II CZ 7/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 7/15 POSTANOWIENIE Dnia 9 grudnia 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący)‎SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)‎SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie ze skargi B. S.‎o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 października 2013 r., wydanym w sprawie z wniosku I. M.‎przy uczestnictwie B. S.‎o podział majątku wspólnego,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 grudnia 2015 r.,‎zażalenia skarżącej (uczestniczki postępowania) B. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 21 listopada 2014 r., 1) oddala zażalenie, 2) oddala wniosek I. M. o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił skargę B. S. o wznowienie postępowania o podział majątku wspólnego, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 października 2013 r.Podstawą rozstrzygnięcia Sądu było ustalenie, że w postępowaniu rozpoznawczym nie doszło do nieważności postępowania mającej, zdaniem skarżącej, być następstwem orzekania przez sędziów wyłączonych z mocy ustawy oraz nie oparcie skargi na ustawowych podstawach.Skarżąca w zażaleniu na to postanowienie wniosła o zmianę postanowienia w całości i uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania zarzucając bezpodstawne jej odrzucenie wobec wadliwej oceny podstaw nieważności postępowania i nieuwzględnienia późniejszego wykrycia środków dowodowych.Sąd Najwyższy zważył:Podstawowy zarzut zażalenia oparty jest na twierdzeniu, że wznowienie postępowania uzasadnia nieważność postępowania, ponieważ w sprawie rozstrzygniętej postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 22 października 2013 r. w składzie wydającym postanowienie w drugiej instancji uczestniczyli dwaj sędziowie wyłączeni z mocy ustawy, na podstawie art. 48 § 1 pkt 5 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., ze względu na to, że orzekali wcześniej w sprawie zażalenia uczestniczki na postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia wniosku o podział majątku (postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 września 2010 r.).Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska skarżącej i uznaje, że ocena Sądu Okręgowego w K. w tym przedmiocie jest prawidłowa.

W obecnym stanie prawnym wyłączenie sędziego ex lege następuje wówczas, gdy sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia jedynie w instancji niższej. Jak wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02 (OTK-A 2004, nr 7, poz.

67) i orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie ma podstaw do rozszerzającej bądź ograniczającej wykładni art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., gdyż każdorazowo należy oceniać czy związki sędziego z przedmiotem sprawy zapewniają realizację konstytucyjnej zasady prawa obywatela do bezstronnego sądu (por. również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 97/04, OSNC 2006, Nr 2, poz. 24; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2005 r., III CZ 17/05, nie publ. i z dnia 30 stycznia 2014 r., III CZ 68/13, nie publ., z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CZ 11/15, nie publ.).

Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postanowienia, zapadłe z udziałem tych samych sędziów, dotyczyły dwóch różnych spraw w znaczeniu procesowym. Podczas gdy postanowienie z dnia 14 września 2010 r. zostało podjęte na skutek zażalenia na odrzucenie zażalenia, postanowienie z dnia 22 października 2013 r. zostało wydane w wyniku merytorycznego rozpoznania w drugiej instancji sprawy o podział majątku wspólnego w następstwie wniesienia apelacji. Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w odniesieniu do zbliżonej sytuacji procesowej, wyjaśniając że wyłączeniu z mocy ustawy podlegać powinien wówczas tylko ten sędzia, który wydał orzeczenie w instancji bezpośrednio niższej, nie zaś sędzia, który w sprawie wydawał jakiekolwiek inne orzeczenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZ 99/01, nie publ.).Kolejny zarzut skarżącej dotyczy stanowiska Sądu Okręgowego w K. co do braku podstaw do wznowienia postepowania z powodu późniejszego wykrycia środków dowodowych.

Twierdzi ona, że potrzebę ich przedstawienia „ujawniło” dopiero wydanie orzeczenia w pierwszej instancji, a wniosek dowodowy, który przedstawiła w toku postępowania, nie został uwzględniony. Zgodnie utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. uzależniona jest od łącznego istnienia trzech przesłanek. Po pierwsze, wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które istniały w czasie postępowania, ale nie zostały w nim powołane.

Po drugie, możliwości ich wpływu na wynik sprawy i po trzecie, niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., III CZ 43/15, nie publ.). W niniejszej sprawie oczywisty był fakt, że środek dowodowy był wcześniej znany i przedstawiony przed Sądem pierwszej instancji. Jeżeli już z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania w sposób niewątpliwy wynika, że wskazane podstawy wznowienia nie występują, skarga podlega odrzuceniu (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2015 r., II CZ 93/14; z dnia 26 lutego 2015 r., III CZ 5/15; z dnia 18 lutego 2015 r., I CZ 3/15; z dnia 5 lutego 2015 r., V CZ 105/14; z dnia 14 stycznia 2015 r., I CZ 106/14 – nie publ.).

Należy również nadmienić, że skarga o wznowienie postępowania ma charakter ekscepcjonalny i nie służy sanowaniu niedopatrzeń strony lub jej pełnomocnika polegających na zaniechaniu zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu na odpowiednim etapie postępowania sądowego (art. 162 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie.Uwzględniając charakter i okoliczności sprawy Sąd Najwyższy uznał, że brak podstaw do odstąpienia od zasady ponoszenia kosztów poniesionych przez strony w postępowaniu nieprocesowym we własnym zakresie (art. 520 § 1 k.p.c. i art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). kc