II CZ 89/05 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 20 października 2005 r., II CZ 89/05

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art.

3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) powinno nawiązywać do przesłanek wymienionych w art.

3989 § 1 k.p.c.

Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Barbara Myszka

Sędzia SN Marek Sychowicz

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana M. przeciwko Marcinowi P.,

Grzegorzowi P. i Grzegorzowi R. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu

niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 października 2005 r. zażalenia pozwanych na

postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2005 r.

oddalił zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny w Poznaniu odrzucił skargę

kasacyjną pozwanych od wyroku tego Sądu z dnia 12 kwietnia 2005 r., wobec

niewskazania w niej, w ramach wymogu wynikającego z art. 3984 pkt 3 k.p.c.,

określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. okoliczności, które podlegają badaniu w tzw.

przedsądzie.

W zażaleniu pozwani, wnosząc o uchylenie postanowienia, zarzucili, że jest

ono niesłuszne, gdyż ze względu na potrzebę oceny przez Sąd Najwyższy

naruszenia wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów, złożenie skargi

jest zasadne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W poprzednim stanie prawnym, przed zmianą kodeksu postępowania

cywilnego ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania

cywilnego... (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), określony w art. 393 3 § 1 pkt 3 k.p.c.

wymóg kasacji dotyczył przedstawienia okoliczności uzasadniających przyjęcie jej

do rozpoznania. Jak jednolicie przyjmowano w judykaturze, stanowiły je

okoliczności nawiązujące wprost do treści art. 393 k.p.c., zgodnie z którym Sąd

Najwyższy, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w § 2, mógł odmówić

przyjęcia kasacji do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występowało istotne

zagadnienie prawne, nie istniała potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, albo

gdy kasacja była oczywiście bezzasadna.

Obecnie art. 3984 § 1 pkt 3 ustanawia wymóg zawarcia w skardze kasacyjnej

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia. Odmienną treść w

porównaniu z poprzednio obowiązującym przepisem art. 393 § 1 k.p.c. zawiera też

art. 3989 § 1, który sformułowany został jako przepis określający przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Na tle omówionych zmian ustawowych powstaje wątpliwość, czy dla

spełnienia obowiązku określonego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. wystarczające jest

powołanie się przez skarżącego na jakiekolwiek względy, które w jego ocenie

uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, czy też – jak przyjął Sąd

Apelacyjny – argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania musi nawiązywać do wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek

tzw. przedsądu.

Podkreślenia wymaga, że nie chodzi tu, jak podnoszą skarżący w zażaleniu, o

uzasadnienie wniesienia skargi kasacyjnej, funkcję tę bowiem spełnia uzasadnienie

jej podstaw, lecz o wskazanie argumentacji przekonującej o potrzebie przyjęcia jej

do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, dlatego nie spełnienia obowiązku

określonego w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. odwołanie się przez skarżącego do

uzasadnienia podstaw kasacyjnych, stanowiącego odrębny element konstrukcyjny

skargi kasacyjnej.

Zawarty uprzednio w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. wymóg przedstawienia

okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji umożliwił stronie przekonanie

Sądu Najwyższego o istnieniu przesłanek, na których opiera się wstępne badanie

kasacji pod kątem dopuszczenia jej do rozpoznania. Jak wskazywano w

orzecznictwie, bez tej argumentacji, nawiązującej wprost do treści art. 393 k.p.c.,

kasacja byłaby środkiem odwoławczym niezupełnym, a selekcja wnoszonych

kasacji, dokonywana przez Sąd Najwyższy w ramach przedsądu – nazbyt dowolna

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 51).

Analogiczną funkcję spełnia w obecnym stanie prawnym art. 3984 § 1 pkt 3

k.p.c. Uznanie tylko na podstawie argumentów wykładni językowej, z pominięciem

funkcji tego przepisu, że określony w nim obowiązek zostaje spełniony przez

wskazanie dowolnych okoliczności, uzasadniających w ocenie skarżącego wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznanie przez Sąd Najwyższy (np. wyrok jest

krzywdzący dla strony), pozbawia ten wymóg istotnego znaczenia dla realizacji

celu, dla którego został ustanowiony. Sąd Najwyższy, badając skargę kasacyjną

pod kątem jej przyjęcia do rozpoznania, może bowiem podjętą w jego wyniku ocenę

oprzeć jedynie na przesłankach wymienionych w art. 3989 k.p.c. Z punktu widzenia

dokonującego tej oceny byłby to więc stan rzeczy dający się przyrównać do

sytuacji, w której skarga kasacyjna nie zawiera w ogóle wniosku o przyjęcie jej do

rozpoznania lub nie zawiera jego uzasadnienia, co musiałoby prowadzić do jej

odrzucenia.

Wymóg zawarcia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania oraz jego uzasadnienia stanowi element konstrukcyjny skargi, którego

niedochowanie powoduje, że dotknięta jest ona brakiem nieusuwalnym i w związku

z tym podlega odrzuceniu a limine. Ze względu na tak daleko idące skutki powinien

on być określony w sposób na tyle jasny i jednoznaczny, by skarżący mógł przy

sporządzaniu skargi kasacyjnej wyrobić sobie przekonanie, w jaki sposób może go

wypełnić, a równocześnie by ocena jego spełnienia oparta była na jednakowych w

każdym przypadku kryteriach. Przyjęta wykładnia art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. pozwala

spełnić te postulaty.

Z tych względów należało orzec, jak w sentencji (art. 39814 k.p.c. w związku z

art. 3941 § 3 k.p.c.).