II CZ 96/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 96/12

POSTANOWIENIE

Dnia 26 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSA Władysław Pawlak

w sprawie z powództwa Agencji Ochrony Mienia i Konwoju

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

przeciwko B. M.

o zwolnienie od egzekucji zajętych ruchomości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 września 2012 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 grudnia 2011 r.,

oddala

zażalenie

w

części

dotyczącej

rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania zażaleniowego (pkt 3);

odrzuca zażalenie w pozostałej części;

zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanej kwotę 600

(sześćset) zł tytułem kosztów postępowania.

Uzasadnienie

W sprawie z powództwa Agencji Ochrony Mienia i Konwoju spółki z o.o. z

siedzibą w S. przeciwko B. M. o zwolnienie od egzekucji zajętych przedmiotów Sąd

Okręgowy postanowieniem z dnia 27 września 2011 r. umorzył postępowanie (pkt

1), obciążył powoda kosztami postępowania i z tego tytułu zasądził na rzecz

pozwanej B. M. kwotę 7217 zł (pkt 2), oddalił w pozostałym zakresie obejmującym

koszty dojazdu pełnomocnika na rozprawę wniosek pozwanej o zasądzenie

kosztów postępowania (pkt 3).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach wskazał, że pozwanej należy się

zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. jako stronie

wygrywającej mimo, że doszło do umorzenia postępowania. Jednak nawet w razie

potraktowania pozwanej jako strony przegrywającej zwrot kosztów należałby się jej

na podstawie art. 101 k.p.c. Aby zabezpieczyć się przed zastosowaniem tego

przepisu powód powinien był przed wytoczeniem powództwa wezwać pozwaną do

spełnienia świadczenia, czego nie dochował. Pozwana uznała żądanie pozwu co

do zwolnienia od egzekucji przedmiotowych ruchomości, niezwłocznie po

doręczeniu jej odpisu pozwu wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego

i w dniu 13 lipca 2011 r. komornik sądowy wydał postanowienie zgodne z jej

wnioskiem, zaś powód cofnął pozew na co pozwana wyraziła zgodę.

Jako podstawę umorzenia postępowania przy stwierdzeniu, że nie zachodzą

negatywne przesłanki określone art. 203 § 4 k.p.c., wskazał Sąd Okręgowy

przepisy art. 355 §1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 203 §1 k.p.c.

Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyły zażaleniem obie strony.

W ramach zażalenia powodowa Spółka zakwestionowała zarówno orzeczenie

o umorzeniu postępowania jak i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt 1 i 2

zaskarżonego postanowienia). Podnosiła, że jej pełnomocnik błędnie cofnął pozew

zamiast wnosić o umorzenie postępowania z powodu zbędności wyroku, a w tej

sytuacji Sąd powinien był na podstawie art. 203 § 4 k.p.c. uznać cofnięcie za

sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zarzuciła, że pozwanej nie

przysługuje ochrona na podstawie art. 101 k.p.c., gdyż powód nie miał innej

możliwości osiągnięcia skutku w postaci wyłączenia przedmiotów spod egzekucji

jak tylko przez wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie.

Pozwana zaskarżyła postanowienie w części oddalającej jej dalszy wniosek

o zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011 r., w uwzględnieniu

zażalenia pozwanej, zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w ten

sposób, że zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 251,30 zł tytułem zwrotu

poniesionych kosztów stawiennictwa pełnomocnika pozwanej na rozprawie w dniu

14 września 2011 r., nadto oddalił zażalenie powoda oraz zasądził od powoda na

rzecz

pozwanej

kwotę

zł

tytułem

zwrotu

kosztów

zażalenia

powoda

stwierdził,

postępowania

zażaleniowego.

Uzasadniając

oddalenie

że

wobec

niezaskarżenia przez powoda orzeczenia Sądu pierwszej instancji w zakresie

umorzenia postępowania bezprzedmiotowy jest podniesiony przez skarżącego

zarzut naruszenia art. 203 § 4 k.p.c. Uwzględniając zażalenie pozwanej Sąd

Apelacyjny przyjął, że do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej

przez pełnomocnika wchodzą koszty jego przejazdu na rozprawę sądową.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego powodowa Spółka zaskarżyła w całości

zażaleniem.

