II KK 171/24 · Sąd Najwyższy

II KK 171/24 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk w sprawie Z. B. skazanego z art. 200 § 1 k.k. i inne w dniu 20 maja 2024 r., po rozpoznaniu, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 17 maja 2023 r., sygn. akt II Ka 184/23 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt II K 418/22, p o s t a n o w i ł:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. Ś., Kancelaria Adwokacka w T. kwotę 720 (siedmiuset dwudziestu) złotych, w tym 23 % podatku VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji w sprawie;

3. zwolnić skazanego z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.[SOP] UZASADNIENIEZ. B. został oskarżony o to, że:1.w dniu 11-12 grudnia 2020 r., daty dziennej bliżej nieustalonej, w J. , woj. […], doprowadził małoletnią poniżej 15 lat A. K. , ur. […] 2005 r., do obcowania płciowego, tj. o popełnienie przestępstwa z art. 200 § 1 k.k.;2.w połowie października 2020 r., daty bliżej nieustalonej, w H. , woj. […], działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, udzielił małoletniej A. K. , ur. […] 2005 r., substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w ilości 2 grama, za kwotę 150 zł, tj. o popełnienie przestępstwa z art. 59 ust. 2 i 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii; 3.pod koniec marca 2021 r., daty bliżej nieustalonej, w L., woj. […], udzielił małoletniej A.

K. , ur. […] 2005 r., substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w ilości 1 grama, za darmo, tj. o popełnienie przestępstwa z art. 59 ust. 2 i 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;4.w dniu 12 grudnia 2020 r., w J. , woj. […], udzielił małoletniej A. K. , ur. […] 2005 r., substancji psychotropowej w postaci met amfetaminy o potocznej nazwie „kryształ”, w ilości 1 grama, za darmo, tj. o popełnienie przestępstwa z art. 59 ust. 2 i 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;5.w styczniu 2021 r., daty bliżej nieustalonej, w Ł. , woj. […], rozpijał małoletnią A.

K. , ur. […]2005 r, poprzez dostarczenie jej alkoholu w postaci piwa o nazwie D. 2 sztuki, 0,7 litra wódki i ułatwienie jego spożycia, tj. o popełnienie przestępstwa z art. 208 k.k.Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim wyrokiem z 17 lutego 2023 r., sygn. akt II K 418/22, uznał Z. B. za winnego popełnienia:- czynu opisanego w pkt 1, tj. wyczerpującego dyspozycję art. 200 § 1 k.k., za który wymierzył oskarżonemu karę 3 lat pozbawienia wolności, a także na postawie art. 41a § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną A.

K. i zakaz zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 100 metrów na okres 5 lat (pkt. I, II i III);- czynu opisanego w pkt 2, z tym, że ustalił, iż stanowi on wypadek mniejszej wagi, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, za który wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności (pkt. I i IV);- czynu opisanego w pkt 3, z tym, że ustalił, iż wyczerpuje dyspozycję art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (pkt I), oraz- czynu opisanego w pkt 4 czynu, z tym, że ustalił, iż wyczerpuje dyspozycję art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, przy czym ustalił również, iż czyny z pkt. 3 i 4 stanowią ciąg przestępstw, określony w art. 91 § 1 k.k., za który wymierzył mu karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności (pkt.

I i V);- czynu opisanego w pkt 5, tj. wyczerpującego dyspozycję art. 208 k.k., za który wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt. I i VI).Na postawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. orzeczone jednostkowe kary pozbawienia wolności Sąd połączył i wymierzył oskarżonemu karę łączną w wymiarze 4 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności (pkt VII), na poczet której zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia Z. B. w sprawie (pkt VIII). Orzeczeniem tym Sąd Rejonowy rozstrzygnął jednocześnie w przedmiocie kosztów sądowych, w tym co do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu przez obrońcę z urzędu (pkt.

