II CZ 76/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 76/10

POSTANOWIENIE

Dnia 8 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Marian Kocon

w sprawie z powództwa Leokadii P. i Zenona P.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń - Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 września 2010 r.,

zażalenia powodów

na postanowienie o kosztach

zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 marca 2010 r.,

1.

2.

3. zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że

zasądza na rzecz strony pozwanej od powódki kwotę

3.350 (trzy tysiące trzysta pięćdziesiąt) zł oraz od

powoda kwotę 2.350 (dwa tysiące trzysta pięćdziesiąt) zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego,

oddala zażalenie w pozostałej części,

znosi

wzajemnie

pomiędzy

stronami

koszty

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem zawartym w punkcie II wyroku z dnia

24 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny. obciążył pozwanych kosztami postępowania

apelacyjnego i zasądził na rzecz pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń

S.A. w W. Oddział w P. kwotę 3 800 zł od powódki Leokadii P. oraz kwotę 2 800 zł

od powoda Zenona P.

W zażaleniu pełnomocnik powodów zarzucił naruszenie art. 98 k.p.c., art.

100 zd. 2 k.p.c., art. 102 k.p.c. oraz art. 105 § 1 i art. 98 § 3 w zw. z art. 99 k.p.c.

oraz w zw. z § 2 ust. 2, § 6 pkt 6 i § 12 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W konkluzji wniósł

o zmianę zaskarżonego postanowienia i nieobciążanie strony powodowej kosztami

postępowania apelacyjnego, ewentualnie o zmniejszenie zasądzonych od powoda

kosztów z kwoty 2 800 zł do kwoty 2 350 zł oraz kosztów zasądzonych od powódki

z kwoty 3 800 zł do kwoty 3 350 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadą w procesie cywilnym jest, że strona przegrywająca sprawę

obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do

celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.). Tylko

w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony

przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami

(art. 102 k.p.c.). Przepis art. 102 k.p.c. jako szczególny nie podlega wykładni

rozszerzającej. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się

stosowanie art. 102 k.p.c., gdy strona przegrywająca znajduje się w wyjątkowo

ciężkiej

sytuacji

przeświadczona

majątkowej,

o

a

wytaczając

powództwo

była

subiektywnie

słuszności dochodzonego

roszczenia,

natomiast

strona

przegrywająca korzystała ze stałej obsługi prawnej i nie poniosła dodatkowych

nakładów na prowadzenie procesu (wyrok SN z dnia 17 listopada 1972 r., I PR

423/72, OSNCP 1973, nr 7-8, poz.138), gdy dochodzone roszczenie wynika

z niejasno sformułowanych przepisów (wyrok SN z dnia 6 grudnia 1973 r., I PR

456/73, OSNCP 1974, nr 9, poz.154), gdy sprawa ma wątpliwy i dyskusyjny

charakter (postanowienie SN z dnia z 27 kwietnia 1971 r., I PZ 17/71, OSNCP

1971, nr 12, poz. 222).

W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom żalących się, nie było

podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. Z uzasadnienia wyroku Sądu

Apelacyjnego wynika bowiem, że sytuacja materialna powodów nie jest szczególnie

ciężka. Nie przekonuje również podniesiony w zażaleniu argument, o trudności

w oszacowaniu należnego na podstawie art. 446 § 3 k.c. odszkodowania. Takie

rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że we wszystkich sprawach, w których

sporna jest wysokość odszkodowania, podlegającego ocenie przy zastosowaniu

wielu okoliczności, należałoby nie obciążać poszkodowanych kosztami procesu.

Taka praktyka byłaby nieuzasadniona ze względu na wyjątkowy, jak już

podkreślono,

charakter

precedensowego,

a

art.

powodowie

k.p.c.

Sprawa

reprezentowani

pełnomocnika mieli możliwość i obowiązek

nie

miała

przez

charakteru

profesjonalnego

wszechstronnego rozważenia, czy

i w jakim zakresie przysługuje im dochodzone roszczenie.

Sąd Apelacyjny uwzględniwszy apelację pozwanego w całości prawidłowo

uznał powodów jako przegrywających sprawę i w konsekwencji, na podstawie art.

98 § 1 i 3 k.p.c., obciążył ich kosztami postępowania apelacyjnego.

Zażalenie należało jednak częściowo uwzględnić, trafnie bowiem skarżący

podnieśli, że wysokość kosztów postępowania przed Sądem drugiej instancji,

którymi zostali obciążeni jest nieprawidłowa.

W cytowanej w zażaleniu uchwale z dnia 30 stycznia 2007 r., III CZP 130/06

(OSNC 2008, nr 1 poz. 1) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wielopodmiotowy charakter

strony w danej sprawie nie stanowi wyodrębnionego kryterium ustalania kosztów

związanych z zastępstwem procesowym. Sprawa jest jedna, bez względu na liczbę

występujących w niej osób i strona też jest jedna, również wtedy gdy - przy

współuczestnictwie procesowym - w jej charakterze występuje kilka podmiotów.

Także w takim wypadku wynagrodzenie występującego w sprawie pełnomocnika

powinno być ustalone według kryterium wartości przedmiotu sprawy lub rodzaju

sprawy. Ustalając wysokość kosztów procesu należnych stronie pozwanej od

powodów należało mieć na względzie uregulowanie przyjęte w art.105 § 1 k.p.c.,

zgodnie z którym współuczestnicy sporu zwracają koszty procesu w częściach

równych. Sąd może jednak nakazać zwrot kosztów odpowiednio do udziału

każdego ze współuczestników w sprawie, jeżeli pod tym względem zachodzą

znaczne różnice, a także przepis art. 109 § 2 k.p.c., zawierający przesłanki, którymi

sąd powinien kierować się przy ocenie wysokości kosztów należnych stronie

wygrywającej od strony przegrywającej sprawę.

Strona pozwana poniosła opłatę w wysokości 2 000 zł od apelacji w części

dotyczącej rozstrzygnięcia w stosunku do powódki oraz 1 000 zł w części

dotyczącej rozstrzygnięcia w stosunku do powoda. Wynagrodzenie z tytułu

zastępstwa procesowego strony pozwanej należało określić kwotą 2 700 zł. i kwotą

tą obciążyć powodów w równych częściach. Oznacza to, że na rzecz strony

pozwanej należało na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasądzić od powódki kwotę

3 350 zł oraz od powoda kwotę 2 350 zł. Z tych względów podstawie art. 394 1 § 3

w zw. z art. 39815 § 1 zd. pierwsze k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w pkt 1

sentencji postanowienia Zażalenie w pozostałej części, jako nieuzasadnione,

podlegało oddaleniu (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 § 1 k.p.c.). Wobec tego, że

zażalenie

zostało

uwzględnione

tylko

częściowo,

koszty

postępowania

zażaleniowego podlegały zniesieniu między stronami (art.100 w zw. z art. 391 § 1

i art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.).