II KK 189/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KK 189/22 POSTANOWIENIE Dnia 11 maja 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 maja 2022 r. sprawy R. C. i K. P. Z. skazanych z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i in. z powodu kasacji wniesionych przez obrońców skazanych od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 15 października 2021 r., sygn. IX Ka […], zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 30 października 2020 r., sygn. XIV K […]na podstawie art. 535§3 k.p.k. p o s t a n o w i ł:

1. oddalić obie kasacje jako oczywiście bezzasadne, 2. zasądzić od skazanego K. P. Z. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania kasacyjnego w części na niego przypadającej, 3. zwolnić skazanego R. C. od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego w części na niego przypadającej.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w W., wyrokiem z dnia 30 października 2020 r., sygn. akt XIV K […] uznał m.in. oskarżonego K. P. Z. za winnego tego, że w nieustalonym okresie jednak nie później niż do 27 listopada 2019 roku w W., wbrew przepisom ustawy, w krótkich odstępach czasu z góry powziętym zamiarem, brał udział w obrocie znacznymi ilościami środków odurzających w ten sposób, że przyjął od nieustalonej osoby lub osób nie mniej niż 551,47 gram netto ziela konopi innych niż włókniste, w celu ich dalszej dystrybucji, to jest przestępstwa określonego w art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 kk i skazał go na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę 300 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych.

Zarazem w zakresie zarzucanego oskarżonemu K. Z. czynu, opisanego w pkt 2) ppkt I części wstępnej wyroku, określonego w art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. wobec stwierdzenia, iż czyn ten stanowi czyn współukarany uprzedni do czynu opisanego na wstępie niniejszego uzasadnienia.Jednocześnie przedmiotowy wyrok zawierał dalsze rozstrzygnięcia, tj. o przepadku, o zaliczeniu na poczet kary okresów rzeczywistego pozbawienia oskarżonego wolności w sprawie, o kosztach postępowania, jak również dotyczące pozostałych oskarżonych.Na skutek apelacji wniesionych przez samych oskarżonych, ich obrońców oraz prokuratora – na niekorzyść oskarżonych, Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt IX Ka […] – w części odnoszącej się do oskarżonego K.

P. Z. – zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że iż w punktach I i III ustalenie „przyjął od nieustalonej osoby lub osób” zastąpił ustaleniem „przyjął od innej osoby”. W pozostałej części, w stosunku do tego oskarżonego – zaskarżony wyrok utrzymano w mocy, zwalniając oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i przejmując wydatki na rachunek Skarbu Państwa.Z kasacją od wyroku Sądu odwoławczego wystąpił obrońca skazanego K. P. Z.. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, to jest:1. art. 433 § 1 k.p.k. i art. 457 § 2 i 3 k.p.k. przez pominięcie w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego motywacji, dlaczego zarzuty zgłoszone we wniesionej przez obrońcę apelacji sąd uznał za niezasadne i nieustosunkowanie się, w sposób spełniający minimalny standard procesowy, w uzasadnieniu wyroku Sądu II Instancji do zarzutów i wniosków zawartych w skardze apelacyjnej obrońcy K.

Z. i zaabsorbowanie do prawomocnego wyroku rozstrzygnięcia przez Sąd I Instancji błędnej metody oceny dowodów z rażącym naruszeniem zasady in dubio pro reo określonej w art. 5 k.p.k., polegającym na stwierdzeniu, że skazany dopuścił się czynu uczestnictwa w obrocie w oparciu o fakt posiadania znacznej ilości środków odurzających w mieszkaniu, co stanowiło naruszenie art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k.;2. art. 170 § 1, 1a, 2 k.p.k., art. 452 § 2 i 3 k.p.k. przez bezzasadne oddalenie przez Sąd II Instancji wniosków dowodowych obrońcy oskarżonego zgłoszonych w apelacji i uznanie, że dowód z ustalania ilości spożywanych przez oskarżonego środków odurzających w okresie poprzedzającym zatrzymanie, pozostaje bez znaczenia dla oceny wyczerpania znamion przestępstwa z art. 56 ust 1 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, przy jednoczesnym zaaprobowaniu wszystkich ustaleń Sądu I Instancji w tym, że znaczna ilość posiadanego narkotyku wyklucza jego posiadanie na użytek własny, a w konsekwencji kwalifikację czynu z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości w stosunku do tego oskarżonego zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w W. i częściowo zmienionego wyroku Sądu Rejonowego w W. oraz o przekazanie sprawy K.

Z. do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji; ewentualnie – o uchylenie w całości w stosunku do K. Z. zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w W. oraz o przekazanie sprawy oskarżonego do ponownego rozpoznania Sądowi II Instancji.W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiło oddalenie jej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.).W zakresie podniesionych w niej zarzutów naruszenia art. 433 § 1 (w płaszczyźnie treści zarzutu i jego uzasadnienia powinien być tu raczej przywołany § 2 art. 433 k.p.k.

