II CZ 87/02 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 5 września 2002 r., II CZ 87/02

Wniesiony przez adwokata lub radcę prawnego nieopłacony środek

odwoławczy od zawartego w wyroku rozwodowym orzeczenia nakazującego

eksmisję jednego z małżonków podlega odrzuceniu bez wzywania do

uiszczenia opłaty.

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca)

Sędzia SN Barbara Myszka

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Małgorzaty T. przeciwko Tadeuszowi

T. o rozwód, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5

września 2002 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w

Poznaniu z dnia 9 maja 2002 r.

oddalił zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2002 r. odrzucił

zażalenie pozwanego Tadeusza T. na postanowienie tego Sądu z dnia 14 lutego

2002 r., oddalające wniosek o przywrócenie terminu i odrzucające zażalenie na

wcześniejsze postanowienie o odrzuceniu apelacji. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny

stwierdził, że pozwany skarżył wyrok rozwodowy jedynie w części orzekającej

eksmisję ze wspólnego mieszkania stron i jako wartość przedmiotu zaskarżenia

wskazał kwotę 4800 zł, zatem zgodnie z art. 3921 § 1 k.p.c., skoro wartość

przedmiotu zaskarżenia wynosi 10 000 zł, kasacja nie przysługuje, a co za tym idzie

nie przysługuje zażalenie na postanowienie z dnia 14 lutego 2002 r., mimo że w

części odrzucającej zażalenie jest postanowieniem kończącym postępowanie w

sprawie.

Na to postanowienie pozwany wniósł zażalenie. W uzasadnieniu podał, że

kwota 4800 zł została błędnie wskazana jako wartość przedmiotu zaskarżenia,

rzeczywistą wartością przedmiotu zaskarżenia jest bowiem kwota 35 000 zł.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 9 maja 2002 r. odrzucił zażalenie,

gdyż nie zostało ono opłacone. Zażalenie podlegało opłacie w wysokości stałej, a

skoro pozwany reprezentowany przez adwokata wniósł nieopłacone zażalenie,

należało je odrzucić na podstawie art.17 zdanie 2 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz.

88 ze zm. – dalej "u.k.s.c."). Sąd Apelacyjny powołał się na pogląd wyrażony w

uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2000 r., III CZP 34/00 (OSNC 2001,

nr 1, poz. 4), że wniesione przez adwokata lub radcę prawnego nieopłacone

zażalenie, od którego pobiera się ułamkową część wpisu stałego, podlega

odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty.

W zażaleniu na postanowienie z dnia 9 maja 2002 r. pozwany podniósł obrazę

przepisu art. 16 ust. 4 u.k.s.c. przez żądanie opłaty, mimo że oczywiście

uzasadnione zażalenie na postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia jest

wolne od opłaty sądowej, pominięcie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 marca

1980 r., III CZP 12/80 (OSNCP 1980, nr 9, poz. 160), dotyczącej szczególnego

przypadku zaskarżenia przez adwokata, zamieszczonego w wyroku rozwodowym,

orzeczenia o eksmisji bez uiszczenia wpisu jako niepodlegającego odrzuceniu w

trybie art. 17 zdanie drugie u.k.s.c., oraz pominięcie, że Sąd Apelacyjny odrzucił

apelację mimo dwukrotnego opłacenia jej przez stronę w przepisanym terminie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 16 ust. 4 u.k.s.c. przewiduje, że zażalenie oczywiście uzasadnione

wniesione na postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia wolne jest od opłaty

sądowej, jednakże zażalenie, którego podstawą była korekta wcześniej oznaczonej

wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mogło zostać uznane za oczywiście

uzasadnione.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 marca 1980 r., III CZP 12/80 uznał, że

rewizja od zamieszczonego w wyroku rozwodowym orzeczenia o eksmisji,

wniesiona przez adwokata bez uiszczenia wpisu, nie podlega odrzuceniu w trybie

art. 17 zdanie drugie u.k.s.c., należy jednak zwrócić uwagę, że obowiązujący

wówczas stan prawny odmienny był od obecnego.

Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1967 r. w sprawie

określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 1973 r. Nr

21, poz. 127) nie zawierały regulacji dotyczącej wpisu od zamieszczonego w

wyroku rozwodowym orzeczenia o eksmisji jednego z małżonków. W drodze

analogii stosowano praktykę, według której rozstrzygnięcie o eksmisji podlegało

wpisowi określonemu w § 17 pkt 2 wymienionego rozporządzenia, przy czym w

takiej samej wysokości pobierano odrębny wpis w razie zaskarżenia wyroku

rozwodowego w części dotyczącej rozstrzygnięcia sprawy w zakresie wniosku o

eksmisję. W uzasadnieniu cytowanej uchwały Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że

stosowanie analogii wyłącza rygoryzm z jakim w art. 17 zdanie drugie u.k.s.c. łączy

się uiszczenie opłaty od środka zaskarżenia wnoszonego przez adwokata.

W obowiązującym rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia

1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr

151, poz. 753 ze zm.) stwierdzono wprost, że w sprawach o rozwód, w razie

nakazania eksmisji jednego z małżonków, pobiera się wpis w wysokości

przewidzianej od pozwu w takiej sprawie (§ 7 ust. 2 rozporządzenia), nie ma więc

potrzeby sięgania do analogii. W konsekwencji, pogląd co do wyłączenia

stosowania art. 17 zdanie drugie utracił aktualność. W obecnym stanie prawnym

wniesiony przez adwokata lub radcę prawnego nieopłacony środek zaskarżenia od

zawartego w wyroku rozwodowym orzeczenia nakazującego eksmisję jednego z

małżonków, podlega odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty. To samo

dotyczy nieopłaconego zażalenia na postanowienie sądu, od którego pobiera się

ułamkową część wpisu stałego, co wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia13

września 2000 r., III CZP 34/00.

Z tego względu na podstawie art. 39318 § 2 i art. 385 k.p.c. w związku z art.

39318 § 3 i art. 397 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.