II CZ 88/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 88/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

SSA Agnieszka Piotrowska

w sprawie z powództwa Ireny P.

przeciwko Jerzemu P.

o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 listopada 2011 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 grudnia 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 8 czerwca 2010 r. wskazując w

motywach rozstrzygnięcia, że należna od apelacji opłata w kwocie 500 zł została

uiszczona

przez

pozwanego,

reprezentowanego

przez

profesjonalnego

pełnomocnika, z uchybieniem terminu tygodniowego liczonego od daty doręczenia

pełnomocnikowi postanowienia Sądu Okręgowego , mocą którego pozwanego

zwolniono od tej opłaty jedynie częściowo, ponad wskazaną kwotę 500 zł. Zgodnie

bowiem z treścią art. 112 ust. 3 zd. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, w obowiązującym od 19 kwietnia 2010 r. brzmieniu nadanym ustawą z

dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45), tygodniowy termin do

wniesienia opłaty biegnie od doręczenia stronie postanowienia rozstrzygającego

negatywnie o jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a od nie od daty

wezwania do uiszczenia tej opłaty, o ile wezwanie takie nastąpiło, wbrew treści

powołanego przepisu.

Zażalenie na to postanowienie złożył pozwany zarzucając naruszenie art.

233 k.p.c. i art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

przez przyjęcie, że ten ostatni przepis ma zastosowanie również w razie

częściowego zwolnienia strony od kosztów sądowych. Zarzucając powyższe

skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione. Skarżący nietrafnie dowodzi, że wezwanie

do uiszczenia opłaty stosunkowej należnej od środka zaskarżenia, obliczonej od

wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia, nie może być zastąpione

doręczeniem stronie odpisu postanowienia o częściowym zwolnieniu od kosztów

sądowych. Pogląd ten istotnie dominował w judykaturze i piśmiennictwie, ale stracił

aktualność w następstwie zmiany art. 112 ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

z 2010 r. Nr 7, poz. 45), która weszła w życie z dniem 19 kwietnia 2010 r. i zgodnie

z art. 4 ust. 2 tej ustawy miała zastosowanie w sprawie.

Z art. 112 u.k.s.c., w brzmieniu nadanym tą ustawą wynika, że jeżeli wniosek

o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem terminu do opłacenia

pisma został prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa stronę do opłacenia

złożonego pisma, na podstawie art. 130 k.p.c. (ust. 2), przy czym przepisu tego nie

stosuje się, jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej

obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub wartości

przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego

lub rzecznika patentowego. W takim przypadku, jeżeli wniosek o zwolnienie od

kosztów sądowych złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma został

oddalony, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie

postanowienia, a gdy postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym – od

dnia jego ogłoszenia (ust. 3).

Zgodnie, z utrwaloną już linią orzeczniczą (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZ 70/10; z dnia 23 marca 2011 r.,

V CZ 116/10; z dnia 2 czerwca 2011 r., I CZ 51/11, z dnia 6 lipca 2011 r., I CZ

72/11), którą Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela, szczególna regulacja

przewidziana

w

art.

ust.

u.k.s.c.

o zwolnienie od kosztów

sądowych

Uregulowanie

funkcjonalne,

to

jest

zarówno

dotyczy

w

usprawnia

całości

oddalenia

jak

i

postępowanie

w

wniosku

części.

sądowe,

a jednocześnie nie utrudnia stronom realizacji ich uprawnień procesowych,

ponieważ powołany przepis

obowiązuje tylko przy profesjonalnym zastępstwie

prawnym. Prawomocne oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

(tak w całości jak i w części) stanowi czytelną informację dla profesjonalnego

pełnomocnika, jaką opłatę sądową obowiązany jest uiścić w terminie 7 dni od daty

doręczenia postanowienia.

Uwzględniając przeto powyższe stwierdzić należy, że tygodniowy termin

do uiszczenia opłaty należnej od apelacji biegł, w okolicznościach sprawy,

od 27 sierpnia 2010 r., to jest od dnia doręczenia pełnomocnikowi pozwanego

postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 19 sierpnia 2010 r., mocą którego

pozwanego zwolniono od opłaty od apelacji częściowo, ponad kwotę 500 zł,

oddalając w pozostałej części jego wniosek. Bez znaczenia dla rozpoczęcia biegu

tego terminu było wezwanie przez sąd pełnomocnika pozwanego do uiszczenia

opłaty we wskazanej kwocie, błędne bowiem czynności procesowe sądu ani

nie niweczą ani nie wstrzymują skutków upływu terminu regulowanego przepisami

ustawy. Termin do uiszczenia opłaty od apelacji upłynął w dniu 3 września 2010 r.,

stąd uiszczenie opłaty w dniu 1 października 2010 r. było spóźnione

i Sąd Apelacyjny zobowiązany był do odrzucenia apelacji na podstawie art. 373

k.p.c.

Postanowienie o odrzuceniu apelacji było zatem prawidłowe, a zażalenie

pozwanego na to postanowienie podlega oddaleniu na podstawie art. 398 14 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c.