II CZ 67/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 67/10

POSTANOWIENIE

Dnia 8 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej N.(...) przy ul. Ż. w S.

przeciwko E. M.

o nakazanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 września 2010 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 9 września 2009 r., sygn. akt II Cz (…),

uchyla zaskarżone postanowienie w pkt 2,

pozostawia koszty postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym do

rozstrzygnięcia w orzeczeniu końcowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 września 2009 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił zażalenie

pozwanej E. M. na postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 4 lutego 2009 r.

(oddalające zarzuty pozwanej w przedmiocie istnienia podstaw do odrzucenia pozwu w

niniejszej sprawie) oraz zasądził od niej na rzecz powódki Wspólnoty Mieszkaniowej

N.(...) przy ul. Ż. w S. kwotę 60 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu zażaleniowym.

Sąd Okręgowy uznał zażalenie za bezzasadne, nie uzasadnił natomiast

rozstrzygnięcia o kosztach.

Pozwana zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem w części dotyczącej

kosztów zastępstwa procesowego, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym zakresie i

zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła błędne i

niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą

okoliczności przemawiające za zastosowaniem określonej w art. 102 k.p.c. zasady

słuszności przy orzekaniu o kosztach postępowania; niewłaściwą wykładnię przepisu

art. 98 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie zasady, iż w postanowieniach rozstrzygających

kwestie incydentalne nie orzeka się w ogóle o zwrocie kosztów tych postępowań, lecz

dopiero w orzeczeniu kończącym całe postępowanie; brak podstawowych i koniecznych

elementów postanowienia określonych w art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. w

związku z art. 13 § 2 k.p.c., w szczególności w zakresie dotyczącym kosztów

postępowania; brak dokładnej analizy materiału dowodowego w sprawie, a w

konsekwencji naruszenie naczelnej zasady postępowania dowodowego, określonej w

art. 232 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., wedle której dowody przeprowadza się nie

tylko na wniosek stron postępowania, ale także z urzędu, w odniesieniu do okoliczności

uzasadniających zwolnienie skarżącej w niniejszej sprawie od kosztów sądowych w

zakresie obowiązku uiszczenia opłaty od zażalenia na postanowienie z dnia 4 lutego

2009 r.; naruszenie normy zawartej w art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

poprzez dowolne pominięcie w ramach oceny dowodów ustaleń odnośnie sytuacji

majątkowej skarżącej poczynionych przez referendarza sądowego, który zwolnił

skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty od zażalenia na

postanowienie z dnia 4 lutego 2009 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na

postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie

zawiera ani wskazania podstawy prawnej, ani motywów, którymi kierował się Sąd

Okręgowy rozstrzygając o kosztach postępowania zażaleniowego, co oznacza, że

uzasadnienie nie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 328 § 2 k.p.c. w związku z

art. 361 k.p.c. (por. postanowienie SN z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt V CZ 7/10,

teza opublikowana w Biuletynie SN nr 4/10, s. 14). Nie jest rolą Sądu Najwyższego

poszukiwanie przyjętych przez Sąd Okręgowy motywów rozstrzygnięcia w przedmiocie

kosztów procesu, co jest niezbędne do oceny zasadności podniesionych w zażaleniu

zarzutów naruszenia art. 102 k.p.c., art. 232 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w związku z

art. 13 § 2 k.p.c.

Zawarte w zaskarżonym postanowieniu orzeczenie o kosztach postępowania

zażaleniowego podlega jednak uchyleniu przede wszystkim dlatego, że narusza zasadę,

w myśl której w postanowieniach rozstrzygających kwestie incydentalne nie orzeka się w

ogóle o zwrocie kosztów tych postępowań, następuje to dopiero w orzeczeniu

kończącym całe postępowanie, koszty postępowania incydentalnego ponosi zaś strona,

która ostatecznie przegrała sprawę (zob.: postanowienie SN z dnia 10 października

2007 r., sygn. akt II PZ 36/07, OSNP z 2008 r., nr 21-22, poz. 319; wyrok SN z dnia 30

kwietnia 1973 r., sygn. akt II CR 159/73, OSNC z 1974 r., nr 5, poz. 90; postanowienie

SN z dnia 7 listopada 1966 r., sygn. akt I PZ 66/66, OSP z 1968 r., nr 1, poz. 7).

Wobec powyższego, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.