II CZ 86/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 86/07

POSTANOWIENIE

Dnia 7 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi B. K.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Okręgowego w K. z dnia 31 marca 2005 r., wydanego w sprawie z

powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej

Lokatorsko - Własnościowej "D." w D.

przeciwko B. K.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 listopada 2007 r.,

zażalenia skarżącego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 30 stycznia 2007 r.,

oddala zażalenie i nie obciąża pozwanego obowiązkiem zwrotu

powodowi kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 6 września 2006 r. oddalił skargę B. K. o

wznowienie postępowania w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej

Lokatorsko – Własnościowej “D.” przeciwko niemu jako pozwanemu o

pozbawienie

tytułu

wykonawczego

wykonalności.

W

toku

postępowania

zapoczątkowanego skargą, w dniu 28 czerwca 2006 r. B. K. uzyskał całkowite

zwolnienie od kosztów sądowych.

Od niekorzystnego wyroku w imieniu skarżącego wniósł apelację jego

pełnomocnik – będący radcą prawnym. Apelacja nie została opłacona opłatą

podstawową, zawierała natomiast ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów

sądowych, który Sąd Okręgowy odrzucił jako bezprzedmiotowy.

Zaskarżonym

postanowieniem

z dnia 30

stycznia

2007

r.

Sąd

Apelacyjny odrzucił apelacje skarżącego, wskazując jako podstawę prawną

art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c.

Sąd ten wskazał, że w sprawie znajduje zastosowanie ustawa z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167 poz.

1398 ze zm.) i wprowadzone nią zmiany do kodeksu postępowania cywilnego.

Skoro więc apelacja została wywiedziona w imieniu skarżącego przez radcę

prawnego, a skarżący korzystał już w tym czasie ze zwolnienia od kosztów

sądowych w całości, od apelacji powinna zostać uiszczona bez wezwania,

w terminie do jej wniesienia, opłata podstawowa w kwocie 30 zł (art. 14 w zw.

z art. 100 ust. 2 cyt. ustawy o kosztach), mająca charakter opłaty w wysokości

stałej. Takiej opłaty pełnomocnik skarżącego nie uiścił. Ponowne złożenie wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych nie niweczyło tego obowiązku, gdyż wniosek

ten był bezprzedmiotowy.

Od postanowienie Sądu Apelacyjnego skarżący wniósł zażalenie, zarzucając

naruszenie art. 1302 § 3 k.p.c. poprzez odrzucenie apelacji, mimo złożenia przez

niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz naruszenie art. 130 § 1

k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. poprzez zaniechanie wezwania strony do

uiszczenia należnej opłaty. We wnioskach żalący domagał się uchylenie

zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenie apelacji.

Powódka wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie na jej rzecz

od pozwanego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istota problemu, jaki wymaga rozstrzygnięcia, sprowadza się do odpowiedzi

na pytanie, czy złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w każdej

sytuacji procesowej uchyla obowiązek uiszczania opłat do czasu rozpoznania tego

wniosku, a po jego rozpoznaniu w sposób, który nie eliminuje obowiązku

ponoszenia tej opłaty - wymaga doręczenia stronie (także reprezentowanej przez

fachowego pełnomocnika) wezwania do jej uiszczenia.

W orzecznictwie wyjaśnione zostało już, że taki skutek odnosi wniosek

o zwolnienie od kosztów sądowych obejmujący opłatę od wnoszonego pisma o ile

zwolnienie od tej opłaty jest możliwe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

7 listopada 2006 r., I CZ 91/06, Lex 276374) i pogląd ten Sąd Najwyższy w składzie

rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje. W rozpatrywanym wypadku sytuacja

taka jednak nie występuje. Skarżący, który korzystał już z całkowitego zwolnienia

od kosztów sądowych wnosząc apelację, złożył kolejny wniosek o zwolnienie

od tych kosztów, który, zakładając jego racjonalne działanie, dotyczyć musiał

opłaty podstawowej, jaka – z mocy art. 14 ust. 2 i 3 powołanej wyżej ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu sprzed zmiany

wprowadzonej ustawą z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2007 r., nr 21, poz. 123) - należna jest

w rozpatrywanej sprawie od apelacji złożonej przez osobę całkowicie zwolnioną od

kosztów sądowych. Opłata podstawowa w kształcie obowiązującym w sprawach

wszczętych przed wejściem w życie ustawy z 14 grudnia 2006 r. (art. 2 tej ustawy)

skonstruowana została jako ten element kosztów sądowych, od którego strona nie

może uzyskać zwolnienia. Dlatego kolejny wniosek skarżącego, korzystającego już

z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, o zwolnienie od tych kosztów,

słusznie został uznany przez Sąd Apelacyjny za bezskuteczny. Brak możliwości

wywarcia przez ten wniosek jakiegokolwiek skutku w zakresie obowiązku opłacenia

apelacji przez pozwanego powodował, że jego złożenie nie uchyliło obowiązku

uiszczenia opłaty podstawowej przy wniesieniu apelacji przez radcę prawnego

reprezentującego skarżącego, ani nie wywołało obowiązku odrębnego wzywania

pełnomocnika do uiszczenia tej opłaty. Ten ostatni obowiązek powstaje po stronie

sądu jedynie wówczas, kiedy złożony wniosek wymaga merytorycznej oceny.

W rezultacie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 130 2 § 3 k.p.c. w zw.

z art. 373 k.p.c. i art. 370 k.p.c. Odrzucenie apelacji było zatem prawidłowe.

Argumentacja skarżącego, że pogląd, iż opłata podstawowa jest opłatą

w wysokości stałej ustabilizował się dopiero od czasu podjęcia przez Sąd

Najwyższy uchwały z dnia 21 listopada 2006 r. w sprawie III CZP 109/06 nie

usprawiedliwia wniosku o uchylenia zaskarżonego postanowienia. Po pierwsze

o charakterze opłaty podstawowej Sąd Najwyższy wypowiedział się analogicznie

już wcześniej – w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2006 r. (II UZ 14/06, OSNP

2007/11-12/175). Po drugie zaś błędna wykładnia przepisów przyjęta przez

pełnomocnika nie może doprowadzić do potraktowania zaniechanej przez niego

czynności jako dokonanej. Co najwyżej zasadność tej argumentacji można

by rozważać w ramach postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia

apelacji, natomiast nie ma ona znaczenia przy ocenie prawidłowości już

wniesionego środka zaskarżenia, który niewątpliwie nie został należycie opłacony.

Z przytoczonych względów zażalenie należało oddalić na podstawie art. 3941

§ 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.

Z uwagi na trudną sytuację materialną w jakiej się znajduje, skarżący nie

został obciążony obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów postępowania

zażaleniowego (art. 3941 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., art. 390 § 1 k.p.c.

i art. 102 k.p.c.).

jz