II CZ 9/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 9/08

POSTANOWIENIE

Dnia 27 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku A. K.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Starosty P. i A. S.

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 marca 2008 r.,

zażalenia uczestnika postępowania - Skarbu Państwa - Starosty P.

na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt II Ca

(…),

uchyla zaskarżone postanowienie w części odrzucającej apelację (pkt 2).

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. uchylił swoje

postanowienie z dnia 26 października 2007 r. w pkt 2-5 i odrzucił apelację uczestnika

postępowania Skarbu Państwa – Starosty P. od postanowienia Sądu Rejonowego w G.

z dnia 25 czerwca 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnik wymienionego

uczestnika postępowania nie został należycie umocowany. Przedstawione przez niego

pełnomocnictwo podpisane bowiem zostało przez wicestarostę. Tymczasem w sprawie

niniejszej - zgodnie z art. 11 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.)

– może być ono udzielone jedynie przez starostę. Pełnomocnik uczestnika

postępowania postanowieniem z dnia 26 października 2007 r. został zobowiązany do

złożenia prawidłowo podpisanego pełnomocnictwa w terminie pięciu dni pod rygorem

odrzucenia apelacji, jednakże braku tego w wyznaczonym terminie nie usunął.

Wprawdzie postanowienie powyższe wydane zostało na rozprawie, na której

pełnomocnik nie był obecny, jednakże sąd nie miał obowiązku jego doręczenia. W

konsekwencji apelacja wniesiona przez niewłaściwie umocowanego pełnomocnika

podlegała odrzuceniu (art. 373 k.p.c.). Tym samym bezprzedmiotowe okazały się

decyzje procesowe objęte pkt 2-5 postanowienia z dnia 26 października 2007 r.

Uczestnik postępowania Skarb Państwa – Starosta P. w zażaleniu na

postanowienie odrzucające apelację wniósł o uchylenie tego orzeczenia podnosząc, że

działający w jego imieniu pełnomocnik był prawidłowo umocowany przez wicestarostę

zastępującego starostę podczas jego nieobecności w pracy. Zarzucił też, na wypadek

niepodzielenia tej oceny, że nie upłynął jeszcze termin wyznaczony przez sąd do

usunięcia braku pełnomocnictwa, jako że wydane w tym przedmiocie postanowienie nie

zostało mu doręczone.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dopuszczalność apelacji, zachowanie terminu, w jakim może ona zostać

wniesiona,

wykonanie

obowiązku

jej

należytego

opłacenia

oraz

dochowanie

przewidzianych dla niej warunków formalnych podlegają dwustopniowej kontroli,

dokonywanej na podstawie art. 370 k.p.c. przez sąd pierwszej instancji oraz na

podstawie art. 373 k.p.c. - przez sąd odwoławczy. Pierwszy z wymienionych przepisów

nakłada na sąd pierwszej instancji – poza wyjątkami określonymi w art. 3701 k.p.c. obowiązek wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych apelacji, w razie zaś ich

nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie zastosowanie sankcji w postaci odrzucenia

tego środka odwoławczego postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie natomiast z art. 373 k.p.c. sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu

niejawnym apelację, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji. Jeżeli

dostrzeże braki, do których usunięcia strona była wezwana, zażąda ich usunięcia, a po

bezskutecznym upływie wyznaczonego w tym celu terminu odrzuca apelację. Z obu tych

unormowań wynika, iż odrzucenie apelacji zasadniczo może nastąpić dopiero po

niezastosowaniu się przez stronę do wezwania uzupełnienia jej braków. Przyjmując

takie rozwiązanie ustawodawca założył, że strona nie może być zaskakiwana decyzją o

odrzuceniu wniesionego przez nią środka odwoławczego z powodu jego braków

formalnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy środek ten został już przedstawiony sądowi

drugiej instancji.

Postanowienie w przedmiocie odrzucenia apelacji wydawane jest na posiedzeniu

niejawnym. Sąd drugiej instancji może wydać je na rozprawie, gdy dopiero wówczas

dostrzeże braki, do usunięcia których skarżący nie był wezwany. Nie ulega zatem

wątpliwości, że wezwanie do usunięcia braków formalnych apelacji winno nastąpić w

ramach

wstępnej

kontroli

tego

środka

odwoławczego

dokonywanej

przez

przewodniczącego wydziału (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1999 r.,

III CKN 273/98, nie publ.). Kontrola ta winna doprowadzić do wychwycenia

ewentualnych braków formalnych środka zaskarżenia. Uchybienia w zakresie tej kontroli

nie powinny wywoływać ujemnych skutków procesowych dla strony. Stojąc na gruncie

tego zapatrywania nie sposób przyjąć – jak uczynił to Sąd Okręgowy – że samo wydanie

przez sąd odwoławczy na rozprawie postanowienia w przedmiocie wezwania strony do

usunięcia braków formalnych apelacji, nie podlegającego doręczeniu, czyni zadość

obowiązkowi przewidzianemu w art. 373 zdanie drugie k.p.c. w sytuacji, gdy strona nie

była obecna przy ogłoszeniu tego orzeczenia. W takim przypadku wezwanie do

usunięcia braków winno być stronie doręczone.

Trafnie zatem podniósł skarżący, że zaniechanie tego doręczenia nie uzasadniało

stwierdzenia nieusunięcia braku formalnego apelacji w wyznaczonym terminie, a w

konsekwencji jej odrzucenia.

Pełnomocnik skarżącego był obowiązany przy pierwszej czynności procesowej

dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis

pełnomocnictwa oraz wykazać, że pełnomocnictwo to pochodzi od mocodawcy

uprawnionego do reprezentowania w niniejszej sprawie Skarbu Państwa (art. 89 § 1 i

art. 68 k.p.c.). Skoro Sąd drugiej instancji uznał, że pełnomocnik skarżącego obowiązku

tego nie dopełnił, wskutek czego wniesiona przez niego apelacja dotknięta była w tym

zakresie brakiem, nie mógł tej apelacji odrzucić bez prawidłowego przeprowadzenia

postępowania sanacyjnego przewidzianego w art. 373 zdanie drugie k.p.c.

Pełnomocnik skarżącego złożył już pełnomocnictwo podpisane przez Starostę P.

Z

tego

też

względu

bezprzedmiotowe

pozostaje

roztrząsanie

kwestii,

czy

pełnomocnictwo przedstawione wcześniej, podpisane przez Wicestarostę tego Powiatu w świetle postanowień § 10 i § 9 Regulaminu Organizacyjnego Starostwa Powiatowego

P. [załącznik nr (…) do uchwały Rady Powiatu Nr (…) z dnia 27 czerwca 2006 r.] –

udzielone zostało skutecznie.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.