II CZ 80/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 80/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Kazimierz Zawada

SSA Marek Machnij (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa – Komendy

Powiatowej Policji w Z.

przeciwko Grzegorzowi G. i Towarzystwu Ubezpieczeń

w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 listopada 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej – Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych

TUW w W. na postanowienie o kosztach zawarte w pkt II

wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 3 lutego 2011 r.,

1)

2)

zmienia zaskarżone postanowienie (punkt II wyroku)

w ten sposób, że zasądza od powoda Skarbu Państwa –

Komendy Powiatowej Policji w Z. na rzecz pozwanego

Towarzystwa Ubezpieczeń w W. kwotę 1200 (jeden tysiąc

dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego,

zasądza od powoda Skarbu Państwa – Komendy

Powiatowej Policji w Z. na rzecz pozwanego

Towarzystwa Ubezpieczeń w W. kwotę 150 (sto

pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem, zawartym w punkcie II wyroku z dnia 3

lutego 2011 r., nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego na rzecz pozwanych. Sąd ten wskazał, że w wyniku zmiany wyroku

Sądu pierwszej instancji wskutek oddalenia powództwa w rezultacie uwzględnienia

apelacji, wniesionej przez pozwane Towarzystwo Ubezpieczeń w W., powód

ostatecznie przegrał sprawę w całości, w związku z czym pozwanym stosownie do

art. 98 §1 i 3 k.p.c. należał się zwrot kosztów zastępstwa procesowego, ale z uwagi

na

skomplikowany

charakter

prawny

sprawy

oraz

powstałą

w

toku

jej

rozpoznawania diametralną zmianę poglądów w orzecznictwie co do problemów

istotnych dla jej rozstrzygnięcia, uzasadnione jest zastosowanie art. 102 k.p.c. w

zakresie kosztów postępowania odwoławczego.

W zażaleniu na to postanowienie pozwane Towarzystwo Ubezpieczeń w W.

zarzuciło naruszenie przepisu art. 102 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie

pomimo braku wymaganych do tego przesłanek. Wobec tego pozwany domagał się

zmiany zaskarżonego postanowienia przez orzeczenie o kosztach postępowania

odwoławczego według zasady odpowiedzialności za wynik sporu.

Powód wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania

zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. jest trafny. Pozwany słusznie twierdzi, że

wskazane przez Sąd odwoławczy okoliczności nie mogły w niniejszej sprawie

uzasadniać odstąpienia od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów

procesu za drugą instancję zgodnie z uregulowaną w art. 98 § 1 k.p.c. zasada

odpowiedzialności za wynik sprawy. Zmiana oceny zasadności powództwa, do

której

doszło

w toku

w orzecznictwie,

nie

procesu

oznacza,

w wyniku

zmiany

iż dochodzone

poglądów

żądanie

wyrażanych

kiedykolwiek

było

obiektywnie uzasadnione. Ryzyko, a tym samym także konsekwencje ewentualnej

zmiany oceny zasadności żądania, powinien ponosić przede wszystkim powód,

jako osoba inicjująca proces i angażująca pozwanego w konieczność podjęcia

obrony. Nie ma uzasadnionych podstaw, aby negatywne skutki odmiennej oceny

żądania przerzucać na pozwanego.

Zastosowanie przepisu art. 102 k.p.c. wymagałoby zatem – oprócz

przesłanki w postaci istotnej zmiany poglądów orzecznictwa, na którą zwrócił

uwagę Sąd Okręgowy – istnienia innych okoliczności, które pozwalałyby uznać, że

w konkretnej sprawie występuje wypadek szczególnie uzasadniony, który

przemawia za odstąpieniem – w drodze wyjątku – od zasady odpowiedzialności za

wynik sporu, przewidzianej w art. 98 § 1 k.p.c.

W rachubę mogłyby wchodzić szczególne okoliczności przedmiotowe lub

podmiotowe po tej stronie procesowej, która według powyższej zasady powinna

zwrócić koszty procesu, poniesione przez jej przeciwnika. Z tego punktu widzenia

pozwany zasadnie powołuje się na brak podmiotowych przesłanek uzasadniających

złagodzone traktowanie Skarbu Państwa w zakresie obowiązku zwrotu kosztów.

Odnosi się to zarówno do sytuacji majątkowej powoda, jak i do jego profesjonalnej

obsługi prawnej, umożliwiającej należytą ocenę istnienia uzasadnionych podstaw

do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie.

Nie można odmówić pozwanemu racji również co do tego, że dostrzeżony

przez Sąd drugiej instancji skomplikowany charakter niniejszej sprawy z uwagi na

rodzaj dochodzonego żądania wymagał zwiększonego nakładu pracy i wyższego

poziomu wiedzy profesjonalnego pełnomocnika tej strony, co wiązało się

z korzystnym dla pozwanego ostatecznym wynikiem sporu. Przemawia to

przeciwko zastosowaniu art. 102 k.p.c., gdyż w przeciwnym razie nakład pracy

i zaangażowanie pełnomocnika pozwanego w gruncie rzeczy miałby negatywny

wpływ na ocenę zasadności wniosku tej strony o przyznanie jej zwrotu kosztów

procesu.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 k.p.c. w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. zmienił zaskarżone orzeczenie, z tym że zasądził wyłącznie

wskazaną w zażaleniu wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie 1.200 zł, pomimo

iż całość kosztów przysługujących pozwanemu mogłaby wynosić w tym wypadku

nawet 3.328 zł (opłata od apelacji – 1.528 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika

procesowego – 1.800 zł).

Ponadto na mocy art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 109, art. 98 § 1 i 3 k.p.c.

oraz art. 3941 § 3 w zw. art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. i § 6 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 2

pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa

kosztów

pomocy

prawnej

udzielonej

przez

radcę

prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzeczono o kosztach

postępowania zażaleniowego odpowiednio do wyniku sprawy w tej instancji.