Supreme Court dismisses cassation, partially quashing verdict to reconfigure crime chain and sentence under new count.

POSTANOWIENIE Z DNIA 19 STYCZNIA 2011 R.

II KK 200/10

Nie ma przeszkód, aby w postępowaniu odwoławczym, dostrzegając

braki w gromadzeniu materiału dowodowego i kierując się zasadą

odrębności przestępstw wchodzących w skład ciągu, uchylić zaskarżony

wyrok co do konkretnych czynów i w tym zakresie przekazać sprawę do

ponownego rozpoznania, a skazać za pozostałe przestępstwa wchodzące

w skład ciągu, przy ustaleniu nowej ich konfiguracji i wymierzeniu nowej

kary w oparciu o art. 91 § 1 k.k., dostosowanej do poczynionych zmian w

zakresie ilości przestępstw wchodzących w skład ciągu i określonej

kierunkiem wniesionego środka odwoławczego.

Przewodniczący: sędzia SN P. Hofmański (przewodniczący).

Sędziowie: SN E. Matwijów, SA (del. do SN) A. Ryński sprawozdawca).

Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Mik.

Sąd Najwyższy w sprawie Janusza K., skazanego z art. 286 § 1 k.k. i

innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 19 stycznia

2011 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu

Okręgowego w W. z dnia 16 grudnia 2009 r., zmieniającego wyrok Sądu

Rejonowego w W. z dnia 20 marca 2009 r.,

o d d a l i ł kasację (…).

Z uzasadnienia:

Prokurator Rejonowy w W. oskarżył w tej sprawie Janusza K. o to,

że:

1. w dniu 5 czerwca 2002 r. w W., prowadząc firmę R., w celu

osiągnięcia

korzyści

majątkowej

doprowadził

do

niekorzystnego

rozporządzenia mieniem w kwocie 6 440 zł Przemysława O., poprzez

wprowadzenie w błąd co do wywiązania się z umowy dot. wypożyczenia

samochodu marki Mitsubishi Carisma, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;

2. w dniu 22 czerwca 2002 r. w W. (…) w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w

kwocie 900 zł Jana Ż., poprzez wprowadzenie w błąd co do wywiązania się

z umowy dot. wypożyczenia samochodu marki Mitsubishi Carisma, tj. o

czyn z art. 286 § 1 k.k.;

3. w dniu 25 czerwca 2002 r. w W. (…) w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w

kwocie 13 298,61 zł Adama S. prowadzącego Firmę Handlowo-Usługową

M., poprzez wprowadzenie w błąd co do wywiązania się z uregulowania

należności za zakupioną kopiarkę marki Konica 7022, tj. o czyn z art. 286 §

1 k.k.;

4. w dniu 4 stycznia 2002 r. w W. (…) w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w

kwocie 1 840 zł Tomasza B., poprzez wprowadzenie w błąd co do

wywiązania się z umowy dot. wypożyczenia samochodu marki Mercedes

124, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;

5. w dniu 24 czerwca 2002 r. w W. (…), przywłaszczył sobie cudzą

rzecz ruchomą w postaci czterech kontenerów budowlanych wartości

16670,15 zł na szkodę firmy A. spółka z o.o., tj. o czyn z art. 284 § 1 k.k.;

6. w dniu 6 września 2002 r. w miejscowości B. posiadał sfałszowane

dokumenty w postaci dowodu osobistego i prawa jazdy wystawione na

osobę o nazwisku Krzysztof Z. z wklejonym swoim zdjęciem, tj. o czyn z

art. 275 § 1 k.k.;

7. w dniu 15 kwietnia 2002 r. w G. przywłaszczył sobie powierzone

mu przez leasingodawcę – F. LEASING S.A. mienie w postaci samochodu

m-ki Daewoo Lanos, powodując straty w wysokości 41 800 zł na szkodę F.

LEASING, tj. o czyn z art. 284 § 2 k.k.;

8. w dniu 9 grudnia 1999 r. w W. pobrał z salonu A. pod pretekstem

zakupu pojazdu Daewoo Lanos i dokonania jego rejestracji kartę pojazdu

nr (…)i pomimo niedokonania zakupu pojazdu nie zwrócił jej, ukrywając ją

w nieznanym miejscu, pomimo że nie miał prawa wyłącznie nią

dysponować, tj. o czyn z art. 276 k.k.;

9. w dniu 9 maja 2002 r. w W., w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej przywłaszczył powierzonemu w leasing przez B. Leasing

Spółka z o.o. mienie w postaci i samochodu osobowego m-ki Mitsubishi o

wartości 63 432 zł zlecając Grażynie S. przewiezienie pojazdu na Białoruś i

pozostawienie go tam oraz nakłaniał ją do złożenia zawiadomienia o

przestępstwie kradzieży pojazdu i złożenia fałszywych zeznań w dniu 16

maja 2002 r. w KPP w P. na okoliczność kradzieży pojazdu, tj. o czyn z art.