IX i X). Sąd Okręgowy w Zamościu, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, wyrokiem z 17 maja 2023 r., sygn. akt II Ka 184/23, zaskarżony wyrok Sądu I instancji utrzymał w mocy (pkt I) jednocześnie, na podstawie art. 63 § 1 k.k., na poczet orzeczonej w pkt VII wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres jego tymczasowego aresztowania w sprawie od dnia 18 lutego 2023 r. do dnia 17 maja 2023 r. (pkt II). Sąd II instancji, wskazanym wyrokiem rozstrzygnął także w przedmiocie kosztów za postępowanie odwoławcze.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego Z.

B. , który zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucił:1.rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, poprzez obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art.: 5 § 2, art. 7, 410, 424 § 1 pkt 1 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na przeprowadzeniu wadliwej kontroli odwoławczej przez dowolną i wybiórczą ocenę dowodów, zwłaszcza błędną ocenę zeznań świadków A. K. , J. R. , M. C. , zrzutów z ekranu telefonu korespondencji prowadzonej pomiędzy oskarżonym, a pokrzywdzoną z pominięciem istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim;2.rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na całkowitym pominięciu i nierozważeniu zarzutów apelacji sformułowanych w punktach II.3-7 środka zaskarżenia i tym samym nieustosunkowanie się do wszystkich podniesionych w apelacji obrońcy zarzutów i wniosków, w szczególności poprzez brak rzetelnego ustosunkowania się do każdego z tych zarzutów oraz wykazania konkretnymi, znajdującymi oparcie w ujawnionym w sprawie materiale dowodowym argumentami, dlaczego uznano poszczególne zarzuty apelacji za bezzasadne, co uniemożliwiło przeanalizowanie toku myślowego Sądu, w konsekwencji czego kontrola merytoryczna zaskarżonego orzeczenia jest niemożliwa;3.rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na nierzetelnej kontroli instancyjnej Sądu ad quem wyrażającej się w dowolnym, nazbyt swobodnym i nieprzekonującym wskazaniu na powody dla których zarzuty podniesione w apelacji obrońcy z punktów II.8 nie zostały uznane za trafne i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd II instancji, iż przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu antropologii na okoliczności wskazane przez obronę w przedmiotowej sprawie nie było konieczne z uwagi na fakt, iż zdaniem Sądu oskarżony wiedział ile pokrzywdzona ma lat - w sytuacji w której ze względu na zasadę in dubio pro reo określoną w art. 5 § 2 k.p.k. i wyjaśnień oskarżonego w części, w której wskazał, że nie wiedział ile lat ma pokrzywdzona argumentacja taka nie może być uznana za wspierającą trafność argumentacji zarówno Sądu I, jak i II instancji, gdyż ewentualne wnioski opinii biegłego mogłyby wykazać, iż skazany w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu pozostawał w błędnym, ale uzasadnionym okolicznościami przekonaniu, iż zachowanie na jakie się decyduje nie stanowi przestępstwa w świetle polskiego porządku prawnego, a co przy właściwej ocenie wszystkich dowodów winno spowodować uniewinnienie Z.

B. od zarzuconego mu czynu;4.rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, poprzez obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. żart. 167 k.p.k. w zw. żart. 193 § 1 k.p.k. w zw. żart. 410 k.p.k. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu antropologii, dla ustalenia czy oskarżony w momencie popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 200 § 1 k.k. mógł pozostawać w błędnym, aczkolwiek usprawiedliwionym przekonaniu, iż pokrzywdzona wygląda na osobę starszą niż wynika to z jej wieku metrykalnego, a który to dowód pozwoliłoby na weryfikację linii obrony, a także przyjętych przez Sąd za udowodnione twierdzeń o rzekomej świadomości skazanego co do faktycznego wieku A.

