II KK 110/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KK 110/15 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Zbigniew Puszkarski‎SSN Andrzej StępkaProtokolant Marta Brylińska w sprawie Ł. K.,‎skazanego z art. 286 § 1 k.k.,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu ‎w dniu 6 maja 2015 r.,‎kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego‎od wyroku Sądu Rejonowego w P.‎z dnia 25 października 2010 r., uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia Ł.

K. od popełnienia zarzuconego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., zaś kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIEWyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w P. z dnia 25 października 2010 r. Ł. K. został uznany winnym czynu z art. 286 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby pięciu lat. Opis czynu, za który oskarżony został skazany, sformułowano w następujący sposób: „w okresie od 5 grudnia 2009 r. do dnia 16 grudnia 2009 r. w miejscowości O., działając w z góry powziętym zamiarze doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci kabli i przewodów elektrycznych o łącznej wartości strat 42.476 zł na szkodę A.

O.”Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się 10 listopada 2010 r.Od tego prawomocnego rozstrzygnięcia kasację w trybie art. 521 k.p.k. wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając przedmiotowemu orzeczeniu rażące naruszenie prawa karnego materialnego, to jest art. 286 § 1 k.k., polegające na uznaniu Ł. K. za winnego popełnienia przestępstwa oszustwa, mimo braku w opisie czynu zarzucanego i przypisanego oskarżonemu znamienia kierunkowego, tj. działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz ustawowego zwrotu określającego znamię czynności wykonawczej, tj. wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia .Podnosząc powyższy zarzut, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu czynu.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwia jej rozpoznanie na posiedzeniu.Zestawienie opisu czynu przypisanego skazanemu ze znamionami zawartymi w art. 286 § 1 k.k. ukazuje, że opis ten nie wskazuje na spełnienie wszystkich znamion przedmiotowych i podmiotowych przestępstwa oszustwa.

Realizacja tego typu czynu zabronionego wymaga ustalenia, że:- doprowadzono inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem,- przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskania błędu, lub wyzyskania niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania,- a sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.W niniejszej sprawie, zachowanie ujęte w opisie czynu odpowiada jedynie przedmiotowej czynności doprowadzenia innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Nie ustalono natomiast, czy oskarżony działał z zamiarem kierunkowym, ani też nie wskazano modus operandi, które w przypadku realizacji znamion z art. 286 § 1 k.k. musi polegać albo na wprowadzeniu w błąd albo wyzyskaniu błędu innej osoby.

Tak skonstruowany opis czynu odzwierciedla jedynie fakt zaistnienia w obrocie gospodarczym zdarzenia niekorzystnego dla jednej ze stron stosunku cywilno-prawnego. Nie można nawet na gruncie prawa cywilnego ocenić, czy doszło w tej sytuacji do deliktu, czy jedynie do niewykonania zobowiązania przez Ł. K., co oczywiście w niniejszej sprawie jest irrelewantne, ale ukazuje istotne braki w opisie czynu.Sąd Najwyższy podziela przytoczone przez Rzecznika Praw Obywatelskich, a podparte wcześniejszymi judykatami tegoż Sądu poglądy na temat wykładni art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.

Istotnie, w opisie czynu nie trzeba bezwzględnie posługiwać się zwrotami ustawowymi, proces karny nie jest bowiem procesem formułkowym, ale opis ten musi odzwierciedlać komplet znamion zarzucanego i finalnie przypisanego przestępstwa.Wobec powyższego, z uwagi na brak wykazania realizacji znamion typu czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k. i przypisanie Ł. K. czynu, który nie stanowi przestępstwa, należało orzec, jak w sentencji.