne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności wyrok z dnia 4 września 2025 r., C-225/22, w którym dokonując interpretacji wiążących Polskę przepisów prawa Unii Europejskiej m.in. uznano, że:1) „Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE (Traktatu o Unii Europejskiej) w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż:stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego oraz orzecznictwu sądu konstytucyjnego tego państwa, z których wynika, że sąd krajowy jest zobowiązany do zastosowania się do orzeczenia wydanego przez skład orzekający sądu wyższej instancji, w przypadku gdy na podstawie orzeczenia Trybunału ten sąd krajowy ustali, że co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu tego postanowienia, oraz że ponadto na mocy prawa krajowego nie może on dokonywać badania prawidłowości ukształtowania tego składu orzekającego na podstawie tych samych okoliczności, które zostały uwzględnione w tym orzeczeniu Trybunału.2) Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: w sytuacji gdy na podstawie orzeczenia Trybunału ustalono, iż organ sądowy ostatniej instancji nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu tego postanowienia, wydane przez taki organ orzeczenie, na mocy którego dana sprawa zostaje przekazana sądowi niższej instancji do ponownego rozpoznania, należy uznać za niebyłe, gdy taka konsekwencja jest z punktu widzenia danej sytuacji procesowej nieodzowna dla zagwarantowania pierwszeństwa prawa Unii”.Wprawdzie wyrok ten zapadł w związku z orzeczeniem wydanym przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, wszelako z uwagi na tryb powołania sędziów tej Izby, który miał zastosowanie również w odniesieniu do osób powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego w innych Izbach Sądu Najwyższego w oparciu o wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą o KRS z 2017 r., wykładnia przepisów prawa europejskiego dokonana przez TSUE w powołanym judykacje ma pełne zastosowanie również w stosunku do tych innych sędziów.

Orzekanie przez sędziego Stanisława Stankiewicza w niniejszej sprawie skutkowałoby więc nie tylko wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz naruszeniem art. 6 ust. 1 EKPC, lecz również pozostawałoby w sprzeczności z Traktatem o Unii Europejskiej oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych.Dla uniknięcia wskazanych wyżej konsekwencji mogących mieć wpływ na porządek prawny Rzeczypospolitej Polskiej, co na chwilę obecną trudnie jest nawet do określenia (np. w wypadku hipotetycznego uchylenia zapadłego w tej sprawie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt II AKa 128/20), wyłączenie wyżej wymienionego sędziego od udziału w niniejszej sprawie i to zarówno w odniesieniu do oskarżonego, w którego imieniu złożono wniosek o wyłączenie, lecz również co do pozostałych objętych tym postępowaniem kasacyjnym osób, uznać należało za konieczne.Z tych względów postanowiono jak na wstępie. [J.J.][a.ł] ‎