II CZ 92/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 92/09

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Prokuratora Okręgowego w G. działającego na rzecz A. Ł., R.

N. i in. […]

przeciwko R. W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2010 r.,

zażalenia pozwanego R. W.

na postanowienie Sądu Okręgowego w G.

z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt V Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. w sprawie z powództwa Prokuratora Okręgowego w G. i

innych przeciwko R. W. o zapłatę postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009 r. odrzucił

skargę kasacyjną pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 31 marca 2009

r., V Ca (…). W uzasadnieniu wskazał, że podana przez skarżącego wartość przedmiotu

zaskarżenia nie przekroczyła wymaganych progów kwotowych z art. 398 2 § 1 k.p.c. i z

tych względów skarga podlegała odrzuceniu. Zdaniem Sądu Okręgowego powodowie

w niniejszej sprawie dochodzą od pozwanego zapłaty określonych kwot pieniężnych. Ich

uprawnienia są odrębne, choć jednego rodzaju i oparte na jednakowej podstawie

faktycznej i prawnej. Każdy z powodów dochodzi własnego odrębnego roszczenia, z tym

że odbywa się to w ramach jednego procesu. Relacje, które między nimi zachodzą,

zgodnie z treścią art. 72 § 1 k.p.c. stanowią przykład współuczestnictwa formalnego. W

tym wypadku o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje nie łączna wartość

przedmiotu sporu czy zaskarżenia ustalona jako suma wartości żądań poszczególnych

współuczestników, lecz wartość przedmiotu zaskarżenia każdego roszczenia z osobna.

W konsekwencji z uwagi na fakt, że wartość przedmiotu zaskarżenia w stosunku do

każdego ze współuczestników jest niższa od ustawowego progu Sąd postanowił skargę

odrzucić jako niedopuszczalną, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwany zarzucił Sądowi Okręgowemu

naruszenie:

-

art. 3986 § 2 oraz art. 3982 § 1 k.p.c. polegające na bezpodstawnym odrzuceniu

skargi kasacyjnej, pomimo iż nie było ku temu żadnych podstaw, albowiem w

niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza 50.000 zł;

-

art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. polegające na jego błędnym zastosowaniu i uznaniu, że w

niniejszej sprawie między powodami zachodzi współuczestnictwo formalne,

podczas, gdy w rzeczywistości zachodzi między nimi współuczestnictwo

materialne.

Powołując się na te zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kwestią sporną, która ma istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności

wniesionej skargi kasacyjnej, jest rodzaj współuczestnictwa, które występuje po stronie

powodowej w niniejszej sprawie. Sąd odwoławczy, który odrzucił skargę kasacyjną

przyjął, że w sprawie po stronie powodowej występuje współuczestnictwo formalne, z

kolei zdaniem skarżącego współuczestnictwo to ma charakter materialny.

Współuczestnictwo materialne zachodzi wówczas, gdy kilka osób w jednej

sprawie występuje w roli powodów lub pozwanych, zaś przedmiot sporu stanowią prawa

lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej (art. 72

§ 1 pkt 1 k.p.c.). Inaczej rzecz ujmując współuczestnictwo materialne zachodzi w takiej

sytuacji, gdy pomiędzy podmiotami występującymi po tej samej stronie procesu istnieje

określona więź prawna oparta na łączącym te podmioty stosunku prawnym. Ze

współuczestnictwem materialnym mamy do czynienia również w takiej sytuacji, gdy

stosunek prawny nie wiąże ze sobą współuczestników, nie zachodzi wspólność praw lub

obowiązków, natomiast jest jeden cel procesu, chodzi np. o zasądzenie jednego

świadczenia, czy też ustalenie jednego stosunku prawnego. W doktrynie trafnie

podkreśla się, że w takiej sytuacji, dzięki jednemu celowi procesu występuje między

współuczestnikami, nawet przy braku wiążącego ich stosunku prawnego „silne

powiązanie materią procesu”. Z kolei w wypadku współuczestnictwa formalnego

stosunek prawny nie wiąże ze sobą współuczestników, a nadto nie ma wspólnego celu

procesu. Cel procesu jest indywidualnie wyodrębniony dla każdego współuczestnika.

Można mówić o wielości celów procesu, czy też o wielości żądań, które są od siebie

niezależne. Pomiędzy tymi żądaniami występuje natomiast formalne podobieństwo,

bowiem przedmiotem sporu są roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na

jednakowej, a zatem nie tej samej, podstawie faktycznej i prawnej (art. 72 § 1 pkt 2

k.p.c.).

W niniejszej sprawie pomiędzy podmiotami występującymi po stronie powodowej

nie występuje więź prawna wskazująca na istnienie współuczestnictwa materialnego.

Nie występuje wielopodmiotowy stosunek prawny, który obejmowałby współuczestników

i podmiot występujący po przeciwnej stronie procesu, nie zachodzi wspólność praw lub

obowiązków, jak również nie występuje jeden wspólny dla wszystkich współuczestników

cel procesu. Każdy z występujących po stronie powodowej podmiotów, niezależnie od

pozostałych wnosi o zasądzenie na jego rzecz konkretnej kwoty pieniężnej tytułem

odszkodowania za szkodę jakiej doznał w wyniku bezprawnego zachowania się

pozwanego. Niewątpliwie w tej sytuacji żądania są jednego rodzaju, a nadto występuje

jednakowa podstawa faktyczna i prawna. Pozwany każdemu z powodów wyrządził

szkodę działając w podobny sposób, a nawet w podobnych okolicznościach, przy czym

podstawę prawną jego odpowiedzialności w każdym z tych przypadków stanowi art. 415

k.c.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że w wypadku współuczestnictwa formalnego

powodów roszczenie każdego z nich podlega oddzielnej ocenie co do dopuszczalności

skargi kasacyjnej (zob. np. postanowienie SN z 28 lutego 1997 r., I CKN 31/97, niepubl;

postanowienie SN z 21 marca 1997 r., I PKN 61/97, OSNP 1998, nr 1 poz. 16;

postanowienie SN z 30 września 1998 r., I CKN 391/98, nie publ; postanowienie SN z

22 marca 2002 r., I CZ 11/02, niepubl; wyrok SN z 11 stycznia 2007 r., II CSK 402/06,

nie publ). W niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia liczona oddzielnie w

stosunku do każdego ze współuczestników, nie osiągnęła wartości progowej (art. 3982 §

1 k.p.c.), co przesądza o niedopuszczalności skargi kasacyjnej względem wszystkich

podmiotów występujących po stronie powodowej, a w konsekwencji również o

bezzasadności wniesionego zażalenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie z art. 398 14 k.p.c. w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.