II CZ 74/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 74/10

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

ze skargi A. G. i K. G.-G.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I ACa (…)

wydanym w sprawie z powództwa „P.(...)” – Spółki Jawnej z siedzibą w K.

przeciwko A. G. i K. G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 października 2010

r.,

zażalenia pozwanych (skarżących)

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Pozwana A. G. i K. G. złożyły skargę o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 marca 2006 r., wskazując

następujące podstawy skargi: 1) działający w sprawie pełnomocnik strony powodowej

(spółki jawnej) nie był należycie umocowany do występowania w procesie (jego

umocowanie obejmowało powództwo wyłącznie przeciwko osobom fizycznym, a

powództwo w istocie skierowane zostało przeciwko spółce cywilnej); 2) strona pozwana

nie miała zdolności sądowej (jako spółka cywilna, art. 860 k.c.); 3) pozwane zostały

pozbawione możliwości obrony swoich praw jako osoby fizyczne. W ocenie skarżących,

podstawy te wynikają z treści art. 401 pkt 2 k.p.c. Skarżące (pozwane) nie były

powiadomione o czynnościach procesowych i o wydawanych orzeczeniach. O

nienależytym umocowaniu pełnomocnika strony powodowej obie skarżące dowiedziały

się z treści doręczonego nim uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 2

października 2009 r., oddalającego wniosek o sprostowanie wyroku z dnia 15 marca

2006 r. [tj. w dniu 7 października 2009 r., k. (…) akt sprawy]. Natomiast w dniu 28

grudnia 2009 r. skarżące dowiedziały się tego, że postępowanie rozpoznawcze toczyło

się przeciwko nim jako osobom fizycznym [treść postanowienia prostującego oczywistą

niedokładność w nakazie zapłaty z dnia 8 lipca 2002 r., k. (…) akt].

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 23 marca 2010 r. odrzucił skargę

skarżących. Przyjął bowiem właściwe umocowanie pełnomocnika strony powodowej i

stwierdził, że obejmowało ono upoważnienie do wytoczenia powództwa przeciwko

pozwanym jako osobom fizycznym (a nie tylko – przeciwko spółce cywilnej). Pozwane

już od chwili złożenia pozwu wiedziały o swoim statusie procesowym. Powołując wiele

faktów procesowych i dat, Sąd Apelacyjny przyjął, że skarga o wznowienie

postępowania z dnia 7 stycznia 2010 r. została wniesiona po upływie trzymiesięcznego

terminu przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na to postanowienie skarżące wskazały na naruszenie art. 410 § 1

k.p.c., art. 361 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c., art. 261 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.

Skarżące wnosiły o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżące utrzymują, że wystąpiły wszystkie trzy, wskazane w skardze, podstawy

wznowienia postępowania i że w odniesieniu do tych podstaw został zachowany termin

przewidziany w art. 407 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 401 pkt 2 k.p.c., można żądać

wznowienia postępowania, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, nie

była należycie reprezentowana lub w wyniku naruszenia przepisów prawa była

pozbawiona możności działania. Strona skarżąca wskazuje trzy – jej zdaniem –

istniejące podstawy wznowienia (w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c.) w ten sposób, że

eksponując fakt umocowania pełnomocnika strony powodowej jedynie do wystąpienia z

powództwem przeciwko spółce cywilnej, podnosi jednocześnie brak zdolności sądowej

tego podmiotu i pozbawienie możliwości obrony przez skarżące swoich praw w

postępowaniu rozpoznawczym. Zdaniem skarżących, postępowanie rozpoznawcze

toczyło się w istocie nie przeciwko nim jako osobom fizycznym [mimo obowiązującego

umocowania pełnomocnika strony powodowej) i w konsekwencji doszło do pozbawienia

obu skarżących możliwości obrony ich praw przed Sądami meriti (w postaci m. in.

niemożności osobistego uczestniczenia w czynnościach procesowych, k. (…) akt I ACa

(…)].

W judykaturze Sądu Najwyższego dominuje trafne stanowisko, że z powodu

nienależytej reprezentacji wznowienia postępowania może żądać tylko ta strona, która

nie była należycie umocowana (w danej sprawie – strona powodowa; por. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2008 r., II CZ 67/08, OSN-ZD

2009, z. A, poz. 26). Taka podstawa wznowienia nie może zatem być brana pod uwagę

w niniejszym postępowaniu zażaleniowym.

Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że obie skarżące dowiedziały się znacznie

wcześniej o swoim statusie pozwanych w postępowaniu rozpoznawczym (jako osób

fizycznych) niż ponoszą to w skardze o wznowienie i obecnie w uzasadnieniu

wniesionego zażalenia. Ustalenia takie zostały właściwie udokumentowane w treści

uzasadnienia zaskarżonego postanowienia m.in. w wyniku wskazania treści pozwu,

treści pism procesowych skarżących w postępowaniu rozpoznawczym. Zwrócono też

tam uwagę na to, że proces zakończony wyrokiem obejmował właśnie obie skarżące

jako osoby fizyczne. Pełnomocnik A. i K. G. był powiadomiony o terminie rozprawy

apelacyjnej [k. (…) akt sprawy; por. też treść umocowania udzielonego w dniu 6 sierpnia

2009 r., k. (…) akt sprawy]. W zażaleniu podtrzymywane jest odmienne stanowisko

skarżących bez próby podważania ustaleń faktycznych Sądu Apelacyjnego w tym

zakresie.

Skargę o wznowienie postępowania (ze wskazaniem wszystkich trzech jej

podstaw, pkt 1-3 zażalenia) wniesiono w dniu 7 stycznia 2010 r. W tej sytuacji

niedochowany został przewidziany w art. 407 § 1 k.p.c termin wniesienia tej skargi w

odniesieniu do jej podstaw wskazanych w pkt 2 i 3 zażalenia. Niezależnie zatem od

tego, czy takie podstawy wznowienia rzeczywiście wystąpiły, należało odrzucić skargę

kasacyjna pozwanych jako złożoną z uchybieniem art. 407 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny

zasadnie zatem ograniczył się do badania tego, czy skarżące znały (i od kiedy) swój

procesowy status (jako pozwanych). W wyniku dokonanych ustaleń trafnie odrzucił

skargę jako niedopuszczalną (art. 410 § 1 k.p.c).

W tej sytuacji Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżących jako nieuzasadnione

(art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.).