II CZ 71/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 71/12

POSTANOWIENIE

Dnia 14 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSA Władysław Pawlak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa T. B. – F.

przeciwko B. K.

o ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 listopada 2012 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. 2

wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 listopada 2011 r.,

1. oddala zażalenie;

2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 300

(trzysta) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powódki T. B. - . od wyroku Sądu Okręgowego w Ł., oddalającego powództwo

skierowane przeciwko pozwanemu B. K. o zapłatę kwoty 190 000 zł, tytułem

zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i zasądził od powódki na rzecz

pozwanego kwotę 2700 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

W uzasadnieniu do rozstrzygnięcia o kosztach za drugą instancję, Sąd

Apelacyjny

wskazał,

że

w

tej

materii

orzeczenie

oparł

na

zasadzie

odpowiedzialności za wynik sprawy, tj. art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Nadto uznał, iż nie występują okoliczności przemawiające za zastosowaniem art.

102 k.p.c. W szczególności powódka nie może skutecznie powoływać się na

usprawiedliwione przekonanie o słuszności swych roszczeń, w sytuacji gdy Sąd

pierwszej instancji dostatecznie wyjaśnił powody oddalenia powództwa.

W zażaleniu, powódka domaga się zmiany orzeczenia o kosztach

postępowania apelacyjnego, przez nieobciążanie jej tymi kosztami, ewentualnie

uchylenia tegoż orzeczenia i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Wniosła również o zasądzenie

od

pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.

Zarzuciła naruszenie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., przez ich

niezastosowanie, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uzasadniały oparcie

orzeczenia o kosztach na zasadzie słuszności.

W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie z zasądzeniem

kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawową zasadą rozstrzygania o kosztach procesu, jest zasada

odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c.), zgodnie z którą strona

przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Wyjątek od tej

reguły

przewidziany został w art. 102 k.p.c., wyrażającym zasadę słuszności,

stosownie do której, w wypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić

od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nieobciążać jej w ogóle

kosztami. Uznanie, czy w sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony

w rozumieniu tego przepisu, jest przejawem dyskrecjonalnej władzy sądu, przy

czym ocena wystąpienia takiego przypadku winna być należycie umotywowana.

Z uwagi na charakter tego przepisu, może on być stosowany tylko wtedy, gdy

okoliczności danej sprawy wskazują, że obciążenie strony przegrywającej kosztami

byłoby oczywiście niesłuszne, niesprawiedliwe.

Powódka motywując podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c., powołała się

na trudną sytuację materialną oraz na subiektywnie uzasadnione przekonanie

o słuszności swych roszczeń. Zwrócić jednak uwagę należy, że samo zwolnienie od

kosztów sądowych nie stanowi w tej kwestii wystarczającej przesłanki, bowiem

zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz.594, ze zm.), tego rodzaju

zwolnienie, nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi

(zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 kwietnia 2012 r., II PZ 49/11,

niepubl., z dnia 8 grudnia 2011 r., IV CZ 111/11, niepubl.). Poza tym powódka nie

wykazała, że ma trudną sytuację materialną, do tego stopnia, aby uzasadniała

zakwalifikowanie jej jako „wypadku szczególnie uzasadnionego” w rozumieniu art.

102 k.p.c. Natomiast jeśli chodzi o przekonanie strony o zasadności swego

żądania, to może ono przemawiać za nieobciążaniem jej kosztami przegranego

procesu przed sądem pierwszej instancji, jednak

przestaje być aktualne

w postępowaniu apelacyjnym (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

30 marca 2012 r., III CZ 13/12, niepubl. oraz z dnia 23 maja 2012 r., II CZ 20/12,

niepubl.). Powódka, pomimo oddalenia powództwa

w pierwszej instancji,

nie została obciążona kosztami procesu. Skoro więc zapoznawszy się z motywami

rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, które legły u podstaw oddalenia jej powództwa,

zdecydowała się na wniesienie środka odwoławczego, to powinna się była

liczyć z koniecznością zwrotu kosztów przeciwnikowi w razie przegrania również

i w tej instancji.

Z tych względów, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na podstawie

art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., a o kosztach postępowania

zażaleniowego orzekł w oparciu o przepisy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99

k.p.c., art. 3941 § 3 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. Na zasądzone koszty

składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe, ustalone według minimalnej

stawki taryfowej przy wskazanej w zażaleniu wartości przedmiotu zaskarżenia (§ 12

ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).

jw