II CZ 95/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 95/12

POSTANOWIENIE

Dnia 26 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSA Władysław Pawlak

w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko M. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 września 2012 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 23 lutego 2012 r.,

oddala zażalenie i zasądza od pozwanego na rzecz powódki

kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w wyroku z dnia 23 lutego 2012 r.

Sąd

Apelacyjny

odstąpił

od

obciążania

powódki

kosztami

postępowania

apelacyjnego, uznając, że zastosowanie w sprawie art. 102 k.p.c. uzasadnione było

sytuacją materialną powódki, a przede wszystkim okolicznością, że pozwany M. K.

nie poniósł kosztów celowej obrony, a tylko zwrotu takich kosztów mógłby się

domagać. Sąd wskazał, że pozwany, który jest adwokatem podjął się samodzielnej

obrony

i

do

czasu

rozprawy

apelacyjnej

nie

zgłaszał

faktu

udzielenia

pełnomocnictwa. Dokument potwierdzający udzielenie pełnomocnictwa został

sądowi przedłożony dopiero w dniu 23 lutego 2012 r., na rozprawie apelacyjnej

bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku. Złożone zaś z dokumentem

pełnomocnictwa pismo pełnomocnika zawierało jedynie

wniosek o oddalenie

apelacji i zasądzenie kosztów postepowania apelacyjnego.

W zażaleniu pełnomocnik pozwanego zarzucił naruszenie art. 98 § 1 w zw.

z art. 98 § 3 k.p.c. przez ich niezastosowanie oraz art. 102 k.p.c. przez jego

zastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W wypadkach szczególnie uzasadnionych, na podstawie art. 102 k.p.c.,

sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie

obciążać jej kosztami w ogóle. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwaliła

się wykładnia, zgodnie z którą zastosowanie przez sąd art. 102 k.p.c. powinno być

oceniane z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego w całokształcie

okoliczności, które uzasadniają odstępstwo od podstawowych zasad decydujących

o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności

należy zaliczyć zarówno fakty związane, jak również niezwiązane z przebiegiem

procesu, (zob. m. in. postanowienie SN z 14 stycznia 1974 r., sygn. akt II CZ

223/73, nie publ.). Do pierwszych zaliczane są między innymi: podstawa oddalenia

żądania, zgodność zamiarów stron w sprawach dotyczących stosunku prawnego,

który może

być ukształtowany tylko

wyrokiem,

szczególna

zawiłość

lub

precedensowy charakter sprawy albo subiektywne przekonanie powoda co

do zasadności zgłoszonego roszczenia - trudne do zweryfikowania a limine,

a ponadto sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą albo

niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie strony wygrywającej, która

w ten sposób wywołała proces i koszty połączone z jego prowadzeniem. Zalicza się

do nich także okoliczność, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na podstawie faktów

ustalonych na podstawie dowodów dopuszczonych przez sąd z urzędu, jak również

niewspółmierność wysokości kosztów pomocy prawnej poniesionych przez stronę

wygrywającą proces do stopnia zawiłości sprawy i nakładu pracy pełnomocnika.

Drugą grupę okoliczności

wyznacza sytuacja majątkowa i życiowa strony

(zob. uzasadnienie postanowienia TK z dnia 17 października 2007 r., P 29/07,

OTK-A 2007, nr 9, poz. 116 oraz powołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny rozstrzygając o kosztach

postępowania apelacyjnego prawidłowo wskazał i rozważył fakty, które mogłyby

uzasadniać zastosowanie art. 102 k.p.c. Analiza okoliczności sprawy prowadzi do

wniosku, że pozwany w sposób niezasługujący na aprobatę doprowadził do

powstania

kosztów

związanych

z

udziałem

w

sprawie

profesjonalnego

pełnomocnika. Kosztów tych nie można było uznać za niezbędne do celowego

dochodzenia praw i celowej obrony, dlatego w świetle przytoczonych rozważań

słuszne było uwolnienie powódki od ich ponoszenia.

Z przytoczonych względów, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. o kosztach postępowania

zażaleniowego orzekając na podstawie art. 98 § 1 i 3 oraz art. 108 § 1 zw. z art.

3941 § 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.