K. i godzeniu się na wykonywanie w stosunku do niej czynności seksualnej, co w konsekwencji skutkowało bezrefleksyjnym zaakceptowaniem przez Sąd ad quem wad orzeczenia Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim, bez rzetelnego rozważenia zasadności wniosków podniesionych przez obrońcę w pisemnym środku zaskarżenia;5.rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, poprzez obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. a contrario polegające na zaniechaniu przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu antropologii na okoliczność ustalenia, czy w dacie zaistnienia czynu zarzucanego oskarżonemu z art. 200§ 1 k.k. cechy morfometryczne pokrzywdzonej A.

K. , w szczególności jej budowa ciała, waga, wzrost, rozwinięcie poszczególnych narządów ciała, mogły wskazywać na fakt, iż wyglądem pokrzywdzona jest zbieżna z osobami w wieku powyżej 15 lat, czy też wskazywały ewidentnie, że pokrzywdzona wyglądała na osobę w wieku poniżej 15 lat, podczas gdy dowód ten był niezwykle istotny dla ustalenia okoliczności popełnienia czynu, w tym jego strony podmiotowej, zaś ustalenie tych okoliczności wymaga wiadomości specjalnych, przy czym zgodnie z art. 427 § 3a k.p.k. okoliczność ta ma istotne, a wręcz decydujące znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony.Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu oraz wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim i uniewinnienie skazanego od przypisanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Zamościu do ponownego rozpoznania.Prokurator Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest oczywiście bezzasadna, dlatego podlegała oddaleniu na posiedzeniu, zgodnie z treścią art. 535 § 3 k.p.k.Kasację wnosi się od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie (art. 519 k.p.k.). Podstawy wniesienia tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia zostały wskazane w art. 523 § 1 k.p.k. i należą do nich uchybienia z art. 439 k.p.k. lub inne rażące naruszenie prawa, jeśli mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. W sytuacji, gdy autor kasacji nie podnosi wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych, to dla skuteczności kasacji powinien wykazać istnienie innego rażącego naruszenia prawa, a nadto uzasadnić jego istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.

Kasacja, powielająca zarzuty zwykłego środka odwoławczego, stanowi jedynie próbę spowodowania dokonania przez Sąd Najwyższy, niedopuszczalnej przecież, ponownej kontroli instancyjnej i to tylko z tego powodu, że skarżący, nie akceptując stanowiska Sądu ad quem, ponawia wyrażone już stanowisko procesowe.Sąd odwoławczy nie pominął podnoszonych przez skarżącego zarzutów, ale jedynie nie podzielił przedstawionych w nich zastrzeżeń. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd Okręgowy odniósł się do podnoszonych w zwykłym środku odwoławczym zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych, a także zarzutów naruszenia prawa procesowego.

Wszystkie podlegające analizie relewantne okoliczności sprawy zostały poddane kontroli instancyjnej.Odnosząc się do oceny zeznań świadka A. K. Sąd Okręgowy wyraźnie podkreślił, że pomimo oczywistych różnic w jej relacjach procesowych, na miano wiarygodnych zasługiwały jedynie te złożone przez nią jako drugie w toku postępowania. Wówczas, zdaniem organu procesowego, świadek w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy opisała przestępne zachowania oskarżonego, wyjaśniając także rzeczywiste powody wcześniejszych niespójności w jej relacjach procesowych.

Co więcej, jak podkreślono, depozycje świadka wspierały również inne dowody, w tym zeznania świadka J. R. , które także zyskały miano wiarygodnej podstawy ustaleń faktycznych. Co równie istotne, A. K. była każdorazowo przesłuchiwana w obecności biegłego psychologa, który jednoznacznie wskazał, iż właśnie tylko jej drugie zeznania były spójne, spontaniczne i odzwierciedlały prawdziwe przeżycia świadka. Cechowała je nadto wierność odtwórcza oraz depozycje te zawierały psychologiczne wskaźniki zeznań uznawanych za wiarygodne.

