II CZ 7/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 7/12

POSTANOWIENIE

Dnia 11 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa – Komendanta Powiatowego

Policji w Z.

przeciwko D. M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 11 maja 2012 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie o kosztach zawarte w pkt II

wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 29 września 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Strona powodowa wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej kwoty

7 022,22 zł tytułem zwrotu odszkodowania i uposażenia wypłaconego policjantowi

poszkodowanemu przez pozwaną.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 11 marca 2011 r. zasądził od pozwanej na

rzecz

strony

powodowej

kwotę

3 410

zł,

odpowiadającą

jednorazowemu

odszkodowaniu wypłaconemu poszkodowanemu policjantowi. W pozostałym

zakresie, tj. dotyczącym zwrotu kwoty 3 612,22 zł, odpowiadającej uposażeniu

wypłaconemu poszkodowanemu policjantowi na podstawie art. 121 ust. 1 ustawy

z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (jedn. tekst: Dz. U. 2007 r. Nr 43, poz. 277

ze zm.) za okres niezdolności do pracy, powództwo oddalił, wyjaśniając, że w tym

zakresie było ono bezzasadne, zgodnie z wykładnią przyjętą w uchwale pełnego

składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2010 r., III CZP

35/11 (OSNC 2011, nr 2, poz. 13).

Wyrokiem z dnia 29 września 2011 r. Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu

Rejonowego z dnia 11 marca 2011 r. i oddalił powództwo także w części dotyczącej

zwrotu

kwoty

3 410

zł,

odpowiadającej

odszkodowaniu

wypłaconemu

poszkodowanemu policjantowi na podstawie art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r.

o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających

w związku ze służbą w Policji (Dz. U. Nr 53, poz. 345 ze zm.). W uzasadnieniu

wyjaśnił, że również w tej części powództwo powinno być oddalone w świetle

wykładni przyjętej w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

z dnia 8 października 2010 r., III CZP 35/10.

W punkcie II wyroku z dnia 29 września 2011 r. Sąd Okręgowy zasądził od

strony powodowej na rzecz pozwanej kwotę 738 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

W zażaleniu na rozstrzygnięcie zawarte w tym punkcie strona powodowa

zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 102 w związku z art. 391 §1 k.p.c.

przez nieodstąpienie od obciążenia jej kosztami procesu w postępowaniu

apelacyjnym. W ocenie strony powodowej, za odstąpieniem od obciążenia jej

kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym przemawiało to, że w chwili

wniesienia pozwu w judykaturze utrwalony był pogląd przemawiający za

zasadnością wytoczonego powództwa, mimo to jednak doszło do oddalenia tego

powództwa w całości pod wpływem odmiennej wykładni przyjętej przez Sąd

Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 8 października 2010 r.,

III CZP 35/10.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według art. 102 k.p.c., który na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. znajduje

odpowiednie

zastosowanie

również

w

postępowaniu

apelacyjnym,

sąd

w szczególnie uzasadnionych wypadkach może - w drodze wyjątku od wyrażonej

w art. 98 § 1 k.p.c. reguły odpowiedzialności za koszty procesu stosownie do

wyniku sprawy – zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu

albo nie obciążyć jej w ogóle kosztami procesu. Podstawę zastosowania art. 102

k.p.c. mogą stanowić zarówno – oceniane z punktu widzenia zasad współżycia

społecznego – okoliczności dotyczące samej strony, jej sytuacji życiowej i stanu

majątkowego, jak i okoliczności związane z przebiegiem postępowania sądowego.

W związku z tym nie ma przeszkód do uznania za podstawę zastosowania art. 102

k.p.c. także zmiany w toku procesu w danej sprawie w orzecznictwie Sądu

Najwyższego

wykładni

przepisów

prawa

istotnych

z

punktu

widzenia

rozstrzygnięcia tej sprawy.

Oparta na kryterium słusznościowym ocena sądu drugiej instancji dotycząca

istnienia wypadku szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 102 k.p.c. należy

jednak do sfery uznania sądu. W związku z tym zakwestionowanie tej oceny może

nastąpić jedynie wyjątkowo, w razie decyzji sądu oczywiście niemieszczącej się

w granicach przyznanej mu swobody przez art. 102 k.p.c. (por. np. postanowienie

Sądu Najwyższego: z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, LEX nr 621775).

W sprawie do takiego naruszenia art. 102 k.p.c. nie doszło. Uchwała pełnego

składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2010 r., III CZP

35/11, została opublikowana na długo przed terminem rozprawy apelacyjnej

w sprawie. Strona powodowa reprezentowana przez radcę prawnego mogła się

więc z nią zapoznać. Z uzasadnienia tej uchwały jednoznacznie wynika, że jeżeli

chodzi o zwrot odszkodowania wypłaconego na podstawie art. 5 ustawy z dnia

16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób

pozostających w związku ze służbą w Policji, to poprzednio przeważający

w judykaturze Sądu Najwyższego korzystny dla strony powodowej pogląd nie

został zaakceptowany przez pełny skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

W związku

z tym

strona

powodowa

powinna

się

liczyć

z możliwością

uwzględnienia przez Sąd Okręgowy apelacji pozwanej. Jeżeli zaś chciała uniknąć

ryzyka poniesienia kosztów przegranej w postępowaniu apelacyjnym, to powinna

była cofnąć pozew w zakresie objętym zaskarżeniem przeciwniczki i wnieść

o nieobciążenie kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na niekorzystną

dla niej zmianę wykładni przepisów prawnych.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. orzekł jak

w sentencji.