II CZ 83/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 83/05

POSTANOWIENIE

Dnia 5 października 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku Z. P.

przy uczestnictwie Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. w likwidacji

o przyznanie wynagrodzenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie

Cywilnej w dniu 5 października 2005 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu

Okręgowego w Z. z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt V Ga (…),

oddala zażalenie oraz wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z

urzędu.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 3 marca 2004 r. Sąd Okręgowy w Z. odrzucił skargę Z. P.

o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem tego Sądu z dnia

19 grudnia 2003 r. oddalającym jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Z.

z dnia 15 lipca 2003 r., którym Sąd ten zwolnił go z funkcji kuratora Spółdzielni Kółek

Rolniczych

w K.,

odmawiając mu

jednocześnie

przyznania

wynagrodzenia

za

sprawowanie tej funkcji.

W myśl stanowiska Sądu Okręgowego sprawa o ustanowienie lub odwołanie

kuratora należy do kategorii spraw rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym.

Stosownie zatem do treści art. 524 § 1 k.p.c. wznowienie postępowania w tego rodzaju

sprawach nie jest dopuszczalne, jeżeli kończące je postanowienie może być zmienione

lub uchylone. Ustosunkowując się natomiast do powołanych w skardze przyczyn

żądanego wznowienia Sąd Okręgowy zauważył, że nie zachodzi przypadek wyłączenia

sędziego przewidziany w art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., skoro w składzie sądu rozpoznającego

skargę apelacyjną nie zasiadał sędzia, który uczestniczył w wydaniu zaskarżonego

postanowienia. Nie podlega zaś wyłączeniu sędzia, który rozpoznawał w niższej

instancji inną sprawę nie objętą zaskarżeniem.

Zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu

skargi o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy odrzucił postanowieniem z dnia 22

października 2004 r. z tej przyczyny, że nie zostało ono wniesione przez

profesjonalnego pełnomocnika.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2005 r. Sąd Okręgowy przywrócił

wnioskodawcy termin do złożenia zażalenia na wskazane postanowienie. W

poprzedzającej to postanowienie ponownej skardze o wznowienie, odmiennie niż

uprzednio, wnioskodawca powołał się na przepis art. 401 pkt. 2 k.p.c. i podniósł, iż „był

pozbawiony możności działania..., gdyż postanowienie o odmowie przyznania mu

wynagrodzenia wydano na posiedzeniu niejawnym na wniosek syndyka bez

wcześniejszego doręczenia wnioskodawcy kopii niniejszego wniosku, uniemożliwiając

mu w ten sposób ustosunkowanie się do twierdzeń syndyka...”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wznowienia postępowania z powodu nieważności można żądać m. in. przez

wzgląd na naruszenie przepisów prawa jako przyczyny pozbawienia strony możności

działania. W skardze wnioskodawca nie wskazuje, które z przepisów prawa zostały

naruszone i w jaki sposób. Można jedynie przyjąć, że skarżący upatruje naruszenia

przepisów art. 514 k.p.c. Według § 1 tego artykułu rozprawa odbywa się w wypadkach

wskazanych w ustawie, w innych zaś wypadkach wyznaczenie rozprawy zależy od

uznania sądu (zd. 2), przy czym nie wyznaczając rozprawy sąd może przed

rozstrzygnięciem sprawy wysłuchać uczestników na posiedzeniu sądowym lub zażądać

od nich oświadczeń na piśmie (zd. 3). Zarówno zatem wyznaczenie rozprawy jak i

wysłuchanie uczestników, względnie odebranie oświadczeń od nich, należy do

uprawnień sądu, który z nich korzysta powodowany okolicznościami stanu faktycznego.

W omawianym przypadku obligatoryjne wyznaczenie rozprawy nie jest przewidziane,

wobec czego nie można sądowi czynić zarzutu, że nie skorzystał z takiej możliwości.

Słusznie zatem Sąd Okręgowy skargę odrzucił, nie dostrzegając ustawowej podstawy

wznowienia, na którą skarga ta się powołuje.

Z tego też względu należało oddalić zażalenie z powołaniem się na przepisy art.

39318 § 2, 397 § 1 i 2 i 385 k.p.c. w związku z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o

zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98).

W związku z wniesieniem zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika

wymaga zauważenia, iż pełnomocnik ten, podobnie jak osoba którą reprezentuje,

zmierza

do

podważenia

rozstrzygnięcia

w

przedmiocie

odmowy

przyznania

wynagrodzenia za sprawowanie kurateli przy użyciu środków prawnych, które się

nawzajem wykluczają. Należy bowiem pamiętać, że w postępowaniu procesowym

wznowienie postępowania może nastąpić w sprawie zakończonej prawomocnym

wyrokiem (art. 399 k.p.c.). W postępowaniu nieprocesowym natomiast do wznowienia

może dojść w sprawie zakończonej orzeczeniem merytorycznym (art. 524 § 1 k.p.c.).

Dopóki zatem otwarta jest droga zaskarżenia orzeczenia zapadłego zarówno w

postępowaniu procesowym jaki nieprocesowym – wznowienie postępowania nie

wchodzi w rachubę. W zależności od stanu załatwienia sprawy stronie służy wybór

alternatywnego środka zmierzającego do wzruszenia orzeczenia.

Tymczasem

w

sprawie

niedopuszczalne

jest

zarówno

złożenie

skargi

o wznowienie jak i skargi kasacyjnej, w obu wypadkach przez wzgląd na charakter

postanowienia o odmowie przyznania kuratorowi wynagrodzenia. O ile dla samego

zainteresowanego rozumienie tego zagadnienia mogło być trudne, o tyle w ocenie

profesjonalnego

pełnomocnika,

nie

powinno

ono

przedstawiać

wątpliwości.

W warunkach, gdy profesjonalny pełnomocnik podejmuje czynności zbieżne w

zasadniczej części z tymi, które uprzednio podjął reprezentowany, to nie sposób uznać

to za świadczenie pomocy prawnej, zwłaszcza, jeżeli prezentowane stanowisko

pozbawione jest jurydycznie poprawnej argumentacji.

Z tych wszystkich względów oddaleniu podlegało zażalenie – na zasadzie art.

3941 § 2, 397 § 1 i 39814 k.p.c. – i oddaleniu podlegał także wniosek o przyznanie

wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.

Wymaga zauważenia, iż stosowni do treści § 20 rozp. Min. Spr. z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr

163, poz. 1348 ze zm.) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części.

Rozpoznawany wniosek takiego oświadczenia nie zawiera. Wobec tego także z tego

względu wniosek podlegał oddaleniu.