Zaskarżonemu

rozstrzygnięciu

zarzuciła:

naruszenie

przepisów

postępowania cywilnego przez brak należytej oceny materiału dowodowego oraz

zarzutu strony powodowej braku należytej oceny zastosowania art. 203 § 4 k.p.c.,

brak należytej oceny sanu faktycznego przez uznanie, że spór miedzy stronami

zawisł dopiero w momencie doręczania pozwanej odpisu pozwu oraz naruszenie

art. 101 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie sprawy co do istoty.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarżąca nie kwestionuje w zażaleniu stanowiska Sądu Apelacyjnego o nie

zaskarżeniu przez nią postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 27 września 2011 r.

w części umarzającej postępowanie, które jak wynika to z określonego w zażaleniu

do

Sądu

Apelacyjnego

zakresu

zaskarżenia

było

nim

objęte.

Zarzuty

w przedmiocie umorzenia postępowania podnosi także obecnie w zażaleniu na

postanowienie Sądu Apelacyjnego, zaskarżone przez nią w całości.

Na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie umorzenia

postępowania, które kończy postępowanie w sprawie nie przysługuje jednakże

zażalenie do Sądu Najwyższego, zgodnie z art. 394 1 k.p.c., lecz skarga kasacyjna,

jeżeli jej dopuszczalność nie została wyłączona przepisami ustawy (art.3981 k.p.c.).

Zażalenie w tej części jest więc niedopuszczalne i podlega odrzuceniu.

Do zaskarżenia zażaleniem do Sądu Najwyższego postanowienia sądu

drugiej instancji co do kosztów procesu wydanego przed wejściem w życie (w dniu

3 maja 2012 r.) ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381),

na podstawie jej art. 11, ma zastosowanie art. 394 1 k.p.c. w jego brzmieniu przed

tą zmianą. Zgodnie z jego ówczesnym pkt 2 zażalenie przysługuje na

postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Zaskarżeniu zażaleniem

podlega więc postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu w takim

zakresie w jakim mogło być ono wydane tylko przez ten sąd. Zakres ten obejmuje

orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego oraz orzeczenie o kosztach

postępowania kasacyjnego w przypadku, gdy Sąd Najwyższy po rozpoznaniu

skargi kasacyjnej uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę temu

sądowi do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

(postanowienie SN z dnia 23 czerwca 2010 r., II CZ 45/10, OSNC 2010, nr 12, poz.

171).

Wniesione zażalenie jest zatem niedopuszczalne w części zaskarżającej

postanowienie Sądu Apelacyjnego dotyczące kosztów procesu poniesionych przed

Sądem Okręgowym, co skutkuje jego odrzuceniem w tej części.

Zażalenie

rozstrzygnięcie

jest

o

nieuzasadnione

kosztach

w

postępowania

pozostałej

przed

części

obejmującej

Sądem

Apelacyjnym,

odzwierciedlające jego wynik (art. 98 § 1 k.p.c.).

Skarżący

określając

zakres

zaskarżenia

wskazuje

wprawdzie,

że

postanowienie Sądu Apelacyjnego zaskarża w całości (przy określeniu przy tym

wartości przedmiotu zaskarżenia odpowiadającemu kwocie kosztów postępowania

pierwszej instancji) lecz nie formułuje jakichkolwiek twierdzeń i zarzutów

w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego przed

tym Sądem pozwalających uznać, że istniały podstawy do odstąpienia od

prawidłowo zastosowanego przy orzekaniu o tych kosztach przepisu art. 98 § 1

k.p.c.

Z tych względów , na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 397§ 2 k.p.c. i art.

3941 § 3 k.p.c. w zakresie odrzucenia zażalenia i na podstawie art. 39814 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. w zakresie oddalenia zażalenia , orzeczono jak w sentencji.

Rozstrzygniecie o kosztach postępowania zażaleniowego znajduje podstawę w art.

98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.