– uwaga SN) k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. należało przyznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest przykładem modelowego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w apelacjach wywiedzionych na korzyść oskarżonego K. P. Z.. Jednak sposób odniesienia się do zarzutów apelacji w pisemnych motywach wyroku, które mają charakter wtórny względem wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia, nie może być samodzielną podstawą uwzględnienia kasacji z mocy ograniczenia z art. 537a k.p.k. Dlatego nawet w przypadku zbiorczego i przy tym lakonicznego odniesienia się do zarzutów apelacyjnych, stanowiącego naruszenie wymogów określonych art. 457 § 3 k.p.k., z reguły brak jest podstaw do wydania wyroku kasatoryjnego przez Sąd Najwyższy, chyba że analiza treści uzasadnienia będzie wskazywała na rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przez sąd drugiej instancji, wynikającego z art. 433 § 2 k.p.k., nakazu rozpoznania wszystkich zarzutów sformułowanych w środku odwoławczym (zob. wyroki SN: z dnia 12 sierpnia 2020 r., IV KK 149/19, z dnia 20 lutego 2019 r., II KK 199/18; z dnia 28 października 2020 r., V KK 592/19; post.

SN z dnia 22 stycznia 2022 r., V KK 632/21). Taki przypadek w rozpoznawanej sprawie jednak nie zachodził.Należy również mieć na względzie, że zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k., może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy owo naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że kwestionowane w kasacji rozstrzygnięcie sądu odwoławczego byłoby w istotny sposób odmienne od tego, które w sprawie zapadło, świadcząc definitywnie o jego nietrafności.

Utrwalony charakter w orzecznictwie Sądu Najwyższego ma pogląd, zgodnie z którym jeżeli sąd I instancji w swoim uzasadnieniu dokona wszechstronnej i kompleksowej oceny wszystkich istotnych okoliczności, tak w zakresie ustaleń faktycznych, będących konsekwencją szczegółowo wykazanej oceny materiału dowodowego, jak i w sposób pełny przedstawi argumentację prawną, to oparcie zarzutów apelacji na tych elementach, które były już wszechstronnie i kompleksowo rozważone przez sąd I instancji, co wynika z uzasadnienia wyroku, uprawnia sąd odwoławczy do ograniczenia swojego uzasadnienia w znacznym zakresie do odesłania do tej argumentacji (zob. wyrok SN z dnia 14 kwietnia 2018 r., V KK 384/17; post.

SN z dnia 8 kwietnia 2021 r., III KK 77/21). W analizowanej sprawie taka właśnie sytuacja miała miejsce, co jednak nie oznacza, że istnieją podstawy do uznania nietrafności przeprowadzonej w sprawie kontroli odwoławczej. Uwzględniając jednak wcześniejsze zastrzeżenia, ocena Sądu Najwyższego wymaga odwołania się – w stopniu dalej idącym, niż ma to zwykle miejsce w toku kontroli kasacyjnej – do ocen zawartych w wyroku Sądu meriti, skoro zostały one podzielone bez reszty przez instancję odwoławczą. W tym zakresie za pozostającą całkowicie poza sporem uznać należy okoliczność posiadania przez skazanego K.

P. Z. prawomocnie przypisanej mu ilości środków odurzających w postaci ziela konopi innych, niż włókniste. Za taką oceną przemawia nie tylko niezakwestionowanie przez niego w toku wyjaśnień złożonych w dniu 29.11.2019 r. (w którym to przedstawiony został mu tylko zarzut posiadania narkotyków) posiadania środka odurzającego w ilości nie mniejszej niż 551,47 gram netto, ale i dalsze dowody. Przedmiotowa marihuana zabezpieczona została w toku przeszukania podczas, którego obecny był oskarżony, który przecież dobrowolnie wydał ją funkcjonariuszom Policji.

Z czynności tej sporządzono protokół, zaś dowody zostały odpowiednio zabezpieczone przed możliwością wpłynięcia na ich ilość i charakter. Wyjaśnienia oskarżonego były wsparte treścią protokołu przeszukania osoby oraz protokołu użycia testera narkotykowego, jak również potwierdzała je treść opinii z zakresu badań chemicznych. Dlatego w tym zakresie zasada confessio est regina probationum znalazła pełne zastosowanie. Z pewnością bardziej sporny charakter miało natomiast to, czy posiadanie wspomnianej ilości środka odurzającego związane było z wykorzystaniem go na własny użytek, czy też – co ostatecznie skazanemu przypisano – świadczyło o udziale w obrocie znacznymi ilościami środków odurzających, poprzez przyjęcie ich od innej osoby w celu dalszej dystrybucji.

Należało tu mieć na uwadze, że znamię „uczestniczenia w obrocie” środkami odurzającymi, o którym mowa w art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2050 z późn. zm.) odnosi się nie tylko do zachowań związanych z bezpośrednim przekazywaniem środków odurzających innej osobie, ale także – składających się na funkcjonowanie takiej osoby w obrocie, np. magazynowanie środków czy też udostępnianie lokalu, w którym ma dojść do wprowadzenia środków do obrotu (zob. post.