284 § 1 k.k. w zb. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 238 k.k. w zb. z art. 233 § 1

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

10. w dniu 6 maja 2002 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu

z bliżej nieustaloną osobą zaakceptował do realizacji rachunek, za który

zapłacono skradzioną kartą wydaną przez CKC Bank Pekao S.A. o

numerze (...), która była zastrzeżona jako skradziona, w wyniku czego

doprowadził do niekorzystnego rozporządzania mieniem w wysokości 9

660 zł, działając tym samym na szkodę P. S.A., tj. o czyn z art. 286 § 1

k.k.;

11. w dniu 20 maja 2002 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu

z bliżej nieustaloną osobą zaakceptował do realizacji rachunek, za który

zapłacono skradzioną kartą wydaną przez B. Bank PLC nr (…), która była

zastrzeżona jako skradziona, w wyniku czego doprowadzono do

niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 9 860 zł na szkodę

P. S.A., tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;

12. w dniu 18 czerwca 2002 r. w W. działając wspólnie i w

porozumieniu z bliżej nieustaloną osobą zaakceptował do realizacji

rachunek, za który zapłacono skradzioną kartą wydaną przez Bank

Zachodni WBK S.A. o nr (…), która była zastrzeżona jako skradziona, w

wyniku czego doprowadzono do niekorzystnego rozporządzenia mieniem

w wysokości 9 660 zł działając tym samym na szkodę okaziciela karty, tj. o

czyn z art. 286§1 k.k.;

13. w dniu 15 stycznia 200l r. w W. przywłaszczył sobie powierzone

mu mienie w postaci kserokopiarki m-ki Toshiba o wartości 15 800 zł w ten

sposób, iż na mocy umowy leasingowej pobrał wskazaną powyżej

kserokopiarkę zobowiązując się do spłaty rat leasingowych, jednakże

zaprzestał spłacania rat, a po rozwiązaniu z nim umowy leasingowej

odmówił wydania kserokopiarki, działając na szkodę Bankowego Funduszu

Leasingowego S.A., tj. o czyn z art. 284 § 2 k.k.;

14. w dniu 3 grudnia 1999 r. w W., w Biurze Spraw Studenckich

Prywatnej

Wyższej

Szkoły

Biznesu

i

Administracji,

posłużył

się

sfałszowanym dokumentem w postaci świadectwa ukończenia Studium

Zaocznego Szkoły Głównej Handlowej na swoje dane personalne, tj. o

czyn z art. 270 § 1 k.k.;

15. w dniu 20 października 2001 r. w W., działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia

mieniem Zarząd Mienia Polikwidacyjnego (…) w ten sposób, iż

wprowadzając w/w jednostkę w błąd co do płatności za czynsz z tytułu

umowy najmu lokalu w budynku przy ul. B. 20. czynszu tego za okres od

dnia 30 stycznia 2001 r. do dnia 17 czerwca 2002 r. nie uiścił, powodując w

ten sposób straty w wysokości 13 503,60 zł na szkodę Zarządu Mienia

Polikwidacyjnego, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;

16. w dniu 1 maja 1999 r. w W., działając w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem

Tomasza S. w ten sposób, że zawarł z nim umowę pożyczki 10 000 zł pod

pozorem prowadzenia wspólnej działalności gospodarczej R. –, a w

sytuacji, gdy Tomasz S. nie stał się wspólnikiem Krzysztofa K. wymienionej

sumy 10 000 zł nie zwrócił, unikając kontaktu z Tomaszem S., tj. o czyn z

art. 286 § 1 k.k.

Wyrokiem z dnia 20 marca 2009 roku Sąd Rejonowy w W. uniewinnił

Janusza K. od popełnienia przestępstw z art. 286 § 1 k.k., zarzucanych mu

w pkt. 1, 10 – 12, 15 i 16, oraz z art. 275 § 1 k.k. zarzucanego mu w pkt. 6 i

z art. 276 k.k. zarzucanego mu w pkt. 8 aktu oskarżenia. Nadto w ramach

zarzucanych temu oskarżonemu czynów w pkt. 2, 3, 4, 5, 7, 9 i 13

oskarżonego Janusza K. uznał za winnego tego, że działając w podobny

sposób

w

krótkich

odstępach

czasu

dopuścił

się

następujących

przestępstw:

a. w ramach zarzucanego czynu w punkcie drugim aktu oskarżenia

tego, że w dniu w dniu 20 maja 2002 r. w W., działając wspólnie i w

porozumieniu z ustaloną osobą, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej

doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 900 zł

pokrzywdzonego Jana Ż., poprzez wprowadzenie go w błąd co do zamiaru

wywiązania się z umowy dotyczącej wypożyczenia samochodu marki

Mitsubishi Carisma i przyjął, że swoim czynem zrealizował znamiona czynu

zabronionego określonego w art. 286 § 1 k.k.;

b. w ramach zarzucanego czynu w punkcie trzecim aktu oskarżenia

tego, że w dniu 25 czerwca 2002 r. w W., działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia

mieniem w kwocie 13298,61 zł pokrzywdzonego Adama S. prowadzącego

Firmę Handlowo-Usługową M., poprzez wprowadzenie w błąd co do

możliwości

finansowych,

zamiaru

wywiązania

się

z

uregulowania

należności za kopiarkę oraz braku zamiaru zwrotu przedmiotowej kopiarki i

przyjął, że swoim zachowaniem zrealizował znamiona czynu zabronionego

określonego w art. 286 § 1 k.k.;

c. w ramach zarzucanego czynu w punkcie czwartym aktu oskarżenia

tego, że w dniu 4 stycznia 2002 r. w W., działając wspólnie i w

porozumieniu z ustaloną osobą, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej

doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1840 zł

pokrzywdzonego Tomasza B., poprzez wprowadzenie go w błąd co do

zamiaru wywiązania się z umowy dotyczącej wypożyczenia dwóch

samochodów marki mercedes, których w chwili zawierania umowy nie

posiadał, i przyjął, że swoim czynem zrealizował znamiona czynu

zabronionego określonego w art. 286 § 1 k.k.;

d. w ramach zarzucanego czynu w punkcie piątym aktu oskarżenia

tego, że w dniu 20 czerwca 2002 r. w W., działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej zawarł umowę wynajmu czterech kontenerów

budowlanych i tym samym wprowadził w błąd pokrzywdzonego A. spółka z

o.o. co do możliwości finansowych, zamiaru wywiązywania się z

uregulowania należności wynikających z tej umowy oraz braku zamiaru

zwrotu przedmiotowych kontenerów, czym doprowadził pokrzywdzonego

do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 16 670,15 zł

stanowiących równowartość czterech kontenerów budowlanych i przyjął, że

swoim

zachowaniem

zrealizował

znamiona

czynu

zabronionego

określonego w art. 286 § 1 k.k.;

e. w ramach zarzucanego czynu w punkcie siódmym aktu oskarżenia

tego, że w dniu 15 kwietnia 2002 r. w G., działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia

mieniem w kwocie 41 800 zł stanowiących równowartość samochodu m-ki

Daewoo Lanos, pokrzywdzonego leasingodawcę – F. LEASING S.A. za

pomocą wprowadzenia w błąd co do możliwości finansowych, zamiaru

wywiązywania się z zapłaty należności wynikających z umowy leasingu

oraz brakiem zamiaru zwrotu pojazdu stanowiącego przedmiot umowy i

przyjął, że swoim zachowaniem zrealizował znamiona czynu zabronionego

określonego w art. 286 § 1 k.k.;

f. w ramach zarzucanego czynu w punkcie dziewiątym aktu

oskarżenia tego, że w dniu 8 kwietnia 2002 r. w W., działając w celu

osiągnięcia

korzyści

majątkowej

doprowadził

do

niekorzystnego

rozporządzenia mieniem w kwocie 63432 zł stanowiących równowartość

samochodu

Mitsubishi,

wprowadzenia

w

błąd

pokrzywdzonego

co

do

B. możliwości

Leasing

za

pomocą

finansowych,

zamiaru

wywiązywania się z zapłaty świadczeń wynikających z zawartej umowy

leasingowej oraz braku zamiaru zwrotu pojazdu stanowiącego przedmiot

umowy i przyjął, że swoim zachowaniem zrealizował znamiona czynu

zabronionego określonego w art. 286 § 1 k.k.;

g. w ramach zarzucanego czynu w punkcie trzynastym aktu

oskarżenia tego, że w dniu 15 stycznia 2002 r. w W., działając w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej zawarł umowę leasingu kserokopiarki m-ki

