II CZ 99/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 99/12

POSTANOWIENIE

Dnia 26 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSA Władysław Pawlak (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi M. C.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego z dnia 21 stycznia 2003 r.

wydanym w sprawie z wniosku M. C.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Wojewody X. reprezentowanego przez

Starostwo Powiatowe w G., E. G., M. P., M. S., T. W.-M., M. W., M. K., K. Ż. i T. W.

o zniesienie współwłasności i roszczenia z tytułu posiadania rzeczy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 września 2012 r.,

zażalenia wnioskodawczyni

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 10 listopada 2011 r.,

1. oddala zażalenie;

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego adw. D.

S. wynagrodzenie w kwocie 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł

powiększone o stawkę podatku od towarów i usług,

tytułem

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

wnioskodawczyni z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym

postanowieniem

Sąd

Okręgowy

odrzucił

zażalenie

wnioskodawczyni od postanowienia tegoż Sądu z dnia 26 września 2011 r.

odrzucającego jej zażalenie (z powodu niedochowania wymaganego przepisem art.

871 § 1 k.p.c. przymusu adwokackiego) od postanowienia odrzucającego skargę o

wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu wskazał, że zarządzeniem z dnia 22 października 2011 r.

pełnomocnik wnioskodawczyni został wezwany do uzupełnienia braków zażalenia

poprzez złożenie jego pięciu odpisów, właściwe oznaczenie Sądu, do którego jest

kierowane oraz uzupełnienie braku fiskalnego, w terminie tygodniowym pod

rygorem jego odrzucenia. W zakreślonym terminie pełnomocnik złożył zażalenie

o zmienionej w stosunku do pierwotnego brzmienia treści przez wskazanie Sądu

Najwyższego jako adresata zażalenia wraz z pięcioma jego odpisami. W związku

z tym nie wykonał prawidłowo zarządzenia, gdyż wniósł zażalenie o zmienionej

treści i w niewystarczającej liczbie, gdyż w sprawie występuje 6 uczestników.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał przepisy art. 39821 k.p.c.

w zw. z art. 370 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c.

W

zażaleniu

wnioskodawczyni

domaga

się

uchylenia

powyższego

orzeczenia.

Zarzuciła:

sprzeczność

ustaleń

faktycznych

z

materiałem

sprawy

polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że sposób wykonania zarządzenia

Przewodniczącego w zakresie usunięcia braków formalnych zażalenia nie może

być uznany za prawidłowy; naruszenie prawa procesowego, a to art. 130 § 3 k.p.c.

poprzez nienadanie sprawie dalszego biegu pomimo uzupełnienia braków

zażalenia w terminie; art. 370 k.p.c. poprzez nieuzasadnione jego zastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Sąd Okręgowy działający jako

Sąd drugiej instancji odrzucił zażalenie wnioskodawczyni od postanowienia tegoż

Sądu

odrzucającego

skargę

o

wznowienie

niedochowanie wymogu z art. 871 § 1 k.p.c.

postępowania

z

uwagi

na

Zażalenie na to postanowienie – wraz z jednym odpisem - zostało wniesione

przez pełnomocnika wnioskodawczyni, który jako adresata wskazał Sąd Apelacyjny

w Szczecinie. Przewodniczący składu Sądu drugiej instancji wezwał pełnomocnika

do uzupełnienia braków formalnych wniesionego środka odwoławczego poprzez

oznaczenie właściwego sądu, do którego jest kierowane oraz dołączenie jeszcze

pięciu odpisów zażalenia, przyjmując że w sprawie występuje sześciu uczestników.

W

pierwszej

kolejności

wyjaśnić

należy

kwestie

czy

wskazanie

niewłaściwego Sądu, do którego jest kierowany środek odwoławczy, jest w ogóle

brakiem formalnym, jeśli tak to czy podlega uzupełnieniu. Zgodnie z art. 394 § 3

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. zażalenie skierowane do Sądu Najwyższego

powinno także czynić zadość wymogom przepisanym dla pisma procesowego, co

oznacza , że stosownie do art. 126 § 1 pkt 1 k.p.c. wskazanie sądu, do którego jest

