II CZ 90/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 90/09

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa S. S.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "C." w P.

o zobowiązanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2010 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 23 czerwca 2009 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa S. S.

przeciwko Spółdzielni

Mieszkaniowej „C.” w P. o zobowiązanie, postanowieniem z dnia 5 maja 2009 r.

umorzył postępowanie apelacyjne wywołane wniesieniem apelacji przez powoda S.

S., wskazując w uzasadnieniu, że powód pismem procesowym skutecznie cofnął

apelację, a zatem zaistniała podstawa do umorzenia postępowania zgodnie z art.

391 § 2 k.p.c.

Następnie tenże Sąd postanowieniem z dnia 23 czerwca 2009 r. oddalił

wniosek pozwanej o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów zastępstwa

procesowego,

powołując

się

w

uzasadnieniu

na

treść

art.

49 1

ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych, który wprowadził zwolnienie od kosztów opłaty

sądowej oraz ponoszenie kosztów tego postępowania przez spółdzielnię.

W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie pozwana zarzuciła

Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 491 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.

o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116

ze zm. - nazywanej dalej jako ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych) przez jego

błędną wykładnię. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia

i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu apelacyjnym w kwocie 1.817 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 491 ustawy z dnia

grudnia

2000

r. o

spółdzielniach

mieszkaniowych, dodany ustawą z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

(Dz.U.07.125.873), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego

orzeczenia stanowił, że: „Osoba, która na podstawie ustawy może żądać

ustanowienia prawa odrębnej własności lokalu, w razie bezczynności spółdzielni

może wystąpić do sądu z powództwem na podstawie art. 64 Kodeksu cywilnego

w związku z art. 1047 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Pozew wolny jest od

opłaty sądowej, zaś koszty postępowania sądowego pokrywa spółdzielnia”.

Powołany przepis po pierwsze, przyznaje legitymację do wytoczenia

powództwa przeciwko spółdzielni w sprawie o zobowiązanie do złożenia

oświadczenia woli, po drugie wprowadza trzy istotne wyjątki od zasad rządzących

problematyką kosztów procesu. Wprawdzie przepis ten nie posługuje się pojęciem

„koszty procesu” używając sformułowania „koszty postępowania sądowego”

to jednak nie ulega wątpliwości, że chodzi w tym wypadku o cywilne postępowanie

sądowe”, zaś posłużenie się takimi pojęciami jak „powództwo” i „pozew”,

jednoznacznie wskazuje na tryb procesowy, z kolei koszty tego postępowania

na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego określane są mianem „kosztów

procesu” (art. 98 i n. k.p.c.), przy czym do niezbędnych kosztów procesu strony

reprezentowanej przez adwokata (radcę prawnego) zalicza się wynagrodzenie,

jednak nie wyższe niż stawki opłat określonych w odrębnych przepisach i wydatki

jednego adwokata (radcy prawnego), koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez

sąd osobistego stawiennictwa strony. W konsekwencji należy przyjąć, że „koszty

postępowania sądowego” stanowią w istocie „koszty procesu”, a zatem obejmują

koszty sądowe i koszty zastępstwa procesowego. W ten sam sposób zostały

określone obowiązki spółdzielni w znowelizowanym art. 49 1 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych (art. 1 pkt 6 i ustawy z dnia 18 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U.

Nr 223, poz. 1779, która weszła w życie dnia 30 grudnia 2009 r. - art. 8).

Artykuł 491 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowiąc, że pozew

wolny jest od opłaty sądowej, wprowadza odstępstwo od zasady odpłatności

wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 u.k.s.c. do uiszczenia

kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające

opłacie, przy czym niewątpliwie pismem, o którym mowa w tym przepisie jest

pozew (art. 3 ust. 2 pk11 u.k.s.c.).

Z kolei przepis ten przesądzając, że koszty postępowania sądowego

pokrywa spółdzielnia, wprowadza odstępstwo od zasady odpowiedzialności z wynik

procesu, która oznacza, że strona, która sprawę przegrała, zobowiązana jest

zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu. Zatem w sprawie

z powództwa osoby, o której mowa w art. 49 1 ustawy o spółdzielniach, bez

względu na jej wynik koszty poniesione przez strony pokrywa pozwana

spółdzielnia. Nie ma przy tym znaczenia z jakich względów strona przegrała

sprawę. Ze sformułowania tego przepisu należy ponadto wywieść, że spółdzielnia

pokrywa również koszty sądowe, których strona powodowa nie miała obowiązku

uiścić ze względu na zwolnienie jej od tego obowiązku z mocy ustawy. W tym

ostatnim wypadku art. 491 ustawy o spółdzielniach wprowadza odstępstwo od

zasady wyrażonej w art. 113 u.k.s.c.

Wobec

wyraźnego

brzmienia

art.

ustawy

o

spółdzielniach

mieszkaniowych, który wprowadza zasadę, że koszty postępowania sądowego

pokrywa spółdzielnia, brak jest podstaw do odstąpienia od tej zasady, w sytuacji

gdy sąd orzeka o kosztach w wypadku cofnięcia apelacji.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

/tp/

jz