II CZ 90/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 90/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Andrzej Niedużak

w sprawie ze skargi R. P.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 listopada 2010 r.,

wydanym w sprawie z powództwa R. P.

przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie X.,

Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu w K.,

Instytutowi Medycyny Wsi w L.

oraz Pogotowiu Ratunkowemu w K.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 sierpnia 2012 r.,

zażalenia powoda (skarżącego)

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 września 2011 r.,

1. odrzuca zażalenie,

2. oddala wniosek radcy prawnego R. S. o przyznanie

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej,

3. nie obciąża skarżącego R. P. kosztami postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

R. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego

Sądu z dnia 10 listopada 2010 r., wydanym w sprawie z powództwa R. P.

przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie X., Wojewódzkiemu Szpitalowi

Zespolonemu w K., Instytutowi Medycyny Wsi w L. i Pogotowiu Ratunkowemu w K.

o odszkodowanie, stwierdzając, że skarga nie została oparta na ustawowej

podstawie wznowienia. Skarżący powołał się wprawdzie na pozbawienie możności

działania spowodowane zaniechaniem zawiadomienia go o terminie rozprawy

przed Sądem Apelacyjnym w dniu 10 listopada 2010 r. (art. 401 pkt 2 k.p.c.), lecz

zarzut ten nie może wypełniać powołanej podstawy wznowienia, gdyż zgodnie z art.

133 § 1 k.p.c. o terminie rozprawy został zawiadomiony pełnomocnik skarżącego.

Nie można też przyjąć, że skarga została wniesiona na podstawie wskazanej w art.

403 § 2 k.p.c., ponieważ warunkiem powołania się na tę podstawę jest późniejsze

wykrycie prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego,

natomiast skarżący powołał się na sprawy, które wytaczała jego matka, a więc

sprawy niedotyczące tego samego stosunku prawnego. O spełnieniu wymagań

stawianych skardze o wznowienie postępowania w zakresie dotyczącym jej

podstawy nie decyduje samo wskazanie przepisu i sformułowanie podstawy w

sposób odpowiadający przepisom kodeksu postępowania cywilnego, lecz wynik

sprawdzenia przez sąd, czy twierdzenia skargi mogą stanowić podstawę

wznowienia. Ponieważ w niniejszej sprawie już z uzasadnienia skargi wynika, że

podnoszone w niej podstawy nie istnieją, wniesiona skarga ulega odrzuceniu (art.

410 § 1 k.p.c.).

W zażaleniu skarżący zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 410 § 1

k.p.c. przez dokonanie merytorycznej oceny zasadności skargi o wznowienie

postępowania na etapie badania, czy została ona oparta na ustawowej podstawie,

a ponadto pominięcie okoliczności, że pisma procesowe, w tym zawiadomienie

o rozprawie

apelacyjnej,

były

doręczane

osobie,

której

wypowiedział

pełnomocnictwo oraz że w skardze powołał się również na wykrycie nowych

środków dowodowych. Podniósł ponadto, że Sądy orzekające nie podjęły działań

zmierzających do ustanowienia dla niego przedstawiciela ustawowego, pomimo

stwierdzonej przez lekarza psychiatrę niemożności samodzielnej obrony swych

praw w procesie. W konkluzji żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione Sądowi Najwyższemu zażalenie na postanowienie Sądu

Apelacyjnego z dnia 6 września 2011 r. podlega odrzuceniu z tej przyczyny,

że zostało wniesione po upływie terminu.

Zgodnie z art. 394 § 2 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., termin do wniesienia

zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia, a gdy strona nie

zażądała w terminie przepisanym doręczenia postanowienia zapadłego na

rozprawie - od ogłoszenia postanowienia. W niniejszej sprawie odpis postanowienia

z dnia 6 września 2011 r. został doręczony powodowi w dniu 4 października 2011 r.

(k. 24), wobec czego tygodniowy termin, o którym mowa w art. 394 § 2 k.p.c.,

upływał z dniem 11 października 2011 r.

W dniu 12 października 2011 r. powód złożył do Sądu Apelacyjnego pismo

z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu (k. 25 – 26).

Sąd Apelacyjny uwzględnił wniosek i postanowieniem z dnia 21 października

2011 r.

ustanowił

dla

powoda

pełnomocnika

z

urzędu

w

postępowaniu

zażaleniowym (k. 27), po czym zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców

Prawnych w Ł. o wyznaczenie radcy prawnego. W dniu 7 listopada 2011 r. wpłynęło

pismo informujące o ustanowieniu pełnomocnika w osobie radcy prawnego R. S. (k.

29). Po otrzymaniu tego pisma Sąd Apelacyjny z urzędu doręczył radcy prawnemu

R. S. odpis postanowienia z dnia 6 września 2011 r. z uzasadnieniem. Pełnomocnik

powoda potwierdził odbiór tej przesyłki w dniu 14 listopada 2011 r., a w dniu 21

listopada 2011 r. wniósł do Sądu Apelacyjnego zażalenie.

Uszło uwagi zarówno Sądu Apelacyjnego, jak i pełnomocnika żalącego,

że nie było podstaw do doręczania z urzędu ustanowionemu pełnomocnikowi

odpisu postanowienia z dnia 6 września 2011 r. Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.c.,

w razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed

upływem terminu do wniesienia zażalenia, dla którego sporządzenia ustawa

wymaga zastępstwa prawnego przez adwokata lub radcę prawnego, sąd doręcza

ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu odpis postanowienia z urzędu,

a termin do wniesienia zażalenia na postanowienie biegnie od dnia jego doręczenia

pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie przepis ten nie miał zastosowania, ponieważ

wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został złożony już po upływie

terminu

do

wniesienia

zażalenia,

termin

ten

bowiem

upłynął

z

dniem

11 października 2011 r. Doręczenie pełnomocnikowi odpisu zaskarżonego

postanowienia nie miało więc znaczenia dla biegu terminu do wniesienia zażalenia.

W zaistniałej sytuacji pełnomocnik, ustanowiony po upływie terminu

przewidzianego w art. 394 § 2 k.p.c., powinien złożyć wniosek o przywrócenie

terminu do wniesienia zażalenia (art. 168 § 1 k.p.c.). Skoro tego nie uczynił,

wniesione przez niego zażalenie ulega odrzuceniu.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. odrzucił zażalenie i oddalił wniosek pełnomocnika o przyznanie mu

od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, ponieważ przez

zaniechanie złożenia wniosku o przywrócenie terminu ustanowiony dla żalącego

pełnomocnik w istocie nie udzielił mu oczekiwanej pomocy prawnej. Mając na

uwadze szczególnie trudną sytuację życiową i materialną żalącego, Sąd Najwyższy

na zasadzie art. 102 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 394 1 § 3 k.p.c. nie

obciążył go kosztami postępowania zażaleniowego.