SN z 9.02.2011 r., V KK 288/10). O tym, że taki zamiar realizował skazany przemawia nie tylko ilość ujawnionego środka odurzającego, z pewnością zdolna do odurzenia co najmniej kilkuset osób. Doświadczenie sędziowskie ukształtowane na tle podobnych spraw pozwala przyjąć, że samo już wejście w posiadanie takiej ilości marihuany wymaga kontaktów z osobami zdolnymi zrealizować takie zamówienie, tj. z hurtownikami bądź producentami narkotyków. Nie jest to droga, którą środki odurzające są nabywane przez konsumenta na własny użytek; wymaga określonych znajomości, jak również znacznego poziomu zaufania między kontrahentami.

Pozwala to sądzić, że skazany, wchodząc w posiadanie ponad 0,5 kg marihuany, nie był jedynie niczym niewyróżniającym się konsumentem tego narkotyku. Także ujawniona okoliczność poboczna, jaką jest zabezpieczenie w mieszkaniu wagi elektronicznej noszącej ślady ważenia ziela konopi dowodzi – wbrew przeciwnemu stanowisku kasacji – ważenia porcji narkotyków (konopi innych niż włókniste), a więc podejmowania czynności właściwych uczestniczeniu w obrocie takimi środkami, a nie wyłącznie ich zażywania we własnym zakresie.

Nic w tym przedmiocie nie zmienia fakt, że opinia z badań chemicznych powierzchni wagi elektronicznej nie wykluczyła, że ujawnione tam ślady substancji pochodzą z konopi włóknistych (a więc, których posiadanie nie jest zabronione). W mieszkaniu nie ujawniono konopi o takich cechach, żaden z elementów materiału dowodowego nie wskazuje, że takie konopie były na wadze ponad wątpliwość ważone, nie jest też jasne, w jakim celu skazany miałby to robić. W tej sytuacji przyjęcie przez orzekające w sprawie Sądy, że na wadze ważone były – stanowiące przedmiot czynności wykonawczej przestępstwa – konopie inne niż włókniste, jest wynikiem uznania, że pozostałe elementy materiału dowodowego w żadnym stopniu nie potwierdzają okoliczności przeciwnej, korzystnej dla oskarżonego.

Zarazem istniał oczywisty dowód pozwalający na zakwestionowanie forsowanej przez obronę wersji. Wątpliwość w tym zakresie została więc usunięta przez trafną ocenę dowodów i nie ma charakteru „wątpliwości niedających się usunąć” uzasadniających skorzystanie z zasady in dubio pro reo. Z tych powodów przyjętą przez Sąd meriti, a zaakceptowaną przez Sąd odwoławczy wersję, że skazany uczestniczył w obrocie środkiem odurzającym w postaci konopi innych niż włókniste, a nie był jedynie jego konsumentem, Sąd Najwyższy uznaje za znajdującą pełne oparcie w zgromadzonym i prawidłowo, tj. zgodnie z wymogami art. 7 k.p.k. ocenionym materiale dowodowym.

Przyjęcie jakiejkolwiek innej, przeciwnej wersji zdarzeń nie znajduje jakichkolwiek podstaw i zasadnie zostało wykluczone.Sąd odwoławczy nie naruszył również prawa oddalając zgłoszone w apelacji wnioski dowodowe przesłuchania świadków J. L. i T. K., na okoliczność znacznego spożywania przez oskarżonego środków odurzających w postaci konopi innych niż włókniste w okresie poprzedzającym zatrzymanie oskarżonego. Zgłoszenie wniosku o przesłuchanie tych osób dopiero w środku odwoławczy,m nie tylko nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia – wszak powszechnie wiadomo, że często właśnie zaawansowani użytkownicy narkotyków biorą udział w obrocie tymi środkami w celu zapewnienia sobie środków finansowych i dostępu do tychże środków.

Innymi słowy nawet wykazanie, że oskarżony zażywał ponadprzeciętne ilości marihuany wcale nie wykluczałoby udziału w obrocie takimi środkiem. Ponadto obrona traci z pola uwagi, że okoliczność podlegająca dowodzeniu znana była oskarżonemu co najmniej w momencie wszczęcia postępowania karnego. O wspomnianym charakterze spożycia mieli również zeznawać świadkowie dobrze znani wcześniej oskarżonemu, skoro ich wiedza miała obejmować informacje z raczej nieujawnianej powszechnie sfery życia. Niezależnie więc od wskazanego przez Sąd odwoławczy powodu nieuwzględnienia wniosku dowodowego, był on objęty zakazem wynikającym z art. 427 § 3 k.p.k.Uwzględniając powyżej przedstawioną argumentację, wobec niestwierdzenia jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia kasacji, podlegała ona oddaleniu jako oczywiście bezzasadna.Jednocześnie, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami postępowania kasacyjnego obciążono skazanego w części na niego przypadającej, nie znajdując podstaw do zwolnienia go z tego obowiązku.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.a.s.