II CZ 86/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 86/08

POSTANOWIENIE

Dnia 12 grudnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa L. L.

przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w S. i Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych (…) Oddział w Z.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 grudnia 2008 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 1 września 2008 r.,

sygn. akt I ACa (…), [WSC (…)],

1. oddala zażalenie;

2. nie obciąża powoda kosztami postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 września 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

skargę kasacyjną powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 6 maja 2008 r. W

uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podkreślił, że skarga kasacyjna podlega odrzuceniu z

powodu jej nieopłacenia na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. Powód został wprawdzie

zwolniony od kosztów sądowych, ale, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 5

czerwca 2008 r., III CZP 142/07, nie obejmuje to postępowania kasacyjnego.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego pełnomocnik reprezentujący

powoda z urzędu wniósł o uchylenie postanowienia, przywrócenie terminu do wniesienia

wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i zwolnienie powoda od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu podkreślił, że zaskarżone postanowienie stoi w oczywistej sprzeczności

z pismem z skierowanym do Okręgowej Rady Adwokackiej, w którym Sąd ten zwrócił

się o wyznaczenie adwokata z urzędu dla korzystającego ze zwolnienia od kosztów

sądowych powoda. Wobec takiej informacji zamieszczonej we wspomnianym piśmie

pełnomocnik przyjął, że powód został już zwolniony z kosztów w postępowaniu

kasacyjnym. Jeżeli zatem Sąd „przyznał” adwokata z urzędu do wniesienia skargi

kasacyjnej stronie niezwolnionej od kosztów sądowych, to wprowadził w błąd

ustanowionego pełnomocnika. Brak formalny skargi kasacyjnej jest zatem konsekwencją

błędu Sądu Apelacyjnego. Pełnomocnik powoda „z ostrożności procesowej” wniósł o

przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w

postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żądania zgłoszone w zażaleniu przez pełnomocnika powoda wzajemnie się

wykluczają. Albo bowiem kwestionuje się zasadność postanowienia o odrzuceniu skargi

kasacyjnej, albo wnosi się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej,

czego pełnomocnik powoda nie uczynił.

Sąd Apelacyjny zasadnie powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07 (BSN 2008, nr 6, poz. 7), zgodnie

z którą zwolnienie strony od kosztów sądowych w sprawie, przyznane w postępowaniu

przed sądem powszechnym, nie obejmuje postępowania kasacyjnego. Należy ponadto

podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2008 r., P 37/07

(OTK 2008, nr 5A, poz. 80) orzekł, iż art. 117 § 1 k.p.c., w części obejmującej zwrot

„zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części”, jest niezgodny z art.

45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jest to wyrok zakresowy

(częściowy), który sprawia, że strona ma prawo zgłosić, na piśmie lub ustnie do

protokołu, wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego niezależnie od

tego, czy została zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części.

Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji (art. 398 14 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c.).