II CZ 73/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 73/05

POSTANOWIENIE

Dnia 24 sierpnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący)

SSN Bronisław Czech

SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi M. K.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie z

powództwa M. K. i Z. K.

przeciwko K. S.

przy udziale Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Rejonowego w P. na przewlekłość

postępowania w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w P., sygn. akt XII GNc

(…),

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 sierpnia 2005 r.,

zażalenia skarżącej M. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 25 maja

2005 r., sygn. akt IX S (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 25 maja 2005 r. odrzucił skargę

powódki M. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

tego Sądu z dnia 17 listopada 2004 r., oddalającego skargę tejże powódki na

przewlekłość postępowania, albowiem uznał, że powódka nie uzupełniła w terminie

braku skargi i nie dołączyła pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu, który

sporządził skargę, gdyż złożone przez nią pełnomocnictwo udzielone temu radcy

prawnemu nie obejmuje wniesienia skargi.

W zażaleniu na wymienione postanowienie powódka podniosła, że złożone przez

nią pełnomocnictwo, zawierające sformułowanie, że „obejmuje ono każdy etap

postępowania”, jest pełnomocnictwem ogólnym (art. 91 pkt 1 k.p.c.) i rozciąga się na

wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i

postępowanie

wywołane

jej

wniesieniem.

Wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następujące:

Złożone przez powódkę pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu T. D. jest

pełnomocnictwem procesowym szczególnym (art. 88 k.p.c.), gdyż zawiera upoważnienie

do prowadzenia określonej w nim sprawy. Dla oceny zasadności zaskarżonego

postanowienia decydujące znaczenie ma zatem rozstrzygnięcie, czy pełnomocnictwo to

obejmuje czynności związane ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia wydanego w sprawie, do prowadzenia której ono upoważnia.

Zakres umocowania pełnomocnika wynikający z pełnomocnictwa procesowego

(tak ogólnego jak i szczególnego) określa art. 91 k.p.c. Stosownie do punktu 1 tego

artykułu, pełnomocnictwo procesowe obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do

wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa

wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich

wniesieniem, jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy. W

przepisie tym nie wymieniono czynności łączących się ze skargą o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie świadczy to jednak, że

pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje tych czynności.

Z unormowania art. 91 pkt 1 k.p.c. wynika, że zakres pełnomocnictwa

procesowego został określony w tym przepisie w sposób ogólny w pierwszej jego

części, a w dalszej części, po słowach „nie wyłączając”, przykładowo wymienione

zostały łączące się ze sprawą czynności procesowe, na które rozciąga się

pełnomocnictwo. Sformułowanie pierwszej części wymienionego przepisu wskazuje, że

pełnomocnictwo procesowe obejmuje nie tylko czynności potrzebne do prowadzenia

sprawy do czasu uprawomocnienia się kończącego je orzeczenia, ale jego zakres jest

szerszy, gdyż obejmuje „wszystkie łączące się ze sprawą czynności procesowe”. Na

wyjaśnienie jakie są to czynności pozwala przykładowe ich wymienienie w dalszej części

przepisu. Skoro stanowi on, że zakres pełnomocnictwa procesowego obejmuje

czynności związane z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym od

prawomocnego orzeczenia, jakim jest skarga o wznowienie postępowania (art. 399

k.p.c.), i obejmuje postępowanie wywołane jej wniesieniem, to czynnościami

procesowymi łączącymi się ze sprawą w rozumieniu art. 91 pkt 1 k.p.c. są także

czynności związane z innymi nadzwyczajnymi środkami prawnymi przysługującymi od

prawomocnych orzeczeń i podejmowane w postępowaniu wywołanym ich wniesieniem.

Takimi środkami są zaś skarga kasacyjna (art. 3981 k.p.c.) i skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 k.p.c.). Żadne racje

nie przemawiają za tym, żeby zakres pełnomocnictwa procesowego był ograniczony

tylko do jednego nadzwyczajnego środka prawnego przysługującego od prawomocnego

orzeczenia i postępowania wywołanego jego wniesieniem, a nie obejmował innych

takich środków i postępowań wywołanych ich wniesieniem.

Powyższego rozumowania nie podważa, a raczej wspiera je wykładnia art. 91 pkt

1 k.p.c., uwzględniająca historyczne już brzmienie tego przepisu. Mianowicie w czasie,

gdy istniała instytucja rewizji nadzwyczajnej, wymieniał on wśród innych, przykładowo

wymienionych czynności, które obejmuje z samego prawa pełnomocnictwo procesowe,

umocowanie do wniesienia podania o złożenie rewizji nadzwyczajnej i postępowanie

wywołane jej wniesieniem. Okoliczność ta wskazuje, że pełnomocnictwo procesowe

obejmowało z samego prawa czynności procesowe łączące się ze wszystkimi

nadzwyczajnymi środkami prawnymi służącymi wówczas od orzeczeń wydanych w

sprawie, do której prowadzenia upoważniało to pełnomocnictwo. Trudno przyjąć, że

obecnie jest inaczej tylko z tego względu, że wśród czynności przykładowo

wymienionych w dalszej części art. 91 pkt 1 k.p.c. nie zostały wymienione skarga

kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i

postępowania wywołanego ich wniesieniem, skoro ogólna formuła pierwszej części

wymienionego artykułu pozwala na objęcie nią tych skarg i postępowania wywołanego

ich wniesieniem.

Należy wreszcie zauważyć, że to, iż pełnomocnictwo procesowe obejmuje

z samego prawa nie tylko umocowanie do podejmowania czynności w sprawie do jej

prawomocnego zakończenia, ale obejmuje łączące się ze sprawą czynności po jej

zakończeniu, świadczy ponadto pkt 2 i 5 art. 91 k.p.c. Według tych przepisów

pełnomocnictwo procesowe rozciąga się mianowicie na wszelkie czynności dotyczące

egzekucji a także upoważnia do odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.

Zgodnie z tym co wyżej powiedziano złożone przez powódkę pełnomocnictwo,

jako pełnomocnictwo procesowe szczególne, obejmuje z samego prawa umocowanie

pełnomocnika, który sporządził skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, do tej czynności (i czynności w postępowaniu wywołanym

wniesieniem skargi). Nie zachodzi zatem brak skargi, który spowodował jej odrzucenie

zaskarżonym postanowieniem. Zażalenie należało więc uwzględnić (art. 394 1 § 3 w

związku z art. 39816 k.p.c.).