II CZ 82/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 82/09

POSTANOWIENIE

Dnia 27 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

SSA Barbara Trębska

w sprawie z wniosku M. M. – S.

przy uczestnictwie P. S.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 stycznia 2010 r.,

zażalenia pełnomocnika uczestnika postępowania

radcy prawnego K. K.

w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia

za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej

na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 1 września 2009 r., sygn. akt III Ca (…),

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Ł. w sprawie z wniosku M. M.-S. z udziałem P. S. o podział

majątku wspólnego postanowieniem z dnia 1 września 2009 r. zmienił postanowienie

Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 6 sierpnia 2009 r. w ten sposób, że oddalił wniosek

pełnomocnika uczestnika radcy prawnego K. K. o przyznanie wynagrodzenia za

sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Powyższe postanowienie zaskarżył w całości pełnomocnik z urzędu uczestnika

postępowania. Zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów postępowania, tj.

art. 359 § 1 w zw. z art. 391 k.p.c. przez jego błędne zastosowanie, wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienia sądu drugiej

instancji należące do jednej z trzech kategorii wymienionych w art. 394 1 § 1 i 2 k.p.c.: 1)

odrzucające skargę kasacyjną lub skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia; 2) co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji; 3) kończące postępowanie w sprawie, wydane

w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna z wyjątkiem postanowień, o

których mowa w art. 3981, a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania

zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.

Zaskarżone orzeczenie nie należy do żadnej z wymienionych kategorii. Nie ulega

bowiem wątpliwości, że postanowieniem tym Sąd nie odrzucił skargi kasacyjnej lub

skargi o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem. Nie jest to również

orzeczenie, które kończy postępowanie w sprawie, czy też orzeczenie, którym sąd

rozstrzygnął „co do kosztów procesu”.

Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które

nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji zostało dopuszczone w

ustawie z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. Nr 69, poz. 592), która weszła w życie z dniem 22 maja 2009 r. Dokonując

zmiany art. 3941 § 1 k.p.c. ustawodawca kierował się koniecznością wykonania wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 (OTK ZU 2007, nr 3A, poz.

32) w którym art. 39318 § 2 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do czasu jego uchylenia

przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z

2005 r. Nr 13, poz. 98), w zakresie, w jakim uniemożliwiał zaskarżenie postanowienia w

przedmiocie kosztów procesu zasądzonych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji,

został uznany za niezgodny z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że Trybunał

Konstytucyjny zakwestionował taką sytuację, w której strona nie może zaskarżyć

niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia w zakresie kosztów procesu. Zatem chodzi o

koszty rzeczywiście poniesione przez stronę a następnie rozliczone stosownie do art. 98

i n. k.p.c. albo koszty, których strona w rzeczywistości nie poniosła, bowiem nie miała

obowiązku ich uiścić, natomiast ostatecznie została nimi obciążona na podstawie art.

113 u.k.s.c.

Zaskarżone orzeczenie nie dotyczy kosztów procesu w tym znaczeniu ale

wynagrodzenia pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu, którym żadna ze

stron nie została obciążona. Obowiązek pokrycia kosztów spoczywa na Skarbie

Państwa, a orzeczenie w tym przedmiocie nie podlega zaskarżeniu (zob. postanowienie

SN z 17 listopada 2009 r., III CZ 53/09, niepubl.).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 373 w zw. z art.

39821 i w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.