II CZ 9/03 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 20 lutego 2003 r., II CZ 9/03

Apelacja od odmowy wpisu hipoteki łącznej w księdze wieczystej,

założonej dla odłączonej nieruchomości, podlega opłacie sądowej w

wysokości dziesiątej części wpisu stosunkowego (§ 32 pkt 6 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia

wysokości wpisów w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm.).

Sędzia SN Helena Ciepła (przewodniczący)

Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

Sędzia SN Hubert Wrzeszcz

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Józefy G. i Stanisława G. przy

uczestnictwie Leszka Ireneusza N. o wpis, po rozpoznaniu na posiedzeniu

niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 lutego 2003 r., zażaleń uczestnika

postępowania na postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 8 listopada

2002 r. i z dnia 16 października 2002 r.

uchylił oba postanowienia.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 8 listopada 2002 r.

odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 16 października 2002 r. o

odrzuceniu apelacji – z tego powodu, że pełnomocnik uczestnika postępowania

(radca prawny) nie opłacił zażalenia wpisem stałym. Apelacja, w której pełnomocnik

skarżącego (radca prawny) zarzucał brak wpisu hipoteki łącznej w dziale IV nowo

założonej księgi wieczystej, odrzucona została także z powodu nie opłacenia jej

wpisem sądowym stałym (§ 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17

grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych –

Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm., dalej: "r.wpis.cyw.").

Rozpoznając zażalenia na oba wskazane postanowienia Sąd Najwyższy

zważył co następuje:

Odnosząc się do postawionej w zażaleniu tezy, że ani apelacja, ani późniejsze

zażalenie na postanowienie o odrzuceniu apelacji nie podlegały opłacie stałej,

bowiem sąd z urzędu powinien dokonać wpisu hipoteki łącznej do nowo założonej

księgi wieczystej, wyjaśnić należy, że pierwotna nieruchomość miała założoną

księgę wieczystą, do której wpisano obciążenie hipoteką łączną, a następnie na

wniosek dokonano odłączenia z tej księgi garażu, dla którego założono odrębną

księgę wieczystą bez wpisu hipoteki łącznej. Brak tego wpisu stał się podstawą

wniesionej apelacji.

Sprawy o wpis w księdze wieczystej, a więc także o wpis hipoteki, sąd

rozpoznaje w postępowaniu nieprocesowym tylko na wniosek, chyba że przepis

szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu (art. 626 -8 § 1 k.p.c.). Z przepisu §

11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie

prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. Nr 102, poz. 1122,

dalej: "rozp.wyk.") wynika, że jeżeli prawo obciąża dwie albo więcej nieruchomości,

przy

każdym

wpisie

zaznacza

się

to

z

urzędu,

wymieniając

wszystkie

nieruchomości obciążone. W piśmiennictwie dotyczącym § 31 uchylonego

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie

wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 29, poz.

128 ze zm.), którego odpowiednikiem jest powołany § 11 rozp.wyk., trafnie

podkreślono, że przyjęte uregulowanie nie zwalnia strony i notariusza od

powinności złożenia wniosku o wpis hipoteki łącznej. Przepis § 11 rozp.wyk. należy

zatem traktować jedynie jako rozwinięcie i uzupełnienie zasady działania Sądu na

wniosek, a także jako naturalną konsekwencję przepisu art. 76 ust. 1 ustawy z dnia

6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst Dz.U. z 2001 r. Nr 124,

poz. 1361). Wniosku stron o wpis hipoteki łącznej nie można zatem traktować

jedynie jako impulsu do dokonania czynności, która i tak zostałaby podjęta z urzędu

(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1994 r., III CZP 85/94, OSNC

1995, nr 1, poz. 3).

Przy takim rozumieniu omawianych uregulowań prawnych nie powinna budzić

zastrzeżeń teza, że w przypadku złożenia wniosku o wpis hipoteki łącznej do księgi

wieczystej, założonej dla odłączonej nieruchomości, sąd powinien pobrać dziesiątą

część wpisu stosunkowego (§ 32 pkt 6 r.wpis.cyw.). Tak samo zatem powinien

postąpić w przypadku wniesienia apelacji od wpisu, którego wadliwość polega na

nie wpisaniu hipoteki łącznej (§ 20 r.wpis.cyw.). Skoro więc dla wymienionych pism

przewidziana jest opłata w postaci wpis sądowego stosunkowego, brak było

podstaw do stosowania § 27 r.k.s. i rygoru przewidzianego w art. 17 ustawy z dnia

13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U.

z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.).

Z przytoczonych względów należało zaskarżone postanowienia uchylić (art.

386 § 1 w związku z art. 397 § 2 i art. 393-18 § 3 k.p.c.).