II CZ 86/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 86/12

POSTANOWIENIE

Dnia 26 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSA Andrzej Niedużak (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku H.S .

przy uczestnictwie K. S., i in.

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 lipca 2012 r.,

zażalenia uczestnika postępowania W. Ł.

na postanowienie Sądu Okręgowego w .

z dnia 22 lipca 2011 r.,

oddala zażalenie i zasądza od uczestnika postępowania W. Ł.

na rzecz wnioskodawczyni H. S. kwotę 600 (sześćset) zł tytułem

zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w postanowieniu co do istoty

sprawy wydanym w postępowaniu apelacyjnym, Sąd Okręgowy w S. zasądził od

uczestnika postępowania W. Ł. na rzecz wnioskodawczyni H. S. kwotę 600 złotych

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego przed sądem drugiej instancji,

powołując się przy tym na przepis art. 520 § 3 k.p.c.

W złożonym zażaleniu uczestnik postępowania zarzucał obrazę art. 520

k.p.c. przez niezastosowanie reguły obowiązującej w postępowaniu nieprocesowym

polegającej na „wzajemnym ponoszeniu” kosztów tego postępowania. Dodatkowo

skarżący wskazywał, że W. Ł. w postępowaniu pierwszoinstancyjnym był zwolniony

od kosztów sądowych, co w jego ocenie przemawia za zastosowaniem art. 102

k.p.c.

W odpowiedzi na zażalenie wnioskodawczyni domagała się oddalenia

zażalenia i zasądzenia na jej rzecz od uczestnika postępowania kosztów

postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wedle zasady wyrażonej w art. 520 § 1 k.p.c. koszty postępowania

nieprocesowego

nie

podlegają

rozliczeniu

pomiędzy

uczestnikami

tego

postępowania, lecz każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim

udziałem w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia

2011 r., II CZ 55/11, LEX nr 949024). Reguła ta doznaje ograniczeń, jeżeli

uczestnicy są w rożnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania

lub interesy ich są sprzeczne (art. 520 § 2 k.p.c.), a także, gdy interesy

uczestników są sprzeczne lub jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub

oczywiście niewłaściwie (art. 520 § 3 k.p.c.). W takich przypadkach sąd może

stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub nałożyć go na jednego

z uczestników

w całości.

Stworzenie

katalogu

spraw,

w

których

interesy

uczestników są sprzeczne nie jest możliwe, nie powinno jednak budzić sprzeciwu

stwierdzenie, że w postępowaniu nieprocesowym są rozpoznawane sprawy,

w których interesy uczestników zazwyczaj są sprzeczne oraz, że do tej kategorii

zaliczają się sprawy o stwierdzenie nabycia własności rzeczy przez zasiedzenie.

Sprzeczność co do wyniku sprawy oczekiwanego przez wnioskodawcę i uczestnika

postępowania jest wyraźna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

19 listopada 2010 r. III CZ 46/10, OSNC 2011/7-8/88). W tej sytuacji podzielić

trzeba stanowisko Sądu Okręgowego, że interesy apelującego uczestnika W. Ł. i

wnioskodawczyni H. S. są sprzeczne. Jasno świadczy o tym wniosek apelacyjny

zmierzający ostatecznie do oddalenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia.

Wnioskodawczyni w odpowiedzi na apelację domagała się jej oddalenia oraz

zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd drugiej instancji

zarzutów wyrażonych w apelacji ani jej wniosków nie podzielił. Okoliczności te

wskazują na prawidłowe zastosowanie przez Sąd art. 520 § 3 k.p.c. W zażaleniu

wskazywano na trudną sytuację majątkową uczestnika postępowania, czego

wyrazem było zwolnienie go od kosztów sądowych i upatrywano w tym

uzasadnienia dla odstąpienia od obciążania W. Ł. obowiązkiem zwrotu kosztów

postępowania na rzecz wnioskodawczyni. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

ugruntowany jest pogląd, że uregulowanie z art. 520 k.p.c. nie ma charakteru

wyczerpującego, zatem także w postępowaniu nieprocesowym mogą znajdować

odpowiednie zastosowanie reguły dotyczące zwrotu kosztów procesu wynikające

z art. 98 i następnych k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. (por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 8 lipca 1987 r., III CZP 37/87, OSNC 1988/10/138).

Zwrócić jednak trzeba uwagę, że art. 102 k.p.c. wyrażający zasadę słuszności

w orzekaniu

o

kosztach,

stanowi

normę

o charakterze

wyjątkowym.

Szczególne znaczenie dla jej stosowania ma ocena zachowania się stron

(uczestników postępowania) z punktu widzenia zasad współżycia społecznego.

Ocena okoliczności, które uprawniają do zastosowania tego przepisu następuje

niezależnie od przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2011 r., II PZ 34/11, LEX nr 1130377, z dnia

19 sierpnia 2010 r., IV CZ 50/10, OSNC 2011/3/34).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c., zażalenie oddalono. Orzekając o kosztach

postępowania zażaleniowego na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. i § 12 ust. 2 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348

ze zm.), Sąd Najwyższy kierował się względami analogicznymi do tych, które legły

u podstaw oddalenia zażalenia.

jw