II KK 247/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KK 247/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)

SSN Jerzy Grubba

SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)

Protokolant Anna Janczak

w sprawie S. R.

oskarżonego z art. 216 § 1 k.k. w zb. z art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 8 czerwca 2010 r.,

kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego S. G.

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt VI Ka [...]

uchylającego wyrok Sądu Rejonowego

z dnia 29 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV K [...],

1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt. 6 k.p.k. w zw. z

art. 102 k.k. i art. 101 § 2 k.k. postępowanie karne wobec S. R. umarza,

2. zarządza zwrot oskarżycielowi prywatnemu S. G. opłaty od kasacji,

3. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV K [...], Sąd Rejonowy w

W. skazał S. R. za to, że w dniu 8 marca 2004 r. w W. w piśmie skierowanym do

Komornika Sądowego Rewiru V przy Sądzie Rejonowym użył wobec S. G.

sformułowań

uznawanych

powszechnie

za

obraźliwe

pomawiając

w/w

pokrzywdzonego o popełnienie przestępstwa, tj. o takie postępowanie i

właściwości, które mogą go narazić na utratę zaufania potrzebnego do

wykonywania zawodu prawnika oraz prowadzonej przez niego działalności

gospodarczej, tj. za przestępstwo z art.216 § 1 k.k. w zb. z art. 212 § 1 k.k. w zw. z

art. 11 § 2 k.k. na karę 100 stawek dziennych grzywny po 10 zł każda. Na mocy

art. 212 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego nawiązkę w kwocie 500 zł na rzecz [...]

Hospicjum dla dzieci.

Po rozpoznaniu apelacji oskarżonego Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z dnia

17 czerwca 2009 r. (VI Ka [...]), uchylił zaskarżone orzeczenie sądu pierwszej

instancji i na podstawie art. 1 § 2 k.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. postępowanie

wobec oskarżonego umorzył.

Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego S. G..

Zarzucił wyrokowi, mające wpływ na treść orzeczenia, rażące naruszenie

przepisów:

1)

prawa materialnego, a to art. 1 § 2 k.k. w zw. z art.115 § 2 k.k.

poprzez uwzględnienie w ocenie stopnia społecznej szkodliwości

czynu zarzucanego oskarżonemu jedynie motywacji oskarżonego a

pominięcie innych okoliczności wymienionych w art. 115 § 2 k.k.,

2)

prawa procesowego, a to art. 424 § 1 i 2 k.p.k. i art. 457 § 2 k.p.k.

poprzez brak wskazania i oceny w treści uzasadnienia wyroku

wszystkich okoliczności czynu zarzucanego oskarżonemu, które

zgodnie z art. 115 § 2 k.k. winny decydować o społecznej

szkodliwości jego czynu.

Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna, albowiem trafny jest podniesiony w niej zarzut

rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego.

Rację ma skarżący, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało

sporządzone niezgodnie z wymaganiami wynikającymi z treści art. 457 § 3 k.p.k. w

zw. z art. 424 § 1 k.p.k. Wprawdzie z art. 457 § 3 k.p.k. wynika, że w uzasadnieniu

wyroku sądu odwoławczego należy podać jedynie, czym kierował się sąd wydając

wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji uznał za zasadne lub niezasadne,

jednak w przypadku wydania orzeczenia o charakterze reformatoryjnym

aktualizuje się obowiązek sporządzenia uzasadnienia w sposób określony w art.

424 § 1 k.p.k., a więc ze wskazaniem, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub

nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał

dowodów przeciwnych. Zatem w sytuacji, gdy sąd ad quem dokona zmiany

zaskarżonego orzeczenia co do istoty sprawy, to jego obowiązkiem jest nie tylko

wykazanie w uzasadnieniu wyroku realizacji nakazu wynikającego z treści art. 457

§ 3 k.p.k., ale także spełnienia obowiązku wynikającego z treści art. 424 § 1 i 2

k.p.k. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1997 r., V KKN 25/97,

OSNKW 1998, z. 3-4, poz. 15). Warto w tym miejscu zacytować stwierdzenie

zawarte w uzasadnieniu tego orzeczenia, albowiem w sposób syntetyczny ujmuje

ono

istotę

takiego

zagadnienia:

"wyrok, w

zmienionym

zakresie, jest

rozstrzygnięciem nowym, wymagającym uzasadnienia tak kompletnego, jak

pierwszy zapadły wyrok, a więc przedstawiającego i wyjaśniającego sposób

rozumowania sądu oraz faktyczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia. Dotyczy to tym bardziej - wyroku, który w żadnej części nie aprobuje zaskarżonego

rozstrzygnięcia i, co więcej, nie ma charakteru kasacyjnego, lecz wyrok ten w

całości zmienia".

