II CZ 8/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 8/08

POSTANOWIENIE

Dnia 27 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku Prowincji X. w C. Zgromadzenia Sióstr (...)

przy uczestnictwie Fundacji Z.(...) w K. oraz Skarbu Państwa - Starosty X.

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 marca 2008 r.,

zażalenia uczestnika postępowania - Fundacji Z.(...) w K.

na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt II Ca

(…),

uchyla zaskarżone postanowienie w części odrzucającej apelację i odrzuca

zażalenie w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r. odmówił

uczestnikowi postępowania Fundacji Z.(...) w K. dalszego udziału w sprawie i odrzucił

wniesioną przez niego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 25

kwietnia 2007 r. Sąd Okręgowy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie ma żadnych

podstaw do uznania, ze wynik postępowania dotyczy praw istniejącej Fundacji Z.(...).

Jest ona bowiem inną osobą prawną niż Fundacja „Z.(...)” ujawniona w księdze

wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, której dotyczy wniosek o stwierdzenie

zasiedzenia. Ta ostatnia została zniesiona dekretem z dnia 24 kwietnia 1952 r. o

zniesieniu fundacji (Dz. U. Nr 25, poz. 172). Utworzona ustawą z dnia 18 września 2001

r. (Dz. U. Nr 130, poz. 1451) Fundacja Z.(...), biorąca udział w sprawie jako uczestnik

postępowania, wyposażona została w majątek, który nie obejmuje przedmiotowej

nieruchomości. Tym samym wynik postępowania w niniejszej sprawie nie dotyczy

bezpośrednio, ani pośrednio wymienionego uczestnika postępowania. Okoliczność, że

mógłby on ewentualnie ubiegać się o przeniesienie na swoją rzecz przez Skarb Państwa

własności nieruchomości objętej wnioskiem, stwarza jedynie po jego stronie pewien

interes faktyczny, który nie uzasadnia udziału w postępowaniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Fundacja Z.(...) w K. wniosła o jego

uchylenie. Podniosła zarzuty naruszenia art. 370 w związku z art. 373 k.p.c. przez

bezzasadne odrzucenie apelacji, art. 510 § 1 k.p.c. na sutek wadliwego przyjęcia, że

skarżący nie jest uczestnikiem postępowania, gdyż wynik postępowania nie dotyczy

jego praw oraz art. 2, art. 21 ust.1 i art. 64 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

przez pozbawienie go udziału w postępowaniu, którego wynikiem jest bezpośrednio

zainteresowany. W uzasadnieniu wskazała, że – wbrew odmiennemu zapatrywaniu

Sądu Okręgowego – pozostaje następcą prawnym zniesionej w 1952 r. Fundacji Z.(...),

a wykaz majątku, w jaki została wyposażona po restytucji w 2001 r., nie jest zamknięty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odmówił Fundacji Z.(...) w K.

dalszego udziału w sprawie i odrzucił wniesioną przez niego apelację od orzeczenia

wydanego po przeprowadzeniu postępowania z jego udziałem. Postanowienie to

zawiera zatem dwa rozstrzygnięcia i oba one zostały zakwestionowane zażaleniem.

Zgodnie z treścią art. 3941 § 2 k.p.c., w sprawach, w których przysługuje skarga

kasacyjna zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sadu drugiej

instancji kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o jakich mowa w

art. 3981, a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na

postanowienie sądu pierwszej instancji. Postanowienie odmawiające uczestnikowi

dalszego udziału w sprawie zakończonej przy jego uczestnictwie nie jest orzeczeniem

kończącym postępowanie w rozumieniu przytoczonego wyżej przepisu. Nie podlega ona

zatem zaskarżeniu zażaleniem. W tej części zażalenie musi być odrzucone jako

niedopuszczalne.

Niewątpliwie odmówienie skarżącemu dalszego udziału w sprawie stanowiło

przesłankę odrzucenia wniesionej przez niego apelacji. Zasadność oceny wyrażonej

przy tym przez Sąd drugiej instancji może więc zostać poddana kontroli w ramach art.

380 k.p.c. W istocie bowiem skarżący w zażaleniu żądanie takie wyraził jednoznacznie.

Podniesionym w tym zakresie zarzutom i przytoczonej w ich uzasadnieniu argumentacji

nie można odmówić słuszności.

Należy zgodzić się z zapatrywaniem Sądu Okręgowego, że dopuszczalna jest

odmowa dalszego udziału w postępowaniu nieprocesowym osobie, która nie jest

zainteresowana jego wynikiem. Pogląd taki, prezentowany jest w orzecznictwie (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 października 1999 r., II CKN 606/99, nie

publ.) i – co do zasady - należy się z nim zgodzić. W judykaturze zwrócono jednak

uwagę na to, że legitymacja osoby zainteresowanej udziałem w takim postępowaniu ma

charakter przesłanki materialnej. W sytuacji, gdy nie była ona kwestionowana i

postępowanie przed sądem pierwszej instancji zakończyło się z udziałem określonego

uczestnika postępowania, wniesiona przez niego apelacja nie może być odrzucona jako

niedopuszczalna ze wskazaniem, że wynik sprawy nie dotyczy tego uczestnika i nie jest

on zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. Apelacji takiej nie można uznać za

wniesioną przez podmiot nieuprawniony. To, czy kwestionowane rozstrzygnięcie

oddziałuje na sytuację prawną skarżącego podlega rozważeniu - w takim przypadku - w

ramach oceny zasadności wniesionego środka odwoławczego (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 grudnia 1998 r., II CKN 699/98, nie publ.). Skład orzekający

aprobuje ten pogląd i uznaje, że odnosi się on w pełni do okoliczności rozpoznawanej

sprawy, w której kwestia oddziaływania rozstrzygnięcia na prawa skarżącego pozostaje

sporna.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 373 w związku z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. orzekł, jak w

sentencji.