II CZ 78/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 78/07

POSTANOWIENIE

Dnia 17 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

SSA Michał Kłos

w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

przy uczestnictwie H.J. i "G." - Spółki Akcyjnej

o pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 października 2007 r.,

zażalenia uczestnika postępowania "G." - Spółki Akcyjnej

na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z dnia 14 marca 2007 r. na podstawie

art. 373 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i

naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535) pozbawił H.J. członka zarządu G. Spółki

akcyjnej, prawa prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji

członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej,

przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu - na okres

lat trzech.

Powyższe orzeczenia zaskarżyła apelacją G. S.A., podnosząc między

innymi brak swojej legitymacji w postępowaniu.

Sąd Okręgowy w Ł. postanowieniem z dnia 29 czerwca 2007 r. odrzucił

apelację. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że skarżąca ma rację

twierdząc, że nie powinna być dopuszczona przez Sąd Rejonowy do udziału

w sprawie. Obowiązkiem sądu w postępowaniu nieprocesowym jest nie tylko

pozytywne ustalenie kręgu zainteresowanych, ale również eliminacja z urzędu

takich dotychczasowych uczestników, którzy nie wykazują wyraźnego interesu

uczestnictwa, a wynik postępowania ich nie dotyczy. Powołując się na

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 października 1999 r. III CKN 606/99,

OSNC z 2000 r., nr 4, poz. 68 Sąd Okręgowy uznał, że zbędne jest pozostawienie

aż do uprawomocnienia się postanowienia takich podmiotów, których udział okazał

się lub był od początku nieuzasadniony – należy im odmówić dalszego udziału

w sprawie. W konsekwencji, zdaniem Sądu Okręgowego, skarżąca nie ma

uprawnienia procesowego zaskarżenia zapadłego w niniejszej sprawie orzeczenia.

Środek zaskarżenia powinien być bowiem wniesiony przez legitymowany

do zaskarżenia danego orzeczenia podmiot prawny. Z uwagi na brak przymiotu

uczestnika po stronie skarżącej oraz brak jej interesu prawnego w zaskarżeniu

orzeczenia apelacja podlegała odrzuceniu na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art.

370 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.

Na

postanowienie

Sądu

Okręgowego

G. S.A.

wniosła

zażalenie.

W uzasadnieniu zażalenia argumentowała, że w toku postępowania przed Sądem

pierwszej instancji była uczestnikiem postępowania, zaś H. J. nie był uczestnikiem,

przez to został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, co skutkowało

nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z treści art. 376 ust. 1 zdanie 2 ustawy – prawo upadłościowe i naprawcze

(Dz.U. Nr 60 z 2003 r., poz. 535 ze zm.) wynika, że do postępowań w sprawach

o pozbawienie praw prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek

oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika

w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub

stowarzyszenia stosuje się przepisy o postępowaniu nieprocesowym. Biorąc pod

uwagę konstrukcje przepisów o postępowaniu nieprocesowym, należy przyjąć,

że art.

pr. up.

i

n.

odsyła

do

przepisów ogólnych

postępowania

nieprocesowego, tj. art. 506 - 525 k.p.c. Wśród tych przepisów jest art. 510 § 1

k.p.c., zgodnie z którym zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw

dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy, aż do

zakończenia postępowania w drugiej instancji. Jeżeli weźmie udział staje się

uczestnikiem.

G. Spółka akcyjna została wprawdzie wskazana przez wnioskodawcę jako

uczestnik postępowania, ale nie wykazano, że wynik sprawy dotyczy jej praw, co

więcej w apelacji G. Spółka akcyjna zakwestionowała swoją legitymację do

uczestnictwa w sprawie a w zażaleniu wystąpiła w obronie interesu H.J., a nie

swojego.

W powołanym przez Sąd Okręgowy postanowieniu z dnia 1 października

1999 r., Sąd Najwyższy wskazał, że sąd nie może odmówić dalszego udziału

w postępowaniu nieprocesowym osobie, która nie jest zainteresowana w sprawie.

W postępowaniu

nieprocesowym

zbędne

byłoby

pozostawienie

aż

do

uprawomocnienia się orzeczenia osoby, której udział okazał się lub był od początku

nieuzasadniony. Przemawia za tym nie tylko wola sądu w kształtowaniu

podmiotowej strony tego postępowania niezależnie od woli wnioskodawcy, ale

i wzgląd na ekonomię postępowania jak i nieobciążanie udziałem w postępowaniu

sądowym osób, które same deklarują brak zainteresowania w sprawie albo okazuje

się on w toku postępowania.

W apelacji sama G. S.A. zakwestionowała swoją legitymację. Sąd Okręgowy

trafnie odmówił jej dalszego udziału w postępowaniu czego konsekwencją było

odrzucenie apelacji. W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu apelacji

podniesiono tylko kwestie dotyczące interesu innej osoby H.J., którego prawa miały

zostać naruszone w postępowaniu przez sądem pierwszej instancji. Między G.

Spółką Akcyjną a H.J. istnieje więź wynikająca z tego, że H.J. jest Prezesem

Zarządu G. S.A. Nie daje to jednak G. S.A. interesu prawnego do występowania w

postępowaniu nieprocesowym dotyczącym H. J. i do wnoszenia apelacji od

orzeczenia Sądu pierwszej instancji.

Z powyższych względów na mocy art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.