II CZ 94/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 94/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Andrzej Niedużak

w sprawie z wniosku J. N.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Starosty G.

o wpis do księgi wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 sierpnia 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 3 lutego 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną wnioskodawcy od postanowienia tego Sądu z dnia 26 października 2011

r., oddalającego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 29 czerwca

2011 r., którym oddalony został wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu

zakazu dokonywania i nanoszenia zmian, przeprowadzania transakcji lub zbywania

i obciążania nieruchomości przez jej ujawnionego właściciela.

Sąd Okręgowy stwierdził, że, zgodnie z art. 5191 k.p.c., w postępowaniu

wieczystoksięgowym

skarga

kasacyjna

przysługuje

tylko

od

orzeczeń

rozstrzygających co do istoty sprawy. Do rozstrzygnięć takich nie należą natomiast

wpisy

ostrzeżeń

i

wzmianek

o

charakterze

wpadkowym,

które

jedynie

zabezpieczają prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego

postępowania

albo

zabezpieczają

skuteczność

ewentualnego

orzeczenia.

Żądany wpis zakazu dokonywania i nanoszenia zmian, przeprowadzania transakcji

lub zbywania i obciążania nieruchomości dotyczył takiej właśnie kwestii wpadkowej,

wobec

czego

wniesiona

skarga

kasacyjna

ulegała

odrzuceniu,

jako

niedopuszczalna (art. 3986 § 2 w związku z art. 5191 i art. 13 § 2 k.p.c.).

W

zażaleniu

na

to

postanowienie

wnioskodawca

zarzucił

Sądowi

Okręgowemu naruszenie art. 5191 § 1 k.p.c. oraz art. 10 ustawy z dnia 6 lipca

1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124,

poz. 1361 ze zm. – dalej: „u.k.w.h.”) przez przyjęcie, że wpis ostrzeżenia

o niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest wpisem

o charakterze wpadkowym, mimo że miał on stanowić wpis główny. W konkluzji

żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c., od wydanego przez sąd drugiej instancji

postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie

odrzucenia

wniosku

i

umorzenia

postępowania

kończących

postepowanie

w sprawie – w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego –

przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny

stanowi

inaczej.

Z

przytoczonego

przepisu

wynika,

że

w

sprawach

wieczystoksięgowych skarga kasacyjna jest dopuszczalna. Zważywszy jednak na

to, że skarga kasacyjna przysługuje jedynie od postanowień co do istoty sprawy,

kończących postępowanie w sprawie, trzeba przyjąć, że nie jest ona dopuszczalna

od postanowienia sądu drugiej instancji, którym sąd ten orzekał w przedmiocie

wniosku o wpis ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h.

Zgodnie z utrwaloną wykładnią Sądu Najwyższego, kończą postępowanie

tylko te postanowienia, które kładą kres określonym czynnościom w zakresie

uprawnień

podmiotowych

związanych

z

ustrojem

ksiąg

wieczystych.

Nie odpowiadają zatem tym wymaganiom postanowienia, które nie spełniają cech

definitywności, np. dotyczące wpisu ostrzeżenia o toczącym się procesie na

podstawie postanowienia sądu o udzieleniu zabezpieczenia (art. 755 k.p.c.), wpisu

ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h. czy art. 62613 § 1 k.p.c. bądź

sprostowania usterek wpisu na podstawie art. 62613 § 2 k.p.c. (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1997 r., I CKN 31/96, OSNC 1997, nr 5,

poz. 55, z dnia 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, nr 4, poz. 37 ze sprost.

W OSNC 1997, nr 6-7, s. 136, z dnia 18 listopada 1997 r., I CKN 325/97, nie publ.,

z dnia 13 stycznia 1998 r., II CKN 529/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 128 i z dnia

22 czerwca 2001 r., V CZ 91/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 25).

Przytaczając argumenty przemawiające za taką kwalifikacją wymienionych

postanowień,

Sąd

Najwyższy

podkreślał,

że

prowadzą

one

jedynie

do

rozstrzygnięcia określonej kwestii wpadkowej wiążącej się z postępowaniem

wieczystoksięgowym, bez zmiany ujawnionych w księdze wieczystej praw

podmiotowych.

Odnośnie

do

postanowień

dotyczących

wpisu

ostrzeżenia

przewidzianego w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. Sąd Najwyższy zwracał uwagę, że istotą

ostrzeżenia nie jest rozstrzyganie o prawidłowości prawa wpisanego w księdze

wieczystej, a jedynie urzędowa informacja o zakwestionowaniu zasadności wpisu.

Tym

samym

ostrzeżenie

pełni

funkcję

zabezpieczającą,

podobnie

jak

postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia, od którego skarga kasacyjna

nie przysługuje.

Podzielając dotychczasowy kierunek wykładni art. 5191 § 1 k.p.c.,

Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił

zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.