II CZ 73/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 73/08

POSTANOWIENIE

Dnia 30 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H. S. i P. S.

przeciwko Bankowi - Spółce Akcyjnej w W.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 października 2008

r.,

zażalenia powodów

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 12 maja 2008 r., sygn. akt I ACa (…) [I

WSC (…)],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Powodowie wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 12

maja 2008 r. odrzucające ich zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 14 kwietnia

2008 r. odrzucające skargę kasacyjną powodów.

Sąd Apelacyjny rozpoznając wniosek powodów o zwolnienie od kosztów

sądowych zawarty w skardze kasacyjnej, postanowieniem z dnia 22 lutego 2008 r.

zwolnił powodów od uiszczenia kosztów sądowych częściowo, a mianowicie od opłaty

sądowej od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł, a w pozostałej części wniosek

oddalił. Pełnomocnik powodów potwierdził odbiór powyższego postanowienia w dniu 6

marca 2008 r. wraz z zarządzeniem wzywającym go do uiszczenia opłaty sądowej od

skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia

skargi kasacyjnej. Kwota ta została uiszczona, ale ze znacznym przekroczeniem

terminu. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2008 r.

odrzucił skargę kasacyjną powodów na podstawie art. 398 6 § 2 k.p.c. Zażalenie na to

postanowienie

zostało

wniesione

przez

pełnomocnika

powodów,

który

uiścił

jednocześnie opłatę w wysokości 200 zł. Zażalenie nie zawierało wniosku o zwolnienie

od kosztów sądowych, a jedynie stwierdzenie, że jest to kwota należna nadto, że

wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej był zgłoszony

omyłkowo ponieważ powodowie wcześniejszym orzeczeniem Sądu Okręgowego w K.

zostali zwolnieni od kosztów sądowych.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że z uwagi na to, iż postanowieniem Sądu

Okręgowego w K. z dnia 27 sierpnia 2004 r. powodowie zostali jedynie zwolnieni od

wpisu w sprawie, a nie kosztów sądowych w całości, natomiast postanowieniem z dnia

22 lutego 2008 r. Sąd Apelacyjny zwolnił powodów częściowo jedynie od opłaty od

skargi kasacyjnej, zażalenie wniesione na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 14

kwietnia 2008 r. nie zostało należycie opłacone, gdyż powodowie winni byli uiścić opłatę

sądową od zażalenia równą 1/5 części całej opłaty sądowej, zgodnie z art. 19 ust. 3 pkt

2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr

167, poz. 1398 ze zm.) lub ewentualnie złożyć wniosek o zwolnienie ich od uiszczenia

należnej opłaty sądowej od zażalenia. W tej sytuacji zażalenie powodów podlegało

odrzuceniu na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. i art. 397 § 2

k.p.c.

Od powyższego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 12 maja 2008 r.

zażalenie wnieśli powodowie, którzy zaskarżyli je w całości zarzucając naruszenie

prawa procesowego, tj. – art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), poprzez

nieuwzględnienie, że zwolnienie powodów od wpisu w sprawie oznacza również

zwolnienie od opłaty sądowej od zażalenia; - art. 325 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c.

poprzez oznaczenie zakresu rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Sądu

Okręgowego w K. z dnia 27 sierpnia 2004 r. wbrew literalnej treści jego sentencji. W

uzasadnieniu zażalenia powodowie podnieśli, że ogólne zwolnienie od opłat oznacza

zwolnienie od obowiązku uiszczenia wszelkich mogących pojawić się w toku

postępowania sądowego opłat od kolejno wnoszonych pism podlegających opłacie.

Dlatego uwzględniając wniosek powodów jedynie w zakresie zwolnienia powodów od

opłaty od pozwu sąd obowiązany był w sentencji tego postanowienia ściśle i

jednoznacznie określić zakres tego zwolnienia, bowiem zwolnienie od opłat sądowych

oznacza, że zwolnienie to dotyczy zarówno opłaty od pozwu, jak też opłaty od apelacji.

Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, że postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 27

sierpnia 2004 r., którym powodowie zostali zwolnieni od wpisu, nie odnosi się także do

opłaty sądowej od zażalenia. Ustalając znaczenie postanowienia Sądu Okręgowego w

K. Sąd Apelacyjny powinien kierować się sentencją tego postanowienia, a nie jego

uzasadnieniem. Z uwagi na te zarzuty powodowie wnieśli o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dla rozstrzygnięcia o zasadności zażalenia wniesionego przez powodów nie ma

znaczenia wykładnia sentencji postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 sierpnia

2004 r., którym powodowie zostali częściowo zwolnieni od kosztów sądowych w

sprawie, a mianowicie od wpisu w części powyżej 2.000 zł. Sprawa, w której powodowie

korzystali z częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, została bowiem prawomocnie

zakończona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 18 października 2007 r. Zgodnie z

uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP

142/07 (opublikowaną w OSNC 2008 r., Nr 11, poz. 122) zwolnienie strony od kosztów

sądowych w sprawie, przyznane w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie

obejmuje postępowania kasacyjnego. Obecnie postępowanie kasacyjne utraciło charakter

postępowania w trzeciej instancji. W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy

wyjaśnił, że cel i przedmiot postępowania przed Sądem Najwyższym jest inny niż przedmiot

i cel postępowania przed sądem powszechnym. Sąd Najwyższy nie rozstrzyga sprawy ani

nie osądza osób oraz zgłaszanych przez nie roszczeń, lecz wyłącznie kontroluje legalność

zaskarżonego orzeczenia. Orzeczenie merytoryczne kończące postępowanie w sprawie

koncentruje w sobie także wyniki całego poprzedzającego je postępowania. Przyznanie

zwolnienia od kosztów sądowych zostaje pochłonięte przez uprawomocnienie się

orzeczenia rozstrzygającego istotę sprawy. Wraz z uprawomocnieniem się orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie, odpada cel przyznania stronie zwolnienia od kosztów

sądowych.

Dlatego

zwolnieniem

od

kosztów

sądowych

przyznanym

stronie

w

postępowaniu rozpoznawczym nie jest objęte postępowanie kasacyjne.

Uwzględniając powyższe uwagi, trzeba stwierdzić, że z chwilą wydania przez Sąd

Apelacyjny w dniu 18 października 2007 r. wyroku w sprawie, przestało obowiązywać w

postępowaniu kasacyjnym wcześniejsze postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 27

sierpnia 2004 r. o zwolnieniu powodów od kosztów sądowych. W związku z wniesioną

przez powodów skargą kasacyjną powodowie złożyli nowy wniosek o zwolnienie ich od

kosztów sądowych, który został rozstrzygnięty postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia

22 lutego 2008 r., którym powodowie zostali zwolnieni od uiszczenia kosztów sądowych

częściowo, a mianowicie od opłaty od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 1.000 zł. To ostatnie

postanowienie Sądu Apelacyjnego wyznaczało zakres, w jakim powodowie korzystali ze

zwolnienia od kosztów sądowych na etapie postępowania kasacyjnego. Postanowieniem

tym, wydanym na podstawie art. 101 ust. 1 w związku z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28

lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze

zm.), powodowie zostali zwolnieni od obowiązku uiszczenia określonej kwoty (powyżej

1.000 zł) opłaty od skargi kasacyjnej. Zgodnie więc z art. 101 ust. 3 tej ustawy

powodowie mieli obowiązek uiszczenia innych opłat, w tym od wniesionego zażalenia na

postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 14 kwietnia 2008 r. odrzucające skargę

kasacyjną. Ponieważ była to opłata, określona przepisem art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy

z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w wysokości

stosunkowej obliczanej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia – o

której mowa w art. 1302 § 3 k.p.c. - a zażalenie zostało wniesione przez pełnomocnika

powodów będącego adwokatem, zażalenie jako nienależycie opłacone, a zarazem nie

zawierające wniosku o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych, zasadnie zostało

odrzucone przez sąd odwoławczy, co znajdowało podstawę prawną w przepisie art.

1302 § 3 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.