II CZ 91/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 91/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

SSA Agnieszka Piotrowska

w sprawie z wniosku wierzyciela A. W.

o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu

przeciwko małżonce dłużnika – U. C.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 listopada 2011 r.,

zażalenia U. C. na orzeczenie o kosztach

zawarte w pkt 2 postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 27 października 2010 r.,

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi

dłużnika, postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy uwzględnił

wniosek wierzyciela i nadał klauzulę wykonalności prawomocnemu nakazowi

zapłaty wydanemu przez ten Sąd w sprawie sygn. akt I Co 750/09 oraz zasądził od

uczestniczki postępowania – małżonki dłużnika, na rzecz wierzyciela kwotę 110 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na skutek zażalenia uczestniczki, Sąd

Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie i oddalił wniosek oraz postanowił nie

obciążać wierzyciela obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz

uczestniczki.

Zażalenie

odwoławczej

na

rozstrzygnięcie

wniosła

uczestniczka,

o

kosztach

domagając

postępowania

się

zmiany

w instancji

zaskarżonego

postanowienia we wskazanej części i zasądzenia od wierzyciela na jej rzecz

kosztów poniesionych przez nią w postępowaniu przez Sądem Okręgowym oraz

zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje :

Z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. wynika, że zażalenie do Sądu Najwyższego może

być wniesione tylko w ściśle określonych wypadkach. Zgodnie z punktem drugim

paragrafu pierwszego tego artykułu zażalenie wchodzi w rachubę w odniesieniu do

postanowienia sądu drugiej instancji w zakresie kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.

Z przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że dotyczy on „kosztów

procesu”. Sformułowanie to wskazuje zatem wyraźnie, że chodzi o koszty

postępowania sądowego związanego z rozpatrywaniem sprawy wszczętej w wyniku

powództwa. Skoro tak, to należy podkreślić, że zgodnie z art. 13 § 2 k.p.c., jeżeli

przepisy szczególne nie stanowią inaczej, przepisy o procesie stosuje się

odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w tym kodeksie.

Formuła art. 13 § 2 k.p.c. wyraźnie wobec tego wskazuje, że w postępowaniu

klauzulowym zastosowanie art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., mogłoby być tylko

odpowiednie.

Stosownie do ogólnie przyjętego w orzecznictwie i w doktrynie pojmowania

zasad

„odpowiedniego”

stosowania

przepisów,

niektóre

z

nich

znajdują

zastosowanie wprost, bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych, inne

tylko pośrednio, a więc z uwzględnieniem konstrukcji, istoty i odrębności

postępowania, w którym znajdują zastosowanie, a jeszcze inne nie będą mogły

w ogóle być wykorzystane. Stosowanie „odpowiednie” oznacza w szczególności

niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do

zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie

charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku

do uregulowań, które mają być zastosowane (zob. np. uzasadnienie uchwały Sądu

Najwyższego z 15 września 1995 r., III CZP 110/95, OSNC 1995, z. 12, poz. 177).

Postępowanie

o

nadanie

klauzuli

wykonalność,

również

przeciwko

małżonkowi dłużnika, nie jest w kodeksie postępowania cywilnego ukształtowane

jako postępowanie samodzielne, niezależne od postępowania egzekucyjnego.

Jakkolwiek

postępowanie

to

łączy

obie

fazy

postępowania

cywilnego,

rozpoznawczego i egzekucyjnego, co nadaje mu pewną samodzielność jednakże,

uwzględniając systematykę kodeksu postępowania cywilnego, nie można nie

dostrzec, że jest ono usytuowane w ramach postępowania egzekucyjnego

Pomocniczy, w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego, charakter

postępowania klauzulowego powoduje, że nie przystaje do niego pojęcie „kosztów

procesu”. Stosowanie „odpowiednie” oznaczałoby w tym więc wypadku potrzebę

dokonania wykładni rozszerzającej art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. Powołany przepis,

względu na pozycję ustrojową Sądu Najwyższego i jego konstytucyjną rolę, musi

być jednak traktowany jako przepis wyjątkowy, a jako taki – podlega wykładni

restryktywnej, co tym samym oznacza, że nie ma zastosowania w postępowaniu

klauzulowym. W tym zakresie podzielić należy stanowisko Sądu Najwyższego

wyrażone w postanowieniu z dnia 11 maja 2011 r., I CZ 127/10 (niepubl.).

W świetle powyższego zażalenie na orzeczenie sądu drugiej instancji

o kosztach postępowania było niedopuszczalne, wobec czego na podstawie

art. 373 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono, jak na wstępie.