II CZ 93/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 93/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSA Andrzej Niedużak

w sprawie z powództwa M. B.

przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Apelacyjnemu

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 sierpnia 2012 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 9 grudnia 2011 r.,

1. zmienia zaskarżone postanowienie i nie obciąża powoda

kosztami postępowania apelacyjnego,

2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 900

(dziewięćset)

złotych

tytułem

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

zwrotu

kosztów

Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od

powoda M. B. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

kwotę 5 400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej, jako

podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 98 k.p.c.

Postanowienie to zaskarżył zażaleniem powód, zarzucając naruszenie art.

102 k.p.c. i wnosząc o zmianę postanowienia i nieobciążanie go kosztami procesu

za drugą instancję.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 98 k.p.c. wyraża zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.

Zgodnie z tą zasadą powód, który przegrał sprawę, powinien zwrócić przeciwnikowi

procesowemu koszty procesu. Zasada ta w szczególnych okolicznościach może

jednak doznać wyłomu. Taką możliwość przewiduje art. 102 k.p.c., wyrażający

zasadę słuszności, zgodnie z którą w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu, albo nie

obciążać jej w ogóle kosztami. Do wypadków „szczególnie uzasadnionych” należą

zarówno okoliczności związane z przebiegiem procesu, do których zalicza się

sytuacje wynikające z charakteru żądania, jego znaczenia dla strony, subiektywne

przekonanie strony o zasadności żądania itp., jak również leżące poza procesem.

Wchodzi tu w grę sytuacja majątkowa i rodzinna strony. Sama okoliczność

zwolnienia strony od kosztów sądowych nie jest wystarczająca dla zastosowania

art. 102 k.p.c., powinna jednak stanowić przyczynek do rozważań, czy nie zachodzi

ów „szczególny wypadek”, o jakim mowa w powołanym przepisie. Jeśli się zaś

porówna wysokość miesięcznych zarobków (poniżej 700 zł), stanowiących obecnie

jedyne źródło utrzymania skarżącego, z wysokością zasądzonych kosztów procesu

(5 400 zł), to trzeba w wątpliwość poddać twierdzenie o możliwości oszczędzenia

na potrzeby procesu tak dużej sumy. Niezależnie zaś od tego, że roszczenie

dochodzone w tym procesie prawomocnie uznane zostało za nieuzasadnione, nie

można pominąć okoliczności, że - w przekonaniu powoda - ma ono związek

z faktem

utraty

oszczędności

życiowych.

Wszystkie

te

okoliczności

dają

podstawę do

uznania,

że

zachodził

„szczególnie

uzasadniony

wypadek”

w rozumieniu art. 102 k.p.c.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 394 1

w związku z art. 39815 k.p.c.

jw