II CZ 80/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 80/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń "Compensa" - Spółce Akcyjnej

Vienna Insurance Group w Warszawie

o zapłatę i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lipca 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach

zawarte w pkt. 3 wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 14 lutego 2012 r.,

I. oddala zażalenie,

II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 120 zł (sto

dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 14 lutego 2012 r.

nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

Wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia w tym przedmiocie art. 102 k.p.c.

Sąd stwierdził, iż powód jest bezrobotny, znajduje się w trudnej sytuacji materialnej

i pozostaje na utrzymaniu żony. Łączny dochód małżonków wynosi 1500 złotych.

Ponadto

w

postępowaniu

pierwszoinstancyjnym

powód

został

obciążony

stosunkowo wysokimi kosztami, które zblizone są do kwoty uzyskanej od

pozwanego z tytułu naprawienia szkody. Dodatkowo Sąd Okręgowy wskazał, iż

konieczność wniesienia apelacji nie wynikała z działań powoda, a samego

apelującego, który bardzo późno zgłosił dowody na okoliczność zapłaty powodowi

części dochodzonych świadczeń oraz błędnego orzeczenia przez sąd pierwszej

instancji o odsetkach.

Pozwany Compensa Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. Vienna Insurance

Group wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie. Zarzucając naruszenie przepisu

art. 102 k.p.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie oraz przepisu art. 233 § 1

k.p.c. i art. 316 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie błędnej oceny dowodów, mających

świadczyć o występowaniu szczególnie uzasadnionego wypadku i skutkującego

błędnym przyjęciem zasady słuszności, pozwany wnosił o zmianę orzeczenia przez

zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego.

Skarżący podniósł ponadto że powód nie jest obecnie bezrobotny, gdyż prowadzi

działalność gospodarczą i przedstawił na tę okoliczność dowód w postaci wydruku

komputerowego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej,

z którego wynika że od dnia 3 sierpnia 2010r. powód ma zarejstrowaną działalność

gospodarcza w zakresie produkcji pozostałej odzieży wierzchniej.

W odpowiedzi na zażalenie powód J. K. wnosił o oddalenie zażalenia jako

bezzasadnego i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

zażaleniowym. Wskazał, że jego dochody są niewielkie, a koszty postępowania

(6.745,88 zł) niewiele niższe jak uzyskana od pozwanego kwota (7.862 zł).

Sąd Najwyższy zważył:

Przepis art. 102 k.p.c. ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem

od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Stanowi on, że w wypadkach

szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko

część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Powyższa regulacja jest

rozwiązaniem

szczególnym,

wykluczającym

stosowanie

niepodlegającym

wszelkich

uogólnień,

wykładni

ponadto

rozszerzającej,

wymagającym

wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Do okoliczności branych pod uwagę przez

sąd przy ocenie przesłanek zastosowania omawianego przepisu, zaliczyć należy

związane z samym przebiegiem postępowania oraz dotyczące stanu majątkowego

i sytuacji życiowej strony. Za trafny należy uznać pogląd, zgodnie z którym sama

sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystana, że strona

bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie

ponieść kosztów, nie stanowi dostatecznej podstawy zwolnienia - na podstawie art.

102 k.p.c. - od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, jeżeli nie przemawiają za

tym dalsze szczególne okoliczności. W zażaleniu pozwany powołał się na nową

okoliczność dotyczącą uzyskiwania przez powoda samodzielnych dochodów.

Nie wykazał jednak ani ich wysokości ani waloru nowości, tj. przyczyn dla których

wcześniej jej nie przedstawił. Pozwany nie zakwestionował ponadto pozostałych

przesłanek,

na

których

zostało

oparte

rozstrzygnięcie

Sądu.

Roszczenie

dochodzone w procesie związane było ze szkodą na osobie, wynikającą z wypadku

komunikacyjnego, w którym powód doznał bardzo poważnych obrażeń ciała.

W związku z przeprowadzeniem postępowania dowodowego obejmującego szereg

opinii biegłych koszty procesu były wysokie i oscylowały w granicach przyznanej

ostatecznie

kwoty.

Sąd

drugoinstancyjny

trafnie

zauważył,

iż

przyczyny

uwzględnienia apelacji pozwanego nie leżały po stronie powoda, a nawet wręcz

były wynikiem zaniedbań zakładu ubezpieczeń, który w trakcie procesu nie wykazał

w jakim zakresie wcześniejszymi świadczeniami zaspokoił szkodę. W części

konieczność wydania orzeczenia reformatoryjnego wynikała ponadto z błędu Sądu

Rejonowego w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach.

W tym stanie rzecz, mając na względzie, że ocena sądu, czy zachodzi

wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 102 k.p.c., ma charakter

dyskrecjonalny,

oparty

na

swobodnym

uznaniu,

kształtowanym

własnym

przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy i może być

podważona

przez

sąd

wyższej

instancji

tylko

wtedy,

gdy

jest

rażąco

niesprawiedliwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 r.,

III CZ 10/12, OSNC 2012, 7-8, poz. 98) i stwierdzając brak przesłanek dla takiej

oceny Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i na mocy

art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił je jako bezzasadne. O kosztach

postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 6

pkt 3 w zw. z § 13 ust 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz. U. Nr 163, poz. 1348).