II CZ 94/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 94/09

POSTANOWIENIE

Dnia 18 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku I. H.

przy uczestnictwie M. H.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 18 lutego 2010 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego w G.

z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt V Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 9 października 2009 r. odrzucił

skargę kasacyjną wnioskodawcy I. H. od postanowienia tego Sądu z dnia 7 lipca 2009 r.

wydanego w sprawie o podział majątku wspólnego małżonków. W uzasadnieniu

wyjaśnił, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie zawiera wskazania, czy

postanowienie jest zaskarżone w całości, czy też w części, jak również zakresu, w jakim

skarżący domaga się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania. Nie odpowiada też wymaganiom określonym w art. 3984 § 2 k.p.c.

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Skarżący nie wskazał bowiem,

że przytoczony przez niego przepis prawa nie doczekał się wykładni bądź jego

wykładnia jest niejednolita.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego pełnomocnik powoda zaskarżył

postanowienie Sądu Okręgowego w całości. Powołał się na orzecznictwo Trybunału

Konstytucyjnego, który wskazywał na nadmierny rygoryzm przepisów kodeksu

postępowania cywilnego dotyczących skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zdaniem skarżącego, brak wyraźnego wskazania w skardze kasacyjnej zakresu

zaskarżenia nie może prowadzić do odrzucenia skargi, ponieważ sankcja jest

nieproporcjonalna do wagi naruszenia przepisów postępowania. Ze stanowiskiem

skarżącego nie można się zgodzić. O jednym z elementów konstrukcyjnych skargi

kasacyjnej rozstrzygał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2008 r., SK

40/07. Wyrok dotyczył wymagania, aby skarga zawierała wyraźne i samodzielne

wskazanie podstaw uzasadniających przyjęcie jej do rozpoznania wraz z jej

uzasadnieniem. Trybunał Konstytucyjny zauważył, że sankcja odrzucenia skargi

kasacyjnej,

połączona

z

powołanym

wymaganiem

co do

treści

skargi,

jest

nieproporcjonalna. Jednocześnie jednak samo wymaganie uznał za zgodne z

Konstytucją. Wbrew twierdzeniom skarżącego, powołany wyrok nie przemawia za

liberalną wykładnią innego elementu konstrukcyjnego skargi kasacyjnej, mianowicie

określenia zakresu zaskarżenia kwestionowanego orzeczenia oraz wniosku co do

pożądanego zakresu orzeczenia sądu kasacyjnego. Po pierwsze, są to jakościowo

różne wymagania. O ile wymaganie samodzielnego wskazania podstawy przyjęcia

skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia ma charakter wtórny względem meritum

sporu między stronami i wynika głównie z publicznoprawnych funkcji tego środka

zaskarżenia, o tyle wskazanie zakresu zaskarżenia jest podstawą działania sądu

kasacyjnego. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną, jest nie tylko związany

generalną zasadą ne eat iudex ultra petitum partium, lecz ponadto wyraźnie rozpatruje

sprawę w granicach zaskarżenia (art. 39813 § 1 k.p.c.). Co do określenia tych granic nie

może być żadnych wątpliwości. Tymczasem, gdyby przyjąć, jak chce skarżący, że Sąd

Najwyższy powinien sam wywieść zakres zaskarżenia z treści skargi kasacyjnej, to de

facto Sąd ten sam określałby granice swojego orzekania w sprawie, co jest

zdecydowanie niedopuszczalne. Po drugie, za bezzasadnością powołania się na

stanowisko Trybunału Konstytucyjnego dotyczące innego elementu konstrukcyjnego

skargi kasacyjnej przemawia też nowelizacja art. 3984 k.p.c., której dokonano w

następstwie powołanego wyroku TK ustawą z dnia 22 maja 2009 r. W istocie celem

ustawy nowelizującej było wykonanie wspomnianego wyroku, racjonalny ustawodawca

trafnie jednak pozostawił wymaganie wyraźnego określenia zakresu zaskarżenia jako

takie, którego niespełnienie prowadzi do odrzucenia skargi kasacyjnej i to przez sąd

drugiej instancji. Po trzecie wreszcie, wymaganie określenia w skardze kasacyjnej

zakresu zaskarżenia nie może być uważane za nadmierne, trudno bowiem twierdzić, że

profesjonalny

pełnomocnik

(w postępowaniu

kasacyjnym

obowiązuje

przymus

adwokacko – radcowski) może nie być w stanie sformułować zakresu zaskarżenia albo

nie dbać o tak ważny element składanego przez siebie pisma procesowego.

Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji (art. 398 14 w związku z

art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.).