Toshiba wprowadzając w błąd pokrzywdzonego Bankowy Fundusz

Leasingowy S.A. co do możliwości finansowych, zamiaru wywiązania się z

należności wynikających z przedmiotowej umowy oraz braku zamiaru

zwrotu

kserokopiarki,

czym

doprowadził

pokrzywdzonego

do

niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 15 800 zł i przyjął, że

swoim

zachowaniem

zrealizował

znamiona

czynu

zabronionego

określonego w art. 286 § 1 k.k., ustalając, że Janusz K. dopuścił się tych

czynów działając w ciągu przestępstw określonym w art. 91 § 1 k.k. i za to

na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 4

lat pozbawienia wolności.

W ramach zarzucanego czynu w pkt. 9 aktu oskarżenia uznał go za

winnego tego, że w bliżej nieustalonej dacie, nie wcześniej niż dnia 9 maja

2002 r. i nie później niż dnia 16 maja 2002 r. nakłaniał oskarżoną Grażynę

S. do złożenia zawiadomienia o przestępstwie kradzieży pojazdu –

samochodu Mitsubishi wiedząc, że przestępstwa nie popełniono oraz

składania w związku z tym nieprawdziwych zeznań i przyjął, że swoim

zachowaniem zrealizował on znamiona czynu określonego w art. 18 § 2

k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 19 § 1 k.k. w zw. z

art.233 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności.

Nadto w ramach zarzucanego czynu w pkt. 14 aktu oskarżenia

oskarżonego Janusza K. uznał za winnego tego, że w dniu 3 grudnia 1999

r. w W., w biurze spraw studenckich Prywatnej Wyższej Szkoły Biznesu i

Administracji w celu użycia za autentyczny posłużył się sfałszowanym

dokumentem w postaci dyplomu ukończenia Studium Zaocznego Szkoły

Głównej Handlowej na swoje dane personalne i przyjął, że zachowaniem

tym zrealizował znamiona czynu zabronionego określonego w art. 270 § 1

k.k. i za to na podstawie art. 270 § 1 k.k. wymierzył mu karę 8 miesięcy

pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 91 § 2 k.k. połączył

wobec oskarżonego Janusza K. kary pozbawienia wolności i wymierzył mu

karę łączną 5 lat pozbawienia wolności, na poczet której w oparciu o art. 63

§ 1 k.k. zaliczył oskarżonemu okres jego rzeczywistego pozbawienia

wolności w sprawie (…). Jednocześnie na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł

wobec Janusza K. na podstawie art. 46 § 1 k.k. środek karny w postaci

naprawienia

szkody,

poprzez

zapłatę

na

rzecz

pokrzywdzonego

Bankowego Funduszu Leasingowego S.A. kwoty 15 800 zł. (…)

Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego

Janusza K., który zaskarżył powyższy wyrok w części skazującej (pkt II a,

b, c, d, e, f, g i pkt III co do winy i kary, zaś w odniesieniu do pkt. IV co do

kary oraz pkt V,VI,VII i XV) zarzucając:

– naruszenie przepisów procedury karnej, poprzez nieprzeprowadzenie

dowodu z opinii biegłego księgowego na okoliczność kondycji finansowej

oskarżonego jako podmiotu gospodarczego (tempore criminis) oraz z

całościowej dokumentacji księgowej firmy (art. 4,5,7 i 194 k.p.k.),

– błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez bezpodstawne uznanie, iż

oskarżony popełnił przypisane mu czyny (za wyjątkiem czynu z pkt. IV

wyroku), a jego zachowanie wyczerpuje ich znamiona, podczas gdy

oskarżony przestępstw tych nie dokonał,

– naruszenie treści art. 4,5,7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k., poprzez

niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, jak również wyjaśnienie

wielu innych na niekorzyść oskarżonego, pomimo istotnych w tym zakresie

wątpliwości oraz poprzez dokonywanie ustaleń i wnioskowania w sposób

sprzeczny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego,

– naruszenie art. 438 pkt. 4 k.p.k., poprzez wymierzenie rażąco surowych

kar jednostkowych oraz kary łącznej.

Wskazując na powyższe zarzuty, autor apelacji wniósł o uchylenie

orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, względnie o jego zmianę przez uniewinnienie oskarżonego

od popełnienia przypisanych mu czynów (za wyjątkiem zarzutu IV) i

wymierzenie mu kary z dobrodziejstwem warunkowego zawieszenia jej

wykonania.

Z

ostrożności

procesowej

zaś

wniósł

o

złagodzenie

wymierzonych kar jednostkowych i kary łącznej oraz w konsekwencji

warunkowe zawieszenie jej wykonania.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. na skutek

apelacji obrońcy oskarżonego zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w W. w

odniesieniu do Janusza K. zmienił w ten sposób, że: uchylił orzeczenie o

karze łącznej pozbawienia wolności (pkt V) oraz zaliczeniu na jej poczet

okresu tymczasowego aresztowania (pkt VI), a także zawarte w pkt. II

orzeczenie o karze; uchylił wyrok w części dotyczącej skazania za czyny z

art. 286 § 1 k.k. przypisane mu w pkt. II litera „a” oraz „f” oraz

rozstrzygnięcie zawarte w pkt. III, i w tym zakresie sprawę przekazał

Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania, w pozostałej

części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, a za czyny przypisane w pkt. II

litera „b”, ”c”, ”d”, ”e” oraz „g” pozostające w ciągu przestępstw, na

podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu

karę 3 lat pozbawienia wolności i na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1

k.k. i art. 91 § 2 k.k. orzekł wobec Janusza K. karę łączną 3 lat i 4 miesięcy

pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet w oparciu o art. 63 § 1 k.k.

okres jego tymczasowego aresztowania (…).

Od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 16

grudnia 2009 r., kasację wywiódł obrońca skazanego Janusza K., który na

podstawie art. 519 k.p.k. oraz art. 523 § 1 i 2 k.p.k. zaskarżył powyższy

wyrok w części dotyczącej pkt. I.5,I.6,I.7 i pkt. III na korzyść oskarżonego

co do kary.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie prawa, które

mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

„ a) art. 91 § 1 k.k. (w zw. z art. 286 § 1 k.k.), poprzez wadliwą

interpretację i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na

nieprawidłowym wyłączeniu przez Sąd Okręgowy z ciągu przestępstw

dwóch

zarzuconych

oskarżonemu

w

akcie

oskarżenia

czynów

i

przekazanie ich sądowi do ponownego rozpoznania, przy jednoczesnym

wymierzeniu nowej kary (oraz nowej kary łącznej), a w konsekwencji

naruszenie przepisów dotyczących zasad wymierzania kary łącznej

ustanowionej w art. 85, 86, 91 § 2, 53 § 1 i 2 k.k. – co miało istotny wpływ

na treść orzeczenia,

b) art. 434 § 1 k.p.k., powodujące narażenie oskarżonego na

pogorszenie jego sytuacji procesowej (pomimo, iż wyłącznie on skarżył

wyrok na swoją korzyść) w związku z uchyleniem wyroku orzekającego

karę za przestępstwa pozostające w ciągu jedynie w części dotyczącej

dwóch czynów i przekazaniu ich do ponownego rozpoznania przez Sąd

pierwszej instancji, a przez to wymierzenie oskarżonemu podwójnej kary o

zaostrzonej sankcji (co mogło wpłynąć na wynik sprawy),

c) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3, 458, 424 § 1 i 2 k.p.k. w zw.

z art. 7 k.p.k. przez nierozpoznanie przez Sąd wszystkich zarzutów

podniesionych w apelacji oraz sporządzenie wadliwego i niepełnego

orzeczenia, które miały istotny wpływ na wynik orzeczenia w sprawie,

d) art. 437 § 1 i 2 i art. 438 k.p.k. przez zaniechanie uchylenia wyroku

Sądu pierwszej instancji w całości.”

Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia w kwestionowanej części i przekazanie sprawy w tym zakresie

do ponownego rozpoznania. (…)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy skazanego nie zasługiwała na uwzględnienie. Nie

można zgodzić się z tezą, że Sąd Okręgowy z rażącym naruszeniem art.

91 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. wyłączył z ciągu przestępstw dwa czyny

i przekazał sprawę, między innymi, w tym zakresie do ponownego

rozpoznania, przy jednoczesnym wymierzeniu nowej kary za częściowo

zmodyfikowany

ciąg

przestępstw

obejmujących

pięć

czynów

kwalifikowanych z art. 286 § 1 k.k. i w ten sposób naruszył zasady

wymierzania kary łącznej określone w przepisach art. 85, 86, 91 § 2 i 53 §

1 i 2 k.k.