Tymczasem w sprawie niniejszej sąd odwoławczy ogólnikowo stwierdził, że

okoliczności rzutujące na stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego

oskarżonemu, przedstawione przez Sąd pierwszej instancji, należy ocenić

odmiennie. Przyjmując, że stopień społecznej szkodliwości tego czynu jest

znikomy, ograniczył się do zanegowania odmiennego stanowiska sądu a guo, nie

wskazując w istocie powodów, dla których uznał wnioski wyprowadzone przez ten

sąd z oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego za wadliwe. Nie

ulega wątpliwości, że Sąd Okręgowy powinien w takiej sytuacji te wszystkie

dowody na nowo przeanalizować i ocenić, przedstawiając w uzasadnieniu

argumenty za tym przemawiające oraz podważające stanowisko zaprezentowane w

zaskarżonym wyroku.

Trafnie przy tym podniósł skarżący, że Sąd ten oceniając stopień społecznej

szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu powinien wziąć pod uwagę nie

tylko motywację oskarżonego, ale też – zgodnie z art. 115 § 2 k.k. – rodzaj i

charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i

okoliczności

popełnienia

czynu,

wagę

naruszonych

przez

oskarżonego

obowiązków, jak również postać zamiaru sprawcy. Bez przeprowadzenia analizy

zebranych w sprawie dowodów w aspekcie wszystkich okoliczności wymienionych

w tym przepisie, nie można w sposób prawidłowy ocenić stopnia społecznej

szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu. Podkreślić przy tym trzeba, że

katalog okoliczności wymienionych w art. 115 § 2 k.k. jest zamknięty, i to które z

nich w istotny sposób wpływają na ocenę stopnia społecznej szkodliwości

konkretnego zachowania zależy od typu czynu zabronionego.

W konsekwencji, zaskarżone kasacją orzeczenie zapadło z naruszeniem

wymagań wynikających z treści art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k., gdyż

sąd odwoławczy orzekając odmiennie co do istoty sprawy w ogóle nie odniósł się

w uzasadnieniu wyroku do faktów i dowodów zgromadzonych w sprawie,

mających istotne znaczenie w zakresie oceny stopnia społecznej szkodliwości

czynu przypisanego oskarżonemu.

Stwierdzone uchybienia przekonują, że w postępowaniu odwoławczym w tej

sprawie doszło do rażącego naruszenia wskazanych w kasacji przepisów prawa

procesowego, co miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia.

Kierując się powyższym należało uchylić zaskarżony wyrok. Uwzględnienie

wniosku skarżącego o przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego

rozpoznania stało się jednak bezprzedmiotowe, gdyż postępowanie karne wobec

oskarżonego

podlegało

umorzeniu

z

powodu

przedawnienia

karalności

zarzucanego mu czynu.

Stosownie do treści przepisu art. 101 § 2 k.k., karalność przestępstwa

ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy

pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, nie później jednak niż z upływem

3 lat od czasu jego popełnienia. Jeżeli w okresie tym wszczęto postępowanie

przeciwko oskarżonemu, to – zgodnie z art. 102 k.k. – okres przedawnienia

karalności ulega wydłużeniu o 5 lat, liczony od zakończenia okresu, o którym

mowa w art. 101 § 2 k.k. Wszczęcie postępowania in personam odnośnie do

przestępstw prywatno skargowych następuje z reguły poprzez wniesienie

prywatnego aktu oskarżenia. Zatem, skoro pokrzywdzony prywatny akt oskarżenia

– o przestępstwo popełnione na jego szkodę w dniu 8 marca 2004 r. – wniósł w

dniu 29 marca 2004 r., to okres roku, ujęty w art. 101 § 2 k.k., zakończył się w dniu

29 marca 2005 r., zaś przedawnienie karalności nastąpiło 5 lat później, a więc w

dniu 29 marca 2010 r.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na

podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 102 k.k. i art. 101 § 2 k.k.

postępowanie karne wobec S. R. umorzył.

O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art.

632 a k.p.k., zaś o zwrocie opłaty od kasacji na podstawie art. 527 § 4 k.p.k.