kierowane stanowi konieczny jego element. Rzecz jednak w tym, że pełnomocnik

oznaczył sąd , ale błędnie, gdyż zażalenia od orzeczeń wydanych przez sąd

okręgowy jako sąd drugiej instancji, kończących postępowanie w sprawie, w której

przysługuje skarga kasacyjna rozpoznaje Sąd Najwyższy, a nie Sąd Apelacyjny

(art. 3941 § 2 k.p.c.). Postępowanie przed Sądem Najwyższym jest sformalizowane,

czego wyrazem jest chociażby przepis art. 871 k.p.c. W związku z tym prawidłowe

wskazanie Sądu Najwyższego jako Sądu do którego jest kierowany środek

odwoławczy stanowi wymóg formalny (usuwalny), który podlega uzupełnieniu,

a w razie błędnego oznaczenia, poprawieniu w ramach wymogów jakim powinno

odpowiadać pismo procesowe. W związku ze stanowiskiem wyrażonym przez

pełnomocnika wnioskodawczyni w zarzutach zażalenia od postanowienia z dnia

23 września 2011 r., oznaczenie Sądu Apelacyjnego – jako adresata - nie było

oczywistą niedokładnością w rozumieniu art. 130 § 1 zd. 2 k.p.c. Zauważyć trzeba,

iż uzupełnienie braku formalnego pisma procesowego może nastąpić także

poprzez jego poprawienie. Taki wniosek wypływa z brzmienia art. 130 § 3 k.p.c.,

który stanowi, że pismo procesowe poprawione wywołuje skutki od chwili

jego wniesienia (podobnie art. 4246 § 2 k.p.c.). Ponadto przy tak określonym

adresacie, sąd okręgowy jako sąd drugiej instancji winien przekazać akta sądowi

apelacyjnemu, a ten dopiero stwierdzałby swoją niewłaściwość i przekazywałby

sprawę Sądowi Najwyższemu (art. 200 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art.

397 § 2 k.p.c.). W związku z tym mając na uwadze podwyższony formalizm

w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, w którym strona winna mieć

profesjonalnego pełnomocnika, wspomniany brak środka odwoławczego powinien

być wyeliminowany na etapie uzupełniania braków formalnych pisma procesowego,

aby nie mnożyć kolejnych czynności procesowych i nie doprowadzać niepotrzebnie

do wydłużania postępowania.

Dlatego też wezwanie pełnomocnika o uzupełnienie braku formalnego

zażalenia poprzez oznaczenie Sądu Najwyższego jako sądu, do którego jest

kierowane było prawidłowe.

Pełnomocnik wnioskodawczyni wykonując zarządzenie Przewodniczącego

dołączył tekst zażalenia o identycznej treści jak wniesione pierwotnie zażalenie –

bez odrębnego jednak pisma procesowego zawierającego żądaną poprawkę z jego

odpisami - wraz z jego pięcioma odpisami, z tym że jako sąd, do którego jest

kierowane wskazał Sąd Najwyższy. Z uwagi na to, że uzupełnienie tego braku

formalnego nastąpiło poprzez jego poprawienie stwierdzić trzeba, że taki sposób

wykonania zarządzenia jest skuteczny w zakresie braku w oznaczeniu sądu.

Wbrew bowiem stanowisku Sądu drugiej instancji poprawka pisma tylko odnośnie

oznaczenia sądu nie powoduje, że doszło do zmiany jego treści. Niemniej jednak

zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe, gdyż pełnomocnik wnioskodawczyni

uzupełnił brak w zakresie odpisów zażalenia jedynie częściowo, bowiem dołączył

pięć odpisów zażalenia z właściwym oznaczeniem sądu, do którego jest kierowane,

podczas

gdy

z 6 wymaganych

sposób

wykonania

zarządzenia

przez Przewodniczącego

odpisów,

spowodował,

iż

jeden

mianowicie

ten,

który

pełnomocnik dołączył przy pierwotnym zażaleniu jest nadal dotknięty wskazanym

brakiem, tym bardziej, że pełnomocnik wnioskodawczyni nie dołączył odrębnego

pisma (poprawiający wskazany brak formalny) z odpisem, który to odpis mógłby

zostać doręczony uczestnikowi z odpisem zażalenia wskazującego jako adresata

Sąd Apelacyjny.

Wymóg uzupełnienia braku formalnego pisma procesowego-zażalenia

od postanowienia sądu drugiej instancji (art. 3941 § 1 - 2 k.p.c.) w zakresie

prawidłowego wskazania sądu zgodnie z przepisem art. 126 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 394 § 3 k.p.c. dotyczy także jego odpisów

przeznaczonych dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom (art. 128

§ 1 k.p.c.).

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39814 k.p.c.

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., a o należnych pełnomocnikowi z urzędu kosztach

nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej wnioskodawczyni w postępowaniu

zażaleniowym w oparciu o § 8 pkt 6 w zw. z § 6 pkt 7, § 2 ust. 3 i § 13 ust. 2 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu.