II CZ 81/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 81/06

POSTANOWIENIE

Dnia 16 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku „H.” GmbH & Co w C.

przy uczestnictwie V.M., A.M. i R.M.

o stwierdzenie wykonalności orzeczenia zagranicznego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 16 listopada 2006 r.,

zażalenia uczestników postępowania

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 2 czerwca 2006 r., sygn. akt [...],

oddala

zażalenie

i

zasądza

od

uczestników

na

rzecz

wnioskodawcy 120 zł kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2006 r. Sąd Apelacyjny zmienił - przez

wprowadzenie odpowiedniego zastrzeżenia - postanowienie Sądu Okręgowego w

P. z dnia 7 grudnia 2005 r. dotyczące stwierdzenia wykonalności punktu

pierwszego wyroku zaocznego Sądu Krajowego w N. z dnia 22 grudnia 2003 r.,

sygn. akt [...] w sprawie z powództwa „R.” GmbH & Co w C. przeciwko V.M., A.M.,

R.M. i firmie „R.".

Skargę kasacyjną z dnia 13 maja 2006 r, wniesioną od tego postanowienia

przez uczestników postępowania, Sąd Apelacyjny - postanowieniem z dnia

2 czerwca 2006 r. odrzucił, ponieważ nie została uiszczona od niej właściwa opłata

stała, przewidziana w art. 24 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398; dalej: „ustawa

o kosztach sądowych”), mimo że uczestników postępowania reprezentował

zawodowy pełnomocnik procesowy.

W zażaleniu skarżący zarzucili, że odrzucenie skargi kasacyjnej nastąpiło

z naruszeniem art. 24 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych, albowiem należna od

skargi opłata podlegała ustaleniu na podstawie „starej ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych". W konkluzji zażalenia wnieśli o uchylenie postanowienia

w zaskarżonej części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, w sprawach

wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia

postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych.

Z przytoczonego przepisu - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu

z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZ 36/06 (nie publ.) - wynika jasno, że linią

wytyczającą granicę czasową między stosowaniem ustawy dotychczasowej,

a zastosowaniem ustawy nowej, jest chwila „zakończenia postępowania w danej

instancji". Ten sposób normatywnych rozstrzygnięć intertemporalnych nie jest

w prawie procesowym nowy, gdyż ustawodawca - określając czynnik czasu

decydujący o stosowaniu derogowanego przepisu prawa - wielokrotnie posługuje

się pojęciem „zakończenie postępowania w danej instancji" lub równoważnym

„zakończenie postępowania w instancji", ewentualnie zbliżonym - „wydanie

orzeczenia kończącego postępowanie przed sądem pierwszej (wyższej) instancji"

(por. art. XVI § 1 p.w. k.p.c., art. 49 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.,

lub § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, Dz.

U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Pojęcie to nie jest także obce kodeksowi

postępowania cywilnego (art. 108 § 1, art. 109, art. 130 3 § 2, art. 182 i art. 276),

z związku z czym bywa wielokrotnie poddawane ocenie w judykaturze - a także

w piśmiennictwie - w odniesieniu do sytuacji innych niż rozwiązywanie kolizji

międzyczasowych. Podsumowując stan prawny, dorobek orzecznictwa i myśli

prawniczej w tym zakresie należy przyjąć - jak stwierdził Sąd Najwyższy

w przytoczonym postanowieniu - że przez pojęcie „zakończenie postępowania

w (danej) instancji" trzeba rozumieć wydanie orzeczenia kończącego postępowanie

w danej instancji, a więc wydanie wyroku (postanowienia co do istoty sprawy) lub

innego orzeczenia

trwale

zamykającego

drogę

do

wydania

wyroku

(np.

postanowienia o umorzeniu postępowania, odrzucenia pozwu itd.).

Sąd Najwyższy podkreślił, że ustawodawca wyraźnie oznaczył kres

stosowania ustawy dotychczasowej na czas postępowania w instancji, a nie np. na

chwilę

wszczęcia

postępowania

w

wyższej

instancji,

łączoną

zazwyczaj

z wniesieniem środka zaskarżenia o charakterze dewolutywnym. Fakt ten ma

istotne znaczenie przy rozstrzyganiu kwestii międzyczasowej, bo jakkolwiek

postępowanie cywilne - procesowe i nieprocesowe - przebiega w zasadzie

w sposób linearny, a poszczególne instancje następują bezpośrednio po sobie, to

jednak między zakończeniem postępowania w jednej a wszczęciem postępowania

w kolejnej instancji dokonywane są czynności tzw. międzyinstancyjne, stanowiące

łącznik między instancjami (np. czynności przygotowawcze do wniesienia środka

zaskarżenia, w tym wniosek o doręczenia orzeczenia, o przywrócenie terminu do

wniesienia środka zaskarżenia itd.). W wielu sytuacjach w ogóle zresztą nie

dochodzi do zainicjowania postępowania w instancji, a mimo to są podejmowane

dalsze czynności, w tym czynności wykonawcze (np. wniosek o stwierdzenie

prawomocności, o doręczenie odpisu dokumentu z akt sprawy itd.) lub zmierzające

do wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia (np. skargi o wznowienie

postępowania) itp., które trudno zakwalifikować do czynności podejmowanych

w pierwszej instancji. Innymi słowy, „czas zakończenia postępowania w danej

instancji", o którym mowa w art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, nie może

być utożsamiany z „z czasem wszczęcia postępowania w kolejnej (wyższej

instancji".

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie podziela

przedstawioną wyżej wykładnię art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych. To

oznacza, że w sytuacji, w której postępowanie przed Sądem Apelacyjnym

zakończyło się 28 lutego 2006 r., a uczestnicy postępowania wnieśli skargę

kasacyjną po wejściu w życie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(2 marca 2006 r.), do skargi mają zastosowanie przepisy tej ustawy. Stanowisko

Sądu Apelacyjnego, zajęte w zaskarżonym postanowieniu, należało więc uznać za

trafne.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 98 w zw. z art. 39821

k.p.c.).