Nadto, skarżący powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8

lipca 2008 r., III KK 31/08, Lex nr 424899, który jednak nie znajduje

zastosowania do analizowanej sytuacji procesowej, błędnie uznał, że z

uwagi na więzi łączące poszczególne czyny skonfigurowane w ciąg

przestępstw z art. 91 k.k., o ile Sąd odwoławczy widział niedostatki

dowodowe w zakresie dwóch z przypisanych skazanemu przestępstw

powinien uchylić całe orzeczenie w zakresie przyjętego ciągu przestępstw,

a nie tylko w części dotyczącej przestępstw, co do których powstały

wątpliwości w zakresie trafności orzeczenia skazującego.

Z treści art. 91 § 1 k.k. wynika, że ciągiem przestępstw może być

objęte dwa lub więcej przestępstw popełnionych przez sprawcę, które

charakteryzują się jednorodną kwalifikacją prawną, podobnym sposobem

ich

popełnienia,

krótkimi

odstępami

czasu

pomiędzy

kolejnymi

przestępstwami oraz brakiem przedzielającego je wyroku wydanego w

stosunku do któregokolwiek z nich. Warto przypomnieć, że ciąg

przestępstw jest instytucją prawa karnego materialnego i ustalenie, że

przestępstwa popełnione zostały w ramach ciągu przestępstw obliguje sąd

do przyjęcia tej konstrukcji prawnej wraz z konsekwencjami określonymi w

art. 91 § 2 k.k. Stanowi on szczególną odmianę tzw. zbiegu realnego

przestępstw, charakteryzując się odrębnymi konsekwencjami prawnymi, w

postaci wymiaru jednej kary podlegającej łącznej ocenie sądu, ze względu

na specyficzne więzi łączące w nim poszczególne przestępstwa. Wbrew

sugestiom

skarżącego

nie

oznacza

to

jednak,

że

poszczególne

przestępstwa wchodzące w skład ciągu tracą swoją odrębność. Ciąg

przestępstw

stanowi

bowiem

zbiór

przestępstw

o

szczególnej

charakterystyce. Nadal jednak każdy z czynów objętych ciągiem pozostaje

odrębnym przestępstwem, za które sprawca zostaje skazany. Powszechnie

akceptowany jest pogląd, że gdy brak jest dowodów co do sprawstwa

oskarżonego

w

odniesieniu

do

któregokolwiek

z

przestępstw

skonfigurowanych w ciągu należy w odniesieniu do tych czynów wydać

wyrok uniewinniający, a nie eliminować je z opisu ciągu przestępstw (wyrok

Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 lutego 2000 r., AKa 252/99, KZS

2000, z.4, poz.37).

Zatem, nie ma również przeszkód aby w postępowaniu odwoławczym

dostrzegając luki w gromadzeniu materiału dowodowego i kierując się

zasadą odrębności przestępstw wchodzących w skład ciągu, uchylić

zaskarżony wyrok co do konkretnych czynów i w tym zakresie przekazać

sprawę do ponownego rozpoznania, a skazać za pozostałe przestępstwa

wchodzące w skład ciągu, przy ustaleniu nowej ich konfiguracji i

wymierzeniu nowej kary w oparciu o art. 91 § 1 k.k., dostosowanej do

poczynionych zmian w zakresie ilości przestępstw wchodzących w skład

ciągu i zdeterminowanej kierunkiem wniesionego środka odwoławczego.

Takiemu rozstrzygnięciu nie sprzeciwia się wskazywany w kasacji art. 437

§ 1 i 2 k.p.k., albowiem przepis ten nie doznaje żadnych ograniczeń w

sprawach dotyczących skazania za ciąg przestępstw, skoro przedmiotem

postępowania odwoławczego są odrębne przestępstwa w odniesieniu do

których zastosowano konstrukcję z art. 91 § 1 k.k. Zatem, zaskarżony

wyrok Sądu odwoławczego nie pozostaje w sprzeczności z istotą ciągu

przestępstw i nie narusza żadnego z przepisów związanych z tą instytucją,

tak w sensie przesłanek materialnych, jak i zasad wymiaru kary. Natomiast

odmienne stanowisko kasacji sygnalizujące potrzebę uchylenia wyroku w

odniesieniu do całego ciągu w przypadku wątpliwości co do trafności

skazania za część skonfigurowanych w nim przestępstw jest oczywiście

niezasadne, ponieważ autor kasacji uznaje przypisany oskarżonemu ciąg

przestępstw za materialnie niepodzielny, co w istocie ma miejsce przy tzw.

czynie ciągłym z art. 12 k.k., w którym dwa lub więcej zachowań, podjętych

w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru,

uważa się za jeden czyn zabroniony stanowiący jedno przestępstwo (art.