Z kolei argumentacja oskarżonego i jego obrońcy zaprzeczająca wiedzy i świadomości Z. B. odnośnie do wieku pokrzywdzonej była nieprzekonująca, szczególnie dlatego, że oskarżony tworzył związek z A. K. , był jej życiowym partnerem, bywał także w domu pokrzywdzonej, kontaktował się z jej bliskimi. Kwestie te wyjaśniał Sąd Rejonowy wskazując, że pokrzywdzona powiedziała oskarżonemu ile ma lat zanim jeszcze doszło miedzy nimi do współżycia (por. s. 5 uzasadnienia SR; podkreślenie – SN). Wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło także do naruszenia art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k.

Wskazać w tym miejscu należy, że sąd przeprowadza dowód z urzędu wówczas, gdy jest to konieczne do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Tymczasem, Sąd II instancji odnosząc się do zarzutów apelacyjnych, prawidłowo wyjaśnił podstawy dokonanych ocen i wydanych decyzji procesowych.Zastrzeżeń Sądu II instancji słusznie nie budziły także ustalenia Sądu Rejonowego dotyczące okresów pobytu pokrzywdzonej w Szpitalu Neuropsychiatrycznym w L. Odnosząc się z kolei do argumentów kasacji, w których obrońca zaprzeczał, aby mogło dojść do przekazania przez oskarżonego narkotyków pokrzywdzonej w szpitalu, to wskazać należy, że przecież jak sam przytaczał skarżący pokrzywdzona twierdziła, że oskarżony podawał jej narkotyki przez okno, przez kratę.

To potwierdza, że pomimo ograniczonej możliwość kontaktu z innymi osobami, nie był on jednak w ogóle wykluczony, a więc przekazanie określonych przedmiotów mogło mieć miejsce.Obrońca niezasadnie kwestionuje również prawidłowość utrzymania w mocy wyroku Sąd I instancji w zakresie odpowiedzialności za czyn z art. 208 k.k. Jak bowiem akcentował Sąd odwoławczy, A. K. wyraźnie wskazała, iż do Ł. pojechała w towarzystwie oskarżonego, który zakupił dla niej alkohol i z nim go spożywała. Podczas trwającej przez 4 dni „imprezy” pokrzywdzona wypiła 2 piwa D., a także 0,7 wódki.

Są to okoliczności utwierdzające w przekonaniu, że Z. B. zrealizował znamiona czynu z art. 208 k.k. Tej oceny, jak słusznie podkreślał Sąd II instancji, absolutnie nie wyklucza twierdzenie, że alkohol „na imprezę” dostarczył znajomy, co miało niejako przerzucić na jego osobę całą odpowiedzialność. Z uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego jasno także wynika, że obszarem kontroli objęto prawidłowość oceny zeznań świadka M. C. . Jak Sąd wywiódł, świadek ten - jako bliski kolega oskarżonego, starał się jak najkorzystniej przedstawić osobę Z.

B. , a także zataił fakty dla siebie niekorzystne. W tej sytuacji jego depozycje mogły być zasadnie podważone, co faktycznie miało miejsce. Nie ulega zatem wątpliwości, że Sąd II instancji rozpoznał we wskazanym zakresie wniesiony środek odwoławczy, a także wykazał, dlaczego nie został on uwzględniony.Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o bardzo rygorystycznych uwarunkowaniach formalnych co do rodzaju i konstrukcji zarzutów kasacyjnych. W żadnym razie nie jest wystarczającym do uwzględnienia kasacji oparcie się przez jej autora na prezentacji własnych ocen materiału dowodowego i własnych wniosków z tych ocen płynących, bez wykazania uchybień - i to rażących - w procedowaniu bądź rozumowaniu sądu odwoławczego, które w dodatku mogły mieć istotny wpływ na treść orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2017 r., III KK 265/17).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy oddalił kasację w formule kwalifikowanej – jako oczywiście bezzasadną, nie dostrzegając żadnych podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego wyrażonego w jej petitum.Ponadto rozstrzygnięto o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego, w tym o opłacie na rzecz obrońcy z urzędu za sporządzenie i wniesienie nadzwyczajnego środka zaskarżenia.[J.J.][ms] ‎