II CZ 69/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 69/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa Ł. B.

przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lipca 2012 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 21 grudnia 2011 r.,

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 grudnia 2011 r.

oddalił wniosek pełnomocnika powoda, ustanowionego z urzędu, o uzupełnienie

wyroku

z dnia 16 listopada

2011 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania apelacyjnego, w tym co do wynagrodzenia za reprezentowanie

powoda z urzędu, stwierdzając że wyrok nie wymaga uzupełnienia, gdyż wniosek o

przyznanie zwrotu kosztów postępowania nie został złożony w terminie

zakreślonym art. 109 § 1 k.p.c.

Pełnomocnik

powoda

w

zażaleniu

wniósł

o

zmianę

zaskarżonego

postanowienia i zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów postępowania. Skarżący

zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 97 § 1 k.p.c. w zw. z art. 380 k.p.c.

i art. 397 § 2 k.p.c. poprzez błędne ustalenie, że pełnomocnictwo substytucyjne dla

adw. M. B. wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu w

postępowaniu odwoławczym zostało wniesione do Sądu w dniu 23 listopada 2011 r.

oraz niezasadną odmowę dopuszczenia adw. M. B. do udziału w rozprawie

odwoławczej. Powód zarzucił błędną wykładnię art. 108 § 1 k.p.c. poprzez

przyjęcie, iż obowiązek orzeczenia o kosztach procesu w danej instancji jest

uwarunkowany złożeniem wniosku przez pełnomocnika strony, co nie wynika z

treści przepisu, ponadto podnosił niezastosowanie przepisu art. 351 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył:

Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. w poprzednim brzmieniu, mającym nadal

zastosowanie w sprawie zgodnie z art. 9 pkt 6 ustawy z dnia 16 września 2011 r.

o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. Nr 233, poz. 1381) zażalenie do Sądu Najwyższego przysługiwało na

postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Przepis powyższy ma

charakter wyjątku od zasady niedokonywania kontroli instancyjnej przez Sąd

Najwyższy, mający szczególną pozycję ustrojową, stąd zgodnie z regułami

wykładni

nie

podlega

interpretacji

rozszerzającej

extendende) – por. postanowienie Sądu Najwyższego

(exceptiones

z dnia 7

non

sunt

października

2011 r. I CZ 45/11, nie publ. Wykładnia językowa zwrotu ”postanowienie co do

kosztów procesu” nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przedmiotem

zaskarżenia

mogą

zasądzającym

jak

być

wyłącznie

postanowienia,

i oddalającym ew.

wnioski,

zarówno

których

o

charakterze

przedmiotem

jest

rozstrzygnięcie co do zwrotu kosztów procesu w rozumieniu art. 98 k.p.c.

Nie przysługuje zatem zażalenie ani na postanowienie co do rozstrzygnięcia

o nieuiszczonych kosztach sądowych jako związanych z publicznoprawną relacją

między stroną a Skarbem Państwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

22 września 2011 r., V CZ 63/11, nie publ.), ani na postanowienie sądu drugiej

instancji w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w postępowaniu apelacyjnym

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 28/11,

nie publ., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2011 r., IV CSK 636/10).

W przedstawionym zażaleniu istota problemu dotyczy jednak tego,

że postanowienie co do kosztów procesu w rozumieniu art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c.

w poprzednim

brzmieniu

w

ogóle

nie

zapadło.

Treścią

rozstrzygnięcia

w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2011 r. jest bowiem oddalenie wniosku

o uzupełnienie wyroku w braku podstaw, zatem odmowa uzupełnienia z przyczyny

niedopuszczalności uzupełnienia na skutek upływu terminu prekluzyjnego z art. 109

§ 1 k.p.c. do zgłoszenia roszczenia o zwrot kosztów. Na takie postanowienie

zażalenie nie przysługuje. Dopuszczalne ono byłoby jedynie w wypadku

uzupełnienia

wyroku

postanowieniem,

którego

przedmiotem

byłoby

bądź

pozytywne rozstrzygnięcie o kosztach bądź oddalenie wniosku o przyznanie zwrotu

kosztów. Jak wskazuje się w orzecznictwie sąd nie może oddalić wniosku

o uzupełnienie orzeczenia co do kosztów z tej przyczyny, że żądanie to uważa za

nieuzasadnione (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1967 r.,

II CZ 144/66, OSNC 1967, nr 7-8, poz. 144). Jest to jednak możliwe z przyczyny

bezzasadności wniosku o uzupełnienie.

W tym stanie rzeczy zażalenie na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c.

w poprzednim brzmieniu w zw. z art. 3986 § 3 k.p.c. podlega odrzuceniu jako

niedopuszczalne.