11 § 1 k.k.). W konsekwencji przy stosowaniu art. 12 k.k. wątpliwości co do

realizacji konkretnej czynności wykonawczej składającej się na czyn ciągły

muszą skutkować uchyleniem takiego orzeczenia w odniesieniu do całego

przestępstwa (por. wyrok SN z dnia 4 stycznia 2011 r., V KK 64/10

niepubl.). Natomiast powołany przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 8 lipca 2008 r., odnosi się do specyfiki orzekania w postępowaniu

kasacyjnym, bowiem z uwagi na przyjęty model tego postępowania

możliwość korygowania zaskarżonych kasacją wyroków ograniczona jest

tylko do przypadków przewidzianych w art. 537 § 1 i 2 k.p.k., a zatem do

umorzenia postępowania, a jeżeli skazanie jest oczywiście niesłuszne – do

uniewinnienia oskarżonego. W pozostałym zakresie Sąd Najwyższy w

uwzględnieniu skargi kasacyjnej może zaskarżony wyrok uchylić w całości

lub w części. Właśnie dlatego, w razie podniesienia w kasacji zasadnego

zarzutu odnośnie do jednego lub niektórych przestępstw skonfigurowanych

w ciąg z powodu przeszkód procesowych (art. 537 § 1 i 2 k.p.k.), możliwe

jest jedynie, uchylenie całego wyroku tyczącego ciągu przestępstw, także

w części niezaskarżonej, ponieważ Sąd Najwyższy nie może korygować

opisu ciągu przestępstw jak też wymierzać nowej kary stosownie do

dyspozycji art. 91 § 1 k.k. Takich ograniczeń nie przewiduje art. 437 k.p.k.

określający rodzaje orzeczeń sądu odwoławczego, który w ramach wyroku

zmieniającego może w zależności od poczynionych ustaleń korygować

opis ciągu przestępstw i orzeczenie o karze.

Nie jest również trafny zarzut, że uchylenie przez Sąd odwoławczy

wyroku w odniesieniu do dwóch z siedmiu przestępstw skazanego,

skonfigurowanych w ciąg, spowodowało naruszenie zakazu reformationis

in peius (art. 434 § 1 k.p.k.) i doprowadziło do naruszenia pośredniego

zakazu orzekania na niekorzyść (art. 443 k.p.k.)

Należy pamiętać, że Sąd odwoławczy konstruując nowy ciąg pięciu

przestępstw wymierzył skazanemu karę łączną w rozmiarze 3 lat

pozbawienia wolności w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji przy

pierwotnej konfiguracji obejmującej siedem przestępstw wymierzył mu karę

4 lat pozbawienia wolności. Zatem wbrew wywodom kasacji nie można

uznać tego rozstrzygnięcia Sądu odwoławczego za mniej korzystne dla

skazanego od wyroku Sądu meriti, skoro powoduje ono znacznie mniejszą

dolegliwość. Dlatego twierdzenie skarżącego, że tak ukształtowana kara

narusza przepis art. 434 § 1 k.p.k., z uwagi na wysokość kar orzeczonych

wobec pozostałych oskarżonych jest oczywiście nietrafne i w istocie

zmierza do wykazania zasadności niedopuszczalnego w kasacji zarzutu

rażącej niewspółmierności kary (art. 523 § 1 k.p.k.).

Autor kasacji błędnie przyjmuje również, że przy ponownym

rozpoznaniu sprawy może dojść do pogorszenia sytuacji Janusza K. na

wypadek jego skazania za kolejny ciąg przestępstw. Abstrahując od tego,

że jest to tylko jedno z możliwych rozstrzygnięć, skoro uchylenie

zaskarżonego wyroku w części nastąpiło na skutek apelacji wywiedzionej

na korzyść skazanego, wydaje się, iż uwadze skarżącego umknęło

rozwiązanie przyjęte w art. 91 § 3 k.k., a odnoszące się do wymiaru kary

łącznej w przypadku odrębnego skazania za przestępstwa objęte

znamieniem ciągłości. Gdyby hipotetycznie założyć, że w postępowaniu

ponownym dojdzie do skazania Janusza K. za kolejny ciąg przestępstw

składający się z dwóch pozostałych do osądzenia czynów, ewentualnie za

przestępstwo jednostkowe, to w następstwie tego skazania Sąd działając

na wniosek lub z urzędu będzie zobligowany do wydania wyroku łącznego.

Wówczas orzekając karę łączną w wyroku łącznym będzie musiał

respektować zasady określone w art. 91 § 3 k.k. i wymierzyć karę, która nie

przekroczy górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o

połowę, przewidzianego w przepisie, którego znamiona każde z tych

przestępstw wyczerpuje. Zatem górna granica kary łącznej możliwej do

orzeczenia za dwa ciągi w ewentualnym wyroku łącznym nie będzie

wyższa od tej, jaką przewiduje art. 91 § 1 k.k. w przypadku

skonfigurowania skazanemu tych samych przestępstw w jeden ciąg.

Jednocześnie z uwagi na obowiązywanie w postępowaniu ponownym

pośredniego zakazu reformationis in pius (art. 443 k.p.k.) rozumianego jako

zakaz pogarszania sytuacji oskarżonego w jakimkolwiek punkcie ocenianej

przez pryzmat wszystkich realnych korzyści i dolegliwości łączących się ze

zmianą jego sytuacji, kara ta przy jej ewentualnym wymiarze za ciąg

składający się z dwóch przestępstw, a także przy uwzględnieniu ich

rodzaju i wagi dla odpowiedzialności skazanego, będzie musiała zachować

proporcje do kary, którą prawomocnie wymierzono w zaskarżonym wyroku

Sądu odwoławczego za ciąg składający się z pięciu przestępstw.

Niewątpliwie zakaz ten będzie również obowiązywał w późniejszej

ewentualnej sprawie o wyrok łączny, uniemożliwiając wydanie orzeczenia

surowszego, od kary łącznej jaką wymierzono skazanemu w zaskarżonym

na jego korzyść wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 20 marca 2009 r.

Oczywiście, w przypadku uniewinnienia Janusza K. od obydwu

przestępstw, w odniesieniu do których wskazany wyrok Sądu pierwszej

instancji

został uchylony z

przekazaniem sprawy

do

ponownego

rozpoznania, odpadnie problem ewentualnego badania, czy nie doszło do

naruszenia art. 443 k.p.k.

Nie można również podzielić zasadności zarzutu kasacji rażącego

naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 ,458 i 424 § 1 i 2 k.p.k.,

który miał polegać na tym, że Sąd odwoławczy rozpoznając apelację nie

ustosunkował się w całości do zarzutu rażącej niewspółmierności kary, a

jedynie uczynił to do kary wymierzonej za przestępstwo z art. 270 k.k.

Takie postąpienie Sądu drugiej instancji nie budzi zastrzeżeń, albowiem

było determinowane treścią wyroku odwoławczego. Sąd Okręgowy

utrzymał w mocy orzeczenie Sądu pierwszej instancji tylko co do

przestępstwa z art. 270 k.k., zaś pozostałe czyny Janusza K. zostały objęte

rozstrzygnięciami o charakterze reformatoryjnym lub kasatoryjnym. W

związku z tym zarzut apelacji dotyczący rażącej niewspółmierności

wszystkich orzeczonych przez Sąd meriti kar jednostkowych i kary łącznej

uległ częściowej dezaktualizacji, albowiem Sąd odwoławczy konstruując

nowy ciąg przestępstw i wymierzając karę w oparciu o art. 91 § 1 k.k. oraz

nową karę łączną obowiązany był uzasadnić te rozstrzygnięcia w oparciu o

standardy określone w art. 424 k.p.k. W konsekwencji uzasadnienie

dotyczące kary w części kwestionowanej przez skarżącego nie budzi

zastrzeżeń,

zaważywszy,

że

Sąd

Okręgowy

przy

wymiarze

kary

jednostkowej miał na uwadze dyrektywy określone w art. 53 § 1 i 2 k.k., zaś

przy wymiarze kary łącznej związek przedmiotowo – podmiotowy oraz

czasowo przestrzenny pomiędzy poszczególnymi przestępstwami, którego

ocena trafnie doprowadziła do zastosowania zasady aspiracji.

Podsumowując wywody, należało na podstawie art. 537 § 1 k.p.k.

kasację obrońcy skazanego Janusza K. oddalić